ภาวะหัวใจล้มเหลว ภับเงียบที่ควรรู้เท่าทัน
Volume ฉบับที่ 61 เดือนกรกฎาคม 2569
Column Health Station
Writer Name รศ. นพ.ธีรภัทร ยิ่งชนม์เจริญ หน่วยโรคหัวใจ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
ภาวะหัวใจล้มเหลว (Heart failure) มิใช่โรคเดี่ยว แต่เป็นกลุ่มอาการทางคลินิกที่ซับซ้อนและเป็นปลายทางร่วมของโรคหัวใจและหลอดเลือดหลายชนิด ภาวะนี้เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญระดับโลก ส่งผลกระทบต่ออัตราการเจ็บป่วย อัตราการเสียชีวิต คุณภาพชีวิตของผู้ป่วย และสร้างภาระค่าใช้จ่ายมหาศาลต่อระบบสุขภาพในทุกประเทศ โดยมีอัตราการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลซ้ำภายใน 30 วันหลังจำหน่ายประมาณ 20-25% และอัตราการรอดชีวิต 5 ปี ประมาณ 50%
🫀 สาเหตุของภาวะหัวใจล้มเหลว
ภาวะหัวใจล้มเหลวเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างหรือการทำงานของหัวใจ เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โรคกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงหรือโรคลิ้นหัวใจผิดปกติ ซึ่งทำให้หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ สาเหตุสำคัญที่พบได้บ่อย ได้แก่
❤️🔥 โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ : หลอดเลือดหัวใจอุดตันทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
❤️🔥 โรคความดันโลหิตสูง : ความดันโลหิตสูงทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น
❤️🔥 โรคลิ้นหัวใจ : โรคลิ้นหัวใจตีบ หรือรั่วทำให้หัวใจทำงานหนักขึ้นในระยะยาว
❤️🔥 โรคกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ : เช่น กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ ผนังหัวใจขยายตัวหรือหนาผิดปกติ
❤️🔥ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ : หัวใจเต้นพลิ้ว หัวใจเต้นเร็วหรือช้าผิดปกติ ส่งผลต่อการสูบฉีดเลือด
🫀 อาการแสดงของภาวะหัวใจล้มเหลว
อาการของภาวะหัวใจล้มเหลวอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ รู้สึกเหนื่อยแม้ทำกิจกรรมเบา ๆ เช่น เดินหรือขึ้นบันได
• เหนื่อยเวลานอนราบ หรืออาจตื่นกลางดึกด้วยอาการหายใจติดขัด
• บวมตามร่างกาย เช่น ข้อเท้า ขา หรือหน้าท้อง จากการคั่งของของเหลว
• น้ำหนักเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เช่น น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นมากกว่า 1–2 กิโลกรัมภายใน 1–2 วัน เกิดจากการสะสมของของเหลวในร่างกาย
• อ่อนเพลียและไม่มีแรง เนื่องจากเลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อไม่เพียงพอ
• ใจสั่น รู้สึกหัวใจเต้นเร็วหรือแรงผิดปกติ
🫀 ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัย
การวินิจฉัยภาวะหัวใจล้มเหลวต้องอาศัยการประเมินอาการ การตรวจร่างกาย และการทดสอบเพิ่มเติม ดังนี้
1. การซักประวัติและตรวจร่างกาย แพทย์จะสอบถามอาการ เช่น เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก หรือขาบวม และตรวจฟังเสียงหัวใจเพื่อหาสัญญาณผิดปกติ
2. เอกซเรย์ทรวงอก เพื่อตรวจหาน้ำคั่งในปอดหรือขนาดของหัวใจที่ผิดปกติ
การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (Electrocardiogram หรือ ECG) เพื่อตรวจหาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
3. การตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram) เพื่อประเมินการทำงานของหัวใจและการไหลเวียนของเลือด
4. การตรวจเลือด ตรวจระดับสาร BNP หรือ NT-proBNP ซึ่งสูงขึ้นในผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจล้มเหลว อาจพิจารณาทำในรายที่การวินิจฉัยทางคลินิกไม่ชัดเจน
5. การตรวจอื่น ๆ เช่นการทำเอ็มอาร์ไอของหัวใจ หรือการสวนหัวใจ พิจารณาทำเป็นราย ๆ กรณีต้องการการตรวจหาสาเหตุจำเพาะของภาวะหัวใจล้มเหลว
🫀 การรักษา
การรักษาภาวะหัวใจล้มเหลวขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของโรค โดยมีวิธีการรักษาหลักดังนี้
1. การใช้ยา เช่น ยาขับปัสสาวะเพื่อลดน้ำคั่งในร่างกายและยาที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของหัวใจ ซึ่งปัจจุบันมียาใหม่จำนวนมากซึ่งสามารถช่วยลดอัตราการเสียชีวิตและอัตราการเข้านอนโรงพยาบาลในผู้ป่วยกลุ่มนี้เพิ่มขึ้นมาก
2. การรักษาด้วยเครื่องมือหรือการผ่าตัด เช่น การใช้เครื่องกระตุ้นหัวใจ หรือการผ่าตัดในกรณีที่มีความผิดปกติของหลอดเลือดหรือกล้ามเนื้อหัวใจ หรือการซ่อมแซมลิ้นหัวใจโดยไม่ต้องใช้การผ่าตัด
3. การปลูกถ่ายหัวใจ ใช้ในกรณีที่การรักษาอื่น ๆ ไม่ได้ผล
🫀 การดูแลสุขภาพ
การดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมสามารถช่วยลดความรุนแรงของอาการและป้องกันการกำเริบของโรคได้
ควบคุมอาหาร ลดการบริโภคเกลือและอาหารที่มีไขมันสูง
ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม เช่น เดินเร็วหรือปั่นจักรยานเบา ๆ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
เลิกสูบบุหรี่และลดการดื่มแอลกอฮอล์ เนื่องจากสารเคมีในบุหรี่และแอลกอฮอล์ส่งผลเสียต่อหัวใจ
ชั่งน้ำหนักเป็นประจำ เพื่อตรวจหาการเพิ่มขึ้นของน้ำหนักที่ผิดปกติ
พบแพทย์ตามนัด เพื่อปรับยาหรือประเมินอาการอย่างต่อเนื่อง
ภาวะหัวใจล้มเหลวเป็นภัยเงียบที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ การรู้จักอาการและการวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที นอกจากนี้ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ เช่น การควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย และการเลิกสูบบุหรี่ จะช่วยลดความเสี่ยงและส่งเสริมสุขภาพหัวใจให้แข็งแรงในระยะยาว
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
