ปรากฏการณ์ Dopamine-Scrolling พฤติกรรมติดคลิปสั้น ที่ทำให้คนยุคนี้ มีสมาธิไม่ถึง 1 นาที
ทุกวันนี้ สมาร์ตโฟนน่าจะเป็นของชิ้นแรก ที่คนทั่วโลกเลือกหยิบขึ้นมา ตั้งแต่วินาทีแรกที่ตื่นนอน เราเริ่มต้นวันใหม่ด้วยการไถหน้าจอดูคลิปสั้น กว่าจะรู้ตัวก็ผ่านไปหลายนาที หรือในบางครั้งอาจถึงหลายชั่วโมง
นี่คือพฤติกรรมที่กำลังเกิดขึ้นกับคนทั่วโลกไม่ใช่เฉพาะคนไทย ที่กำลังติดการดูคอนเทนต์แบบคลิปสั้น ที่ทั้งย่อยง่าย ถึงจุดพีกไว และได้บทสรุปอย่างรวดเร็ว
จนกลายเป็นพฤติกรรมที่เรียกว่า “Dopamine-Scrolling” ที่กำลังแฮกสมองของเราไปทีละน้อย ๆ
แล้วพฤติกรรม Dopamine-Scrolling คืออะไร ? MarketThink จะอธิบายอย่างละเอียดในโพสต์นี้
Dopamine-Scrolling คือพฤติกรรมการไถหน้าจอสมาร์ตโฟน เพื่อดูคอนเทนต์บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย โดยเฉพาะคลิปสั้นอย่างต่อเนื่องและยาวนาน
เพราะสมองเกิดความเคยชินและชื่นชอบคอนเทนต์ที่สร้างความสุข และความบันเทิง ที่แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ใช้อัลกอริทึมคัดเลือกมาแสดงที่หน้าฟีดให้ผู้ใช้แต่ละคน
ซึ่งสาเหตุที่ทำให้ชื่อของพฤติกรรมนี้ มีคำว่า Dopamine หรือโดปามีน ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทในสมองรวมอยู่ด้วย ก็เป็นเพราะพฤติกรรมนี้เกี่ยวข้องกับสารสื่อประสาทนี้โดยตรง
โดย Dopamine เป็นสารสื่อประสาทในสมอง ที่จะหลั่งออกมาเมื่อเราได้ลุ้น ได้รับรางวัล หรือทำกิจกรรมใด ๆ ที่เราถูกใจ ตื่นเต้น หรือพึงพอใจ เช่น
การได้กินอาหารอร่อย ๆ
การได้ฟังเพลงที่ชอบ
การได้ลุ้นรางวัลจากลอตเตอรี่
การแกะกล่องของขวัญ
การได้ซื้อสินค้าที่อยากได้
รวมถึงการดูคอนเทนต์ โดยเฉพาะคลิปสั้นบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ที่เราถูกใจ สนุก และตื่นเต้น ก็สามารถกระตุ้นการหลั่ง Dopamine ของร่างกายได้เช่นกัน
และเมื่อคลิปจบ ตอนที่เราจะไถหน้าจอเพื่อดูคลิปถัดไป ก็จะเกิดความรู้สึกลุ้นและรอคอย ที่จะได้ดูคลิปถัดไป ก็จะเป็นการกระตุ้นให้ Dopamine หลั่งออกมาเช่นกัน
และเมื่อเป็นแบบนี้ สมองของเราก็จะเคยชินกับการกระทำ จนกลายเป็นการไถหน้าจอสมาร์ตโฟนเพื่อหาคอนเทนต์ใหม่ ๆ บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียดูไปเรื่อย ๆ ไม่จบไม่สิ้น
จากที่ตอนแรก เราอาจคิดว่าจะใช้สมาร์ตโฟนสั้น ๆ กลายเป็นการไถหน้าจอยาวนานหลายชั่วโมงติดต่อกัน
ที่น่าสนใจคือ ตอนนี้แพลตฟอร์มคลิปสั้นอย่าง TikTok ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก ดูได้จากสถิติต่าง ๆ เช่น
- TikTok มีผู้ใช้งานในประเทศไทยกว่า 50 ล้านบัญชี
- คนไทยกว่า 33% บอกว่าชื่นชอบ TikTok มากที่สุดในบรรดาแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียทุกแพลตฟอร์ม
- คนไทยใช้ TikTok เฉลี่ย 47 นาทีต่อวัน
ยังไม่นับรวมสถิติการใช้งานแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอื่น ๆ ของคนไทย ที่เรียกได้ว่าไม่ได้น้อยไปกว่า TikTok เลย
ทำให้ในแต่ละวัน คนไทยอาจใช้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เฉลี่ยแล้ววันละหลายชั่วโมง เมื่อรวมระยะเวลาการใช้งานทุกแพลตฟอร์ม
คำถามคือ เมื่อเกิดพฤติกรรม Dopamine-Scrolling แบบนี้ จะเกิดผลเสียอะไรขึ้นกับเราบ้าง ?
สิ่งที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดคือ สมาธิที่ลดลง ไม่สามารถทำกิจกรรมหรืองานที่ต้องใช้เวลาได้นานเท่าเดิม เช่น การอ่านหนังสือ การอ่านบทความยาว ๆ การทำงานที่ต้องใช้เวลานาน หรือแม้แต่การดูคลิปยาว ๆ ใน YouTube
เพราะสมองของเราเคยชินกับการดูคอนเทนต์อะไรที่ สั้น กระชับ สนุกเร็ว รู้บทสรุปเร็วไปแล้ว จนเกิดความรู้สึกอึดอัด เมื่อต้องอดทนทำอะไรบางอย่างนาน ๆ
ซึ่งจากสถิติพบว่า ระยะเวลาเฉลี่ยที่คนเรามีสมาธิจดจ่ออยู่กับกิจกรรม หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งลดลงจาก 2.5 นาที เหลือเพียง 47 วินาทีเท่านั้น
แล้วเราควรทำอย่างไร เพื่อรับมือกับเรื่องนี้ ?
ทางออกที่ง่ายที่สุดก็คือ การพยายามลดพฤติกรรมการดูคลิปสั้นลง ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เหมือนเป็นการรีเซตสมองใหม่อีกครั้ง ซึ่งสามารถทำได้ง่าย ๆ อย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่หักดิบ ด้วยวิธีการเหล่านี้
1. ใช้ฟีเชอร์ Screen-Time ที่มีอยู่ในสมาร์ตโฟนแทบทุกแบรนด์
เพื่อกำหนดระยะเวลาการใช้งานแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอย่างเหมาะสมในแต่ละวัน ไม่ให้มากจนเกินไป โดยอาจเริ่มจากการตั้งระยะเวลาการใช้งานไว้ที่ 1 ชั่วโมงต่อวัน
2. ตั้งกฎกับตัวเอง ห้ามใช้สมาร์ตโฟนทันทีหลังตื่นนอน
แทนที่จะหยิบสมาร์ตโฟนเป็นสิ่งแรกหลังตื่นนอน เปลี่ยนเป็นการเริ่มวันใหม่ด้วยกิจกรรมอื่น รวมถึงฝึกไม่หยิบสมาร์ตโฟนมาใช้ในเวลาว่าง จะช่วยลดการหยิบสมาร์ตโฟนมาใช้โดยไม่มีจุดหมายได้
3. พยายามดูคอนเทนต์ยาว ๆ สลับกับคลิปสั้น
เพื่อไม่ให้สมองของเราเคยชินกับการถูกกระตุ้นโดยคลิปสั้น ที่สนุกเร็ว และรู้บทสรุปเร็วเพียงอย่างเดียว
ทั้งหมดนี้คือ Dopamine-Scrolling พฤติกรรมสมองโดนแฮก ติดคลิปสั้น มีสมาธิไม่ถึง 1 นาที ที่คนยุคนี้กำลังเป็น..
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
