คุณหญิงบุญเลื่อน เครือตราชู (พ.ศ 2459 - 2555) : อดีตผู้อำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาและอธิบดีกรมสามัญศึกษา
------------------
คุณหญิงบุญเลื่อน เครือตราชู (นามสกุลเดิม "หงสประภาส) เกิดเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ 2459 ที่อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นบุตรคนที่ 3 ของหลวงประสิทธิ์นรกรรม (เจี่ยน หงสประภาส) กับ นางประสิทธิ์นรกรรม(เหรียญทอง) บิดาท่านเป็นผู้บริจาคที่ดินสร้างโรงเรียนหงสประภาสประสิทธิ์ อำเภอลาดบัวหลวง พระนครศรีอยุธยา
คุณหญิงบุญเลื่อน เข้าเรียนระดับประถมที่โรงเรียนประชาบาลวัดเชิงเลน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จบชั้นประถมบริบูรณ์(ประถมปีที่ 3) แล้วเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมที่โรงเรียนสตรีประจำจังหวัดพระนครศรีอยุธยา "จอมสุรางค์อุปถัมภ์" ท่านเรียนเก่งมาก สอบได้ที่ 1 ตลอดมาทุกปี พอจบชั้นมัธยมปีที่ 2 ก็ได้รับคัดเลือกเป็นนักเรียนทุนจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปเรียนต่อที่โรงเรียนเบญจมราชาลัย กรุงเทพฯ จนจบชั้นมัธยมปีที่ 6 อันเป็นชั้นสูงสุดของโรงเรียนในขณะนั้น
และได้รับทุนต่อไปให้เข้าเรียนชั้นมัธยมปลายที่โรงเรียนเพชรบุรีวิทยาลงกรณ์ ซึ่งมีหลักสูตรฝึกหัดครูด้วย
สำเร็จชั้นมัธยมบริบูรณ์(มัธยมปีที่ 8) รวมทั้งสำเร็จได้รับวุฒิประโยคครูประถม (ป.ป.)ด้วย
ต่อจากนั้นก็เข้าศึกษาต่อที่คณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยเป็นนักเรียนทุนของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ท่านศึกษาสำเร็จได้รับปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต (อ.บ.) เป็นรุ่นที่ 3 ในพ.ศ 2480 แล้วยังเข้าศึกษาวิชาครูที่แผนกฝึกหัดครูมัธยม ในคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อีก 1 ปี สำเร็จได้รับวุฒิอนุปริญญาครูมัธยม (ป.ม.) ในพ.ศ 2481
และภายหลังจากรับราชการ ท่านได้รับทุนมูลนิธิฟุลไบรท์ ไปศึกษาต่อระดับปริญญาโทที่ Columbia University, New York สหรัฐอเมริกา สำเร็จได้รับปริญญา M.A.(Education)ในพ.ศ 2498
หลังจบปริญญาตรี คุณหญิงบุญเลื่อน ได้เข้ารับราชการ เพื่อชดใช้ทุน ที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในพ.ศ 2482 ทำหน้าที่สอนวิชาภาษาไทย พ.ศ. 2498 ภายหลังจากศึกษาต่อที่ประเทศสหรัฐอเมริกาก็ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ช่วยผู้อำนวยการ ฝ่ายวิชาการ พ.ศ. 2506 เป็นผู้รักษาการแทนในตำแหน่งผู้อำนวยการ จนพ.ศ 2507 ก็ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา เป็นเวลา 11 ปี
พ.ศ. 2518 ดำรงตำแหน่งรองอธิบดีกรมสามัญศึกษา และ พ.ศ. 2520 ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมสามัญศึกษา จนเกษียณอายุราชการ ในพ.ศ. 2521
คุณหญิงบุญเลื่อน เป็นผู้อำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาคนที่ 4 (คนที่ 1 คือ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล คนที่ 2 นายสนั่น สุมิตร และคนที่ 3 นายสงวน เล็กสกุล) ท่านเป็นผู้มีส่วนสำคัญยิ่งผู้หนึ่งในการธำรงรักษาคุณภาพ เกียรติภูมิ และเอกลักษณ์ของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาไว้ได้อย่างสมบูรณ์ ไม่ว่านโยบายและเหตุการณ์ต่างๆจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งขึ้นตามแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2479 ที่กำหนดให้ผู้มีความประสงค์จะเข้าเรียนในระดับอุดมศึกษา ต้องเรียนสำเร็จชั้นเตรียมอุดมศึกษาก่อน มหาวิทยาลัยต่างๆจึงต้องตั้งโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาของตนขึ้นมา นักเรียนที่สำเร็จชั้นเตรียมอุดมศึกษาของมหาวิทยาลัยใด ก็สามารถเข้าศึกษาต่อในคณะต่างๆของมหาวิทยาลัยนั้นได้ทันที
สำหรับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สภามหาวิทยาลัยมีมติตั้งโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาขึ้น เมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2480 โดยมอบให้คณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการ และแต่งตั้งหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล เป็นผู้อำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาคนแรก โดยสามารถเปิดทำการสอนได้ ตั้งแต่วันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2481
ในช่วงที่เปิดโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาขึ้นนั้น เป็นช่วงที่กำลังจะเข้าสู่สงครามมหาเอเชียบูรพา เมื่อสงครามเกิดขึ้น โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาประสบภาวะเดือดร้อน ต้องไปอาศัยเรียนในสถานที่ต่างๆ เพราะถูกทหารต่างชาติมายึดครองสถานที่ ตลอดระยะเวลาสงคราม เมื่อสงครามสงบลง จึงได้กลับถิ่นเดิม และถูกโอนไปสังกัดกองโรงเรียนรัฐบาล กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
ขณะที่คุณหญิงบุญเลื่อน เป็นผู้อำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษากว่า 11 ปี ได้มุ่งมั่นพัฒนา โรงเรียนในทุกด้าน อาทิ ด้านการศึกษา ได้ร่วมกับนักเรียนเก่าจัดตั้งสมาคมนักเรียนเก่าเตรียมอุดมศึกษา และสมาคมผู้ปกครองและครูเตรียมอุดมศึกษาขึ้น เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของโรงเรียนให้เจริญก้าวหน้า
จัดทุนให้แก่นักเรียนที่จบชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ที่มีผลการเรียนดี มีความประพฤติดี ศึกษาต่อระดับปริญญาตรี หลังสำเร็จการศึกษาแล้วต้องมารับราชการครูที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ได้ก่อตั้งมูลนิธินักเรียนเก่าเตรียมอุดมศึกษาขึ้น เพื่อมอบทุนการศึกษาให้แก่นักเรียน เป็นต้น
ในด้านการบริหารงานวิชาการ ท่านได้เริ่มการจัดสอบคัดเลือกเข้าศึกษาต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ให้แก่โรงเรียนรัฐบาล และโรงเรียนเอกชนตามที่ร้องขอ ได้รับอาจารย์ผู้สอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ที่กรมสามัญศึกษารับมาบรรจุใหม่ มาฝึกสอนที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาอย่างน้อย 6 เดือน แล้วส่งไปสอนตามโรงเรียนต่างๆ ได้จัดอาจารย์โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาทุกวิชาไปช่วยนิเทศการสอนโรงเรียนต่างๆตามที่กรมหรือกองร้องขอ
นอกจากนี้ยังได้ขยายเครือข่ายของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาจัดตั้งเป็นโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา 2 แต่ใช้ชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่ต้นตระกูลของผู้มอบที่ดินคือโรงเรียนบดินทรเดชา(สิงห์ สิงหเสนี) ต่อมาก็ได้จัดตั้งโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา 2 อีกแห่งหนึ่ง ซึ่งมาแล้วเสร็จในภายหลัง คือโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ
ความประทับใจของคุณหญิงบุญเลื่อนที่มีต่อโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษานั้นมีมากมาย สิ่งสำคัญประการหนึ่ง ที่มีความภาคภูมิใจอย่างยิ่งคือ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย ท่านมักพูดกับนักเรียนเสมอว่า "นักเรียนเตรียม มองข้างหลังก็รู้ว่าเป็นนักเรียนเตรียม" เพราะมีท่าเดินที่สง่า และแม้จะออกนอกโรงเรียนก็ไม่เอาเสื้อออกนอกกางเกงหรือกระโปรง
งานสำคัญอีกงานหนึ่ง ของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ที่คุณหญิงบุญเลื่อนมีส่วนร่วมด้วยอย่างมากคือ พ.ศ. 2490 เมื่อทางราชการได้โอนโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาไปสังกัดกองโรงเรียนรัฐบาล กรมสามัญศึกษา แล้วรัฐบาลได้อนุมัติให้จัดตั้งแผนกฝึกหัดครูมัธยมขึ้นในโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ตั้งแต่พ.ศ. 2495 ซึ่งโรงเรียนเตรียมฯ ได้ผลิตครูที่มีคุณภาพให้แก่โรงเรียนต่างๆ เป็นจำนวนมาก
ต่อมาใน พ.ศ. 2497 ได้ตั้ง แผนกมัธยมศึกษาขึ้น เรียกตัวเองว่าโรงเรียนสาธิต จน พ.ศ. 2498 จึงมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการ ให้โอนแผนกฝึกหัดครูมัธยม ของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา และหน่วยสาธิตของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ไปสังกัดกรมการฝึกครูจึงกลายเป็นวิทยาลัยวิชาการศึกษา ปทุมวัน และโรงเรียนมัธยมสาธิตปทุมวัน และเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน ในเวลาต่อมา
คุณหญิงบุญเลื่อนรักโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา เป็นชีวิตจิตใจ และพยายามทำทุกอย่างเพื่อโรงเรียนเท่าที่สามารถจะทำได้ นอกจากงานในหน้าที่ราชการแล้ว คุณหญิงบุญเลื่อนยังได้อุทิศเวลาให้แก่งานที่เป็นประโยชน์ทั้งด้านการศึกษาและสังคมอีกเป็นอันมากเช่น พ.ศ. 2514 ได้ร่วมกับผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาของกรมสามัญศึกษา ก่อตั้งสมาคมผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งประเทศไทย (ส.บ.ม.ท.)ขึ้น และได้ รับเลือกให้เป็นนายกสมาคมคนแรก พ.ศ. 2516 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ เป็นต้น
หลังเกษียณอายุราชการ ท่านได้ก่อตั้ง "มูลนิธิคุณหญิงบุญเลื่อน เครือตราชู" ไว้ที่กรมสามัญศึกษา เพื่อให้ทุนแก่นักเรียนในส่วนภูมิภาค ที่ประพฤติดีแต่ขาดแคลน และยังก่อตั้งมูลนิธิให้ทุนการศึกษาแก่นักเรียนอีกหลายมูลนิธิ เป็นที่ปรึกษา เป็นกรรมการให้แก่โรงเรียนและหน่วยงานต่างๆหลายแห่ง
คุณหญิงบุญเลื่อนสมรสกับพลเรือโทโกเมท เครือตราชู มีบุตร 2 คนคือ ศาสตราจารย์ ดร.มาลียา และรองศาสตราจารย์ นพ.จุฑาเกียรติ เครือตราชู
ชีวิตครอบครัวของคุณหญิงบุญเลื่อนมีความสุขสมบูรณ์ทุกอย่าง เมื่อเกษียณอายุราชการแล้ว ก็ยังช่วยงานในด้านการศึกษาและสังคมสงเคราะห์อย่างต่อเนื่อง เป็นที่ปรึกษาของโรงเรียนหลายโรง
โดยปกติคุณหญิงบุญเลื่อนเป็นผู้มีสุขภาพแข็งแรง แม้รูปร่างจะแบบบาง แต่ก็แข็งแกร่งมาก มีปัญหาอยู่โรคเดียวคือต้อหิน ทำให้ท่านเกิดอาการเบื่ออาหาร รับประทานอาหารได้น้อย ไม่มีแรง ต้องรับประทานอาหารเสริม มากว่า 10 ปี และถึงแก่อนิจกรรม เมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2555 ด้วยอาการอันสงบ สิริอายุได้ 95 ปี 9 เดือน 22 วัน
ธเนศ ขำเกิด สรุป เรียบเรียง
cr. 1. ภาพและข้อมูลจาก หนังสือประวัติครู ของคุรุสภา พ.ศ.2557 นายจรูญ มิลินทร์ เรียบเรียง
2. หนังสือที่ระลึกงานพระราชทานเพลิงศพคุณหญิงบุญเลื่อน เครือตราชู ป.ช., ป.ม., ท.จ. 16 มิถุนายน พุทธศักราช 2555
3. หนังสือ 70 ปี เตรียมอุดมศึกษา
อดีตครู รร.เตรียมฯรุ่นก่อน
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
