จีนเปิดศึกรอบใหม่ “สงคราม Rare Earth” ห้ามส่งออกแร่หายาก กระทบความมั่นคงสหรัฐฯ
ความเคลื่อนไหวครั้งนี้เกิดขึ้นหนึ่งเดือนหลังจากที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เดินทางเยือนปักกิ่ง เพื่อพยายามสร้างเสถียรภาพให้กับความสัมพันธ์ทวิภาคี แต่ต่อมาสหรัฐฯ กลับเผยแพร่บัญชีดำชุดใหม่ของบริษัท 80 แห่งและบริษัทในเครือที่ระบุว่าให้ความช่วยเหลือทางทหารแก่จีน ซึ่งทำให้จีนขู่ว่าจะตอบโต้
ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ยืนอยู่ด้วยกันขณะเยี่ยมชมวัดเทียนถานในกรุงปักกิ่ง ประเทศจีน เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม 2026 (ภาพ: รอยเตอร์/อีแวน วุชชี)
นับตั้งแต่การพบปะกับสี จิ้นผิงในเดือนพฤษภาคม ทรัมป์ก็พยายามนำเสนอภาพลักษณ์ของความสัมพันธ์ทวิภาคีที่แข็งแกร่งต่อสาธารณชน แต่กลับเล่นการเมืองสองหน้า ออกประกาศเมื่อ 8 มิถุนายน 2026 เพิ่มชื่อบริษัทอีคอมเมิร์ซยักษ์ใหญ่อย่างอาลีบาบา บริษัทค้นหาข้อมูลทางอินเทอร์เน็ตอย่างไป่ตู้ บริษัทผลิตรถยนต์ BYD และบริษัทจีนอื่นๆ อีกหลายสิบแห่งเข้าไปในรายชื่อบริษัทที่สหรัฐฯ อ้างว่ามีความเชื่อมโยงกับกองทัพจีน จึงก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงจากรัฐบาลจีนและธุรกิจที่ได้รับผลกระทบ
รายชื่อดังกล่าวซึ่งกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ จัดทำขึ้น เป็นที่รู้จักกันในชื่อ 1260H หรือรายชื่อ CMC เพื่อระบุบริษัทจีนที่รัฐบาลสหรัฐฯ เชื่อว่ามีความเชื่อมโยงกับกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน (PLA) การกำหนดชื่อ 1260H มาจากมาตราที่เกี่ยวข้องของพระราชบัญญัติการอนุญาตการป้องกันประเทศปี 2021
♟️
บัญชีรายชื่อนี้ได้รับการเผยแพร่ครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 2021 และได้รับการปรับปรุงหลายครั้งนับตั้งแต่นั้นมา ปัจจุบันครอบคลุม 188 หน่วยงานในหลากหลายภาคส่วน เช่น ปัญญาประดิษฐ์ อีคอมเมิร์ซ เซมิคอนดักเตอร์ รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ และการผลิตเทคโนโลยีขั้นสูง
♟️
การตอบโต้จากรัฐบาลจีนเริ่มต้นอีกครั้งเมื่อ 22 มิถุนายน 2569 โดยประกาศรายชื่อซัพพลายเออร์อุตสาหกรรมของสหรัฐฯ 10 แห่ง ที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันประเทศและการทำเหมืองแร่หายาก ไว้ในบัญชีดำควบคุมการส่งออก ตามกฎหมายควบคุมการส่งออกของสาธารณรัฐประชาชนจีน และระเบียบว่าด้วยการควบคุมการส่งออกสินค้าสองวัตถุประสงค์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน
♟️
กระทรวงพาณิชย์ของจีนระบุว่า มาตรการเหล่านี้ถูกนำมาใช้เพื่อปกป้องความมั่นคงและผลประโยชน์ของชาติ โดยเน้นย้ำว่า "ห้ามองค์กรหรือบุคคลใดจากประเทศหรือภูมิภาคใดๆ ส่งสินค้าสองวัตถุประสงค์ที่ผลิตในจีนให้กับบริษัทเหล่านี้" และการส่งออกใดๆ ที่กำลังดำเนินการอยู่จะต้องหยุดลงทันที
♟️
รายชื่อสินค้าส่งออกที่ใช้ได้สองวัตถุประสงค์ (dual-use export control list) คือสินค้าซอฟต์แวร์ และเทคโนโลยีที่สามารถนำไปใช้ได้ทั้งในภาคพลเรือนและภาคทหาร เนื่องจากสินค้าเหล่านี้มีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยอย่างร้ายแรง การขนส่งระหว่างประเทศจึงต้องมีใบอนุญาตควบคุมการส่งออกและการกำกับดูแล อย่างเข้มงวด
♟️
บริษัทที่ถูกเพิ่มเข้าไปในรายชื่อควบคุมการส่งออก ได้แก่ Avioxx ซึ่งถือครองสัญญาด้านการป้องกันประเทศทางอากาศยานกับกองทัพสหรัฐฯ Oshkosh Defense ซึ่งผลิตยานพาหนะทางทหาร รวมทั้ง Red Cat Holdings, Teal Drones, IMSAR, Xiaya Robotics, Ball Aerospace and Technologies, L3Harris Maritime Services, MP Materials และ USA Rare Earth
♟️
ในวันเดียวกันนั้น กระทรวงการคลังของจีนยังได้ประกาศมาตรการคว่ำบาตร ห้ามหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐซื้อสินค้าจากบริษัทสหรัฐฯ 46 แห่ง ซึ่งบริษัทที่อยู่ในรายชื่อมาตรการคว่ำบาตร ได้แก่ Lockheed Martin, Raytheon Missiles & Defense, General Atomics Aeronautical Systems, General Dynamics Land Systems และ Boeing Defense, Space & Security รวมถึงผู้รับเหมาทางทหารรายใหญ่ของสหรัฐฯ และบริษัทด้านอวกาศอีกหลายแห่ง
♟️
นอกจากการตอบโต้จากรัฐบาลจีนแล้ว บริษัทยักษ์ใหญ่ที่ได้รับผลกระทบเช่น BYD อาลีบาบา และไป่ตู้ ก็ได้ออกประณามการกระทำของสหรัฐฯ และประกาศจะยื่นฟ้องทางกฎหมายอีกด้วย
♟️
ในมุมของสหรัฐฯ รัฐบาลจีนกำลังใช้บริษัทเอกชนเพื่อสนับสนุนการวิจัยและขีดความสามารถทางทหารของตน ดังนั้น สิ่งใดก็ตามที่เชื่อมโยงกลับไปยังกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน (PLA) จึงถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อสหรัฐฯ
♟️
กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ อธิบายการผสานรวมระหว่างภาคพลเรือนและภาคทหารว่าเป็น “ยุทธศาสตร์ระดับชาติเชิงรุก” ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน โดยส่วนสำคัญคือการขจัดอุปสรรคระหว่างภาคการวิจัยและพาณิชย์พลเรือนของจีน กับภาคอุตสาหกรรมทหารและการป้องกันประเทศ
♟️
จีนตั้งเป้าหมายที่จะสร้างกองทัพ “ระดับโลก” ภายในกลางศตวรรษนี้ ภายใต้การปกครองของสี จิ้นผิง การผสานรวมระหว่างภาคพลเรือนและภาคทหารได้รับการยกระดับให้เป็นยุทธศาสตร์ระดับชาติและฝังรากลึกในภาครัฐและภาคอุตสาหกรรม
การแข่งขันแย่งชิงแร่หายากนั้นดำเนินมาหลายปีแล้ว ธาตุหายาก (REEs) ประกอบด้วยกลุ่มธาตุ 17 ชนิด ซึ่งพบได้มากมายทั่วเปลือกโลกแต่แปรรูปได้ยาก เป็นวัตถุดิบที่มีความสำคัญในอุตสาหกรรมมอเตอร์ในรถยนต์ไฟฟ้า แม่เหล็กในกังหันลม ระบบนำทางในเครื่องบินรบ F-35 ขีปนาวุธนำวิถีโทมาฮอว์ก และเรือดำน้ำชั้นเวอร์จิเนีย
♟️
ขณะนี้ความตึงเครียดทางการค้าเพิ่มสูงขึ้นอีก เมื่อจีนได้โจมตีหัวใจสำคัญของห่วงโซ่อุปทานแร่หายากของอเมริกา โดยมุ่งเป้าไปที่เหมืองแห่งเดียวที่ยังดำเนินการอยู่ในสหรัฐฯ ด้วยมาตรการห้ามส่งออกครั้งนี้
เมาน์เทนพาส เหมืองแร่หายากแห่งเดียวในสหรัฐอเมริกา เครดิต: พลาซัค, วิกิมีเดียคอมมอนส์ภายใต้ใบอนุญาตCC BY-SA 3.0
การกำหนดเป้าหมายไปที่ MP Materials ซึ่งเป็นผู้ดำเนินการเหมืองแร่หายากแห่งเดียวที่ยังดำเนินการอยู่ในสหรัฐฯ ควบคู่ไปกับ USA Rare Earth ซึ่งกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ถือหุ้นอยู่ เป็นการโจมตีจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุดในความพยายามของสหรัฐฯ ที่จะสร้างห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญภายในประเทศให้เป็นอิสระจากจีน
เนื่องจากทั้งสองบริษัทฝังตัวอยู่ในห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่เหมืองแร่ไปจนถึงแม่เหล็ก ซึ่งเป็นกระบวนการแปรรูปวัสดุแร่หายากให้เป็นแม่เหล็กถาวรที่ใช้ในระบบป้องกันประเทศ ยานยนต์ไฟฟ้า และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง ข้อจำกัดดังกล่าวของจีนส่งผลกระทบโดยตรงต่อการจัดซื้อจัดจ้างด้านการป้องกันประเทศของสหรัฐฯ และภาคพลังงานสะอาด
♟️
การดำเนินการคู่ขนานของกระทรวงการคลังจีนต่อบริษัทสหรัฐฯ 46 แห่งเป็นการเพิ่มแนวรบที่สอง และน้ำหนักรวมของมาตรการทั้งสองบ่งชี้ว่าปักกิ่งพร้อมที่จะใช้ความเป็นผู้นำด้านแร่ธาตุสำคัญของตนเป็นเครื่องมือที่แข็งแกร่งมากกว่าที่จะเป็นเพียงภัยคุกคามที่แฝงอยู่
![[เนื้อติดมัน] “Rare Earth” ไพ่ตายของจีน เดินเกมส์อำนาจแร่สู่อำนาจโลก
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา สหรัฐอเมริกาได้อ้างแนวคิดเรื่องความมั่นคงของชาติมาใช้อย่างแพร่หลาย และยังนำประเด็นทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้องกั](https://t1.blockdit.com/photos/2026/06/6a41376c51872d63f42a90d0_800x0xcover_KUk0DGsv.jpg)
จีนครองตลาดอุตสาหกรรมแร่หายากระดับโลก โดยเป็นผู้ควบคุมผลผลิตเหมืองแร่ทั่วโลกกว่า 60% รวมทั้งการกลั่นและการแปรรูปประมาณ 90% ของโลก นอกจากนี้จีนยังมีปริมาณสำรองแร่หายาก (Rare Earth Elements : REEs) มากที่สุดในโลกอีกด้วย
♟️
กลุ่มประเทศ G7 มีความเห็นว่า ไม่ควรมีประเทศใดจัดหาแร่หายากเกิน 60% ของการนำเข้าทั้งหมดทั่วโลก และตกลงที่จะจำกัดการนำเข้าแร่หายากจากประเทศใดประเทศหนึ่งนอกกลุ่ม G7 และประเทศพันธมิตร ไม่ให้เกินร้อยละ 60 ภายในปี 2030 มาตรการนี้มีจุดประสงค์เพื่อลดการพึ่งพาจีน
♟️
จีนกำลังเร่งการพัฒนา และลงทุนโครงสร้างพื้นฐานแร่ธาตุสำคัญแห่งชาติ ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ในขณะที่สหรัฐฯ และยุโรป ยังคงพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานที่เปราะบาง การแสวงหาความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานจึงอาจก่อให้เกิดการเผชิญหน้าโดยตรงระหว่างกลุ่มอำนาจระดับโลก
การที่จีนครองความเป็นผู้นำด้านแร่หายากนั้น สร้างขึ้นจากระบบนิเวศแบบบูรณาการที่ประกอบด้วยโครงสร้างพื้นฐาน การวิจัย การเงิน การแปรรูป การผลิต และการพัฒนาบุคลากร ไม่ใช่เพียงแค่ธรณีวิทยาเพียงอย่างเดียว
♟️
สิ่งที่อเมริกามีอยู่ในปัจจุบันคือกลยุทธ์การลงทุน หากแต่สิ่งที่อเมริกาต้องการคือกลยุทธ์ด้านอุตสาหกรรม สหรัฐฯ ไม่สามารถเลียนแบบรูปแบบการบริหารโดยรัฐของจีน เพราะความแตกต่างกันทางการเมือง วัฒนธรรม และวิถีชีวิตทางเศรษฐกิจ แผนพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ของสหรัฐฯ จึงพยายามสร้างห่วงโซ่อุปทานแร่หายากและแร่ธาตุสำคัญ
♟️
แม้ว่าจีนและสหรัฐฯ จะตกลงที่จะร่วมมือกันลดภาษีศุลกากร แต่ความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศก็ยังลุ่มๆ ดอนๆ เนื่องจากทั้งสองฝ่ายต่างพยายามขัดขวางความก้าวหน้าของอีกฝ่ายในด้านเทคโนโลยีและการป้องกันประเทศ
♟️
การเคลื่อนไหวครั้งนี้บ่งชี้ถึงการยกระดับความขัดแย้งทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีนอย่างมีนัยสำคัญ สี จิ้นผิง ได้วางตำแหน่งจีนในฐานะคู่แข่งที่ทัดเทียมกับสหรัฐฯ อย่างเต็มตัว ซึ่งเป็นประเทศที่ไม่จำเป็นต้อง ‘ยอมจำนน’ ต่อข้อเรียกร้องของสหรัฐฯ อีกต่อไป.
ที่มา :
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
