มูลนิธิสืบฯ ลุยศาลปกครอง ยื่นฟ้องเพิกถอนมติเห็นชอบ EHIA อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด
เช้าวันที่ 5 มิถุนายน 2569 ซึ่งตรงกับวันสิ่งแวดล้อมโลก ตัวแทนจากมูลนิธิสืบนาคะเสถียรเดินทางไปยังศาลปกครองกลางเพื่อยื่นฟ้องหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องกับโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี
พร้อมขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว ระงับการนำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ หรือ EHIA ไปใช้ในขั้นตอนสำคัญของโครงการต่อไป
สำหรับคนที่เพิ่งได้ยินชื่อ ‘อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด’ เรื่องราวความเป็นมาก่อนถึงวันนี้เริ่มจากแนวคิดการจัดการน้ำเหมือนอย่างเคย
เดิมทีอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ถูกออกแบบเป็นโครงการแก้ปัญหาน้ำให้กับจังหวัดจันทบุรี แต่สถานการณ์เปลี่ยนไปเมื่อรัฐบาลผลักดันโครงการพัฒนาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC
การขยายตัวของภาคอุตสาหกรรม เมือง และระบบโลจิสติกส์ ทำให้ความต้องการใช้น้ำของภาคตะวันออกเพิ่มขึ้นอย่างมาก รัฐจึงเริ่มมองหาแหล่งน้ำต้นทุนแห่งใหม่เพื่อรองรับการเติบโตในอนาคต และคลองวังโตนดกลายเป็นหนึ่งในโครงการสำคัญที่ถูกผลักดันในระดับนโยบาย
กรมชลประทานระบุว่า หากโครงการแล้วเสร็จจะสามารถเก็บกักน้ำได้ประมาณ 99.5 ล้านลูกบาศก์เมตร ช่วยพื้นที่ชลประทานใหม่ราว 87,000 ไร่ และสามารถเป็นแหล่งน้ำดิบสำรองสนับสนุนพื้นที่ EEC ได้อีกประมาณ 70 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี
สำหรับพื้นที่โครงการ แม้สันเขื่อนจะตั้งอยู่นอกพื้นที่อนุรักษ์ แต่พื้นที่ที่จะกลายเป็นอ่างเก็บน้ำกลับกินอาณาเขตเข้าไปในอุทยานแห่งชาติน้ำตกเขาสิบห้าชั้น และป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่องหลายพันไร่
หากมีการดำเนินโครงการจะก่อให้เกิดน้ำท่วมพื้นที่ อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น จำนวน 7,503 ไร่ และป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง จำนวน 7,097 ไร่
โดยผืนป่าเขาสิบห้าชั้นเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศป่าตะวันออก เป็นป่าที่เชื่อมระหว่างเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน กับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว
ในพื้นที่ (น้ำท่วม) ยังเป็นแหล่งอาศัยและเส้นทางเคลื่อนที่ของสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น ช้างป่า กระทิง กวางป่า และสัตว์ป่าอื่นๆ
จึงน่าห่วงว่าการสูญเสียพื้นที่ส่วนนี้อาจส่งผลต่อระบบนิเวศในระยะยาว
มูลนิธิสืบนาคะเสถียรและเครือข่ายนักอนุรักษ์หลายกลุ่มและองค์กร ได้เปิดหน้าชนและแสดงจุดยืนคัดค้านโครงการต่อเนื่องมาหลายปี พร้อมเสนอให้มีการทบทวนหรือปรับลดขนาดอ่างเก็บน้ำเพื่อหลีกเลี่ยงการสูญเสียพื้นที่ป่าอนุรักษ์
นอกจากนี้ มีประเด็นสำคัญอย่างความคลาดเคลื่อนของข้อมูลในรายงาน EHIA ที่ไม่ตรงกับข้อมูลการสำรวจภาคสนามกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้ทำไว้หลายประเด็น และถือเป็นอีกหนึ่งจุดศูนย์กลางของข้อถกเถียง
โดยเฉพาะข้อมูลด้านทรัพยากรธรรมชาติ ความหลากหลายทางชีวภาพ และคุณค่าของระบบนิเวศในพื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบ
“ข้อมูลที่ผิดพลาดในส่วนที่เป็นสาระสำคัญ จะนำมาซึ่งการประเมินมูลค่าความเสียหายที่ไม่ถูกต้องและไม่ครอบคลุมความเสียหายที่เกิดขึ้น และทำให้มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ระบุไว้ในรายงานฯ ไม่มีทางที่จะสามารถปฏิบัติได้จริง” มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ระบุ
แต่ถึงแม้มีเสียงคัดค้านจากนักวิชาการ องค์กรอนุรักษ์ และภาคประชาชน แต่ในวันที่ 21 มิถุนายน 2564 คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้มีมติเห็นชอบรายงาน EHIA ทำให้โครงการสามารถเดินหน้าสู่กระบวนการอนุมัติขั้นต่อไปได้
จากที่กล่าวมา เหตุการณ์จึงเดินทางมาถึงวันที่ มูลนิธิสืบนาคะเสถียรขอให้ศาลปกครองตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของกระบวนการพิจารณารายงาน EHIA และขอให้มีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว ระงับการนำรายงานดังกล่าวไปใช้ในขั้นตอนสำคัญของโครงการ จนกว่าศาลจะมีคำวินิจฉัยในคดี
“ความบกพร่องของรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมฯ (EHIA) โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ข้อมูลที่ผิดพลาดในส่วนที่เป็นสาระสำคัญ จะนำมาซึ่งการประเมินมูลค่าความเสียหายที่ไม่ถูกต้องและไม่ครอบคลุมความเสียหายที่เกิดขึ้น และทำให้มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ระบุไว้ในรายงานฯ ไม่มีทางที่จะสามารถปฏิบัติได้จริง จะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงต่ทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพ ทั้งยังซ้ำเติมปัญหาการรบกวนของสัตว์ป่าโดยเฉพาะช้างป่าที่มีต่อชุมชนโดยรอบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้”
ผลของคดีจะออกมาอย่างไรยังไม่มีใครตอบได้ในตอนนี้
แต่ไม่ว่าคำพิพากษาจะออกมาทิศทางใด คดีนี้จะกลายเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญของการถกเถียงเรื่องความสมดุลระหว่างการพัฒนาและการอนุรักษ์ ซึ่งเป็นโจทย์ที่สังคมไทยต้องเผชิญมาโดยตลอด
โดยเฉพาะเรื่องข้อมูลที่ใช้ตัดสินอนาคตของผืนป่า สัตว์ป่า และทรัพยากรธรรมชาติของสังคมนั้น ถูกต้องและรอบด้านเพียงพอแล้วหรือยัง
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
