ทุกคนเคยปวดหัว แต่ไม่ใช่ทุกคนที่รู้ว่าตัวเองเป็นอะไร
มีวันไหนบ้างที่ลุกจากเตียงแล้วรู้สึกเหมือนมีอะไรรัดอยู่รอบหัว กดงานทั้งวันไม่ได้เพราะปวดตุบๆ ข้างเดียวจนตาพร่า หรือตื่นกลางดึกเพราะปวดรุนแรงจนนิ่งอยู่ไม่ได้ — ทั้งสามสถานการณ์นี้ถูกเรียกว่า "ปวดหัว" เหมือนกัน แต่แท้จริงแล้วคือโรคคนละชนิดที่ต้องการการรักษาที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง
ตัวเลขจากองค์การอนามัยโลกบอกว่าเกือบ 50% ของผู้ใหญ่ทั่วโลกเคยปวดหัวอย่างน้อยหนึ่งครั้งในรอบปี แต่ในความเป็นจริง ปวดหัวมีมากกว่า 150 ประเภท และการกินยาแก้ปวดทุกครั้งที่มีอาการโดยไม่รู้จักประเภทของตัวเองไม่เพียงแต่ไม่ได้ผล แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงให้อาการเรื้อรังรุนแรงขึ้นในระยะยาว
Primary vs Secondary: แยกกลุ่มให้ออกก่อน
ในทางการแพทย์ ปวดหัวแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ ซึ่งการแยกให้ออกคือก้าวแรกที่สำคัญที่สุด
Primary Headache คือปวดหัวที่เป็นโรคในตัวเอง ไม่ได้เกิดจากโรคอื่นเป็นต้นเหตุ แต่เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทและหลอดเลือดในสมองโดยตรง กลุ่มนี้คิดเป็นกว่า 90% ของปวดหัวทั้งหมด และเป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่เผชิญในชีวิตประจำวัน
Secondary Headache คือปวดหัวที่เป็นอาการของโรคอื่น ตั้งแต่ความดันโลหิตสูง ไซนัสอักเสบ ไปจนถึงเนื้องอกสมองหรือเลือดออกในสมอง กลุ่มนี้พบน้อยกว่าแต่อันตรายกว่ามาก และต้องรักษาต้นเหตุโดยตรง
Tension-Type Headache: ปวดหัวที่ใครๆ ก็คุ้นเคย
Tension-type headache คิดเป็น 70–80% ของปวดหัวทั้งหมด และเป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่นึกถึงเมื่อพูดว่า "ปวดหัว"
ลักษณะเฉพาะคือรู้สึกเหมือนมีอะไรรัดหรือกดรอบศีรษะ คล้ายสวมหมวกที่คับเกินไป ปวดทั้งสองข้างพร้อมกัน ความรุนแรงอยู่ในระดับเบาถึงปานกลาง และไม่มีอาการคลื่นไส้หรืออาเจียนร่วมด้วย อาการนี้เกิดจากความตึงตัวของกล้ามเนื้อบริเวณต้นคอ บ่า และหนังศีรษะ ซึ่งส่งสัญญาณปวดผ่านเส้นประสาท Trigeminal โดยมีตัวกระตุ้นหลักคือความเครียด การนั่งผิดท่านาน และการนอนหลับไม่เพียงพอ
ยาแก้ปวด paracetamol หรือ ibuprofen ร่วมกับการประคบอุ่นบริเวณต้นคอมักเพียงพอสำหรับการรับมือเบื้องต้น
ไมเกรน: มากกว่าแค่ปวดหัวข้างเดียว
ไมเกรนพบใน 12–15% ของประชากร และพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายถึงสามเท่า แต่สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือไมเกรนไม่ใช่แค่ปวดหัวธรรมดา มันคือโรคระบบประสาทที่มีกลไกซับซ้อน
อาการปวดตุบๆ ข้างเดียวตามชีพจร ความรุนแรงปานกลางถึงรุนแรง คลื่นไส้อาเจียน และความไวต่อแสงเสียงเป็นลักษณะเฉพาะที่ต่างจาก Tension-type headache อย่างชัดเจน ในผู้ป่วยบางรายจะมี Aura นำหน้าก่อนปวด 20–60 นาที ซึ่งอาจเป็นแสงวาบ จุดบอดในการมองเห็น หรืออาการชาตามมือและใบหน้า
กลไกของไมเกรนเกิดจากคลื่นไฟฟ้าในสมองที่แพร่กระจายผิดปกติ (Cortical Spreading Depression) ทำให้หลอดเลือดในสมองขยายตัวและกระตุ้นการอักเสบของเส้นประสาท Trigeminal ยา Triptans เช่น sumatriptan มีประสิทธิภาพสูงกว่ายาแก้ปวดทั่วไปมาก เพราะออกฤทธิ์ตรงกลไกของโรค
Cluster Headache: ปวดหัวที่รุนแรงที่สุดที่มนุษย์รู้จัก
Cluster headache พบน้อยที่สุดในสามกลุ่ม ประมาณ 0.1–0.4% ของประชากร แต่ถูกขนานนามว่าเป็นปวดหัวที่รุนแรงที่สุดที่มนุษย์รู้จัก บางครั้งถูกเรียกว่า "suicide headache" เพราะความเจ็บปวดที่ผู้ป่วยพรรณนา
ความเจ็บปวดรุนแรงมากบริเวณรอบดวงตาหรือขมับข้างใดข้างหนึ่ง อาจปวดนาน 15 นาทีถึง 3 ชั่วโมงต่อครั้ง และเกิดซ้ำในเวลาเดิมทุกวัน บางรายวันละ 1–8 ครั้งติดต่อกันเป็นสัปดาห์หรือเดือน อาการร่วมที่สังเกตได้ชัดคือตาแดง น้ำตาไหล จมูกคัด และหนังตาตกข้างเดียวกับที่ปวด
การรักษาต้องอาศัยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ออกซิเจนบริสุทธิ์ 100% ชนิด High-flow มีประสิทธิภาพสูงในการระงับอาการเฉียบพลัน ร่วมกับยาป้องกัน Verapamil
สัญญาณอันตราย: ปวดหัวแบบไหนต้องรีบไป ER
ปวดหัวส่วนใหญ่ไม่ใช่เรื่องอันตราย แต่มีสัญญาณบางอย่างที่ไม่ควรรอจนถึงเช้า
หากปวดหัวรุนแรงที่สุดในชีวิตและเกิดขึ้นทันทีภายในไม่กี่วินาที (Thunderclap headache) อาจเป็นสัญญาณของเลือดออกในสมอง ปวดหัวพร้อมไข้สูง คอแข็ง และผื่น อาจเป็นเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ปวดหัวพร้อมแขนขาอ่อนแรง พูดไม่ออก หรือปากเบี้ยว อาจเป็นโรคหลอดเลือดสมอง สัญญาณเหล่านี้ต้องโทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
การป้องกันที่ได้ผลในระยะยาว
การป้องกันปวดหัวเริ่มจากพฤติกรรมพื้นฐาน นอนหลับสม่ำเสมอ เข้านอนและตื่นเวลาเดิมแม้วันหยุด ดื่มน้ำให้เพียงพอเพราะภาวะขาดน้ำแม้เพียงเล็กน้อยก็กระตุ้นปวดหัวได้ และระวังการใช้ยาแก้ปวดเกิน 10–15 วันต่อเดือน เพราะนำไปสู่ Medication Overuse Headache ที่ทำให้ปวดหัวทุกวันและยาเริ่มหมดประสิทธิภาพ
การบันทึก Headache Diary จดวันที่ ความรุนแรง ระยะเวลา และสิ่งที่อาจกระตุ้น ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้แม่นยำขึ้นอย่างมาก และช่วยให้ผู้ป่วยเองรู้จักรูปแบบของอาการตัวเอง
ปวดหัวอาจเป็นเรื่องธรรมดา แต่การรู้จักมันให้ถูกต้องคือความแตกต่างระหว่างการรักษาที่ได้ผลกับการทนทุกข์ซ้ำๆ โดยไม่จำเป็น
🎯 ติดตามเรื่องราวดีๆ แบบนี้ต่อได้ที่
📖 อ่านบทความฉบับเต็ม: https://healthntier.com/blog/headache-types-causes-treatment
🌐 เว็บไซต์หลัก: https://healthntier.com
📺 YouTube: https://www.youtube.com/@healthntier
📘 Facebook: https://www.facebook.com/healthntier
💬 Threads: https://www.threads.com/@healthntier
🎵 TikTok: https://www.tiktok.com/@healthntier
📲 Line Official: @561aszhq
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
