Blockdit Logo (Mobile)
OnTheBridge
•
8 ส.ค. เวลา 09:40 • สิ่งแวดล้อม
BangkokThailand

ถ้าเราไม่แยกขยะ จะเกิดอะไรขึ้น !?!

ขยะ 1 ชิ้นที่คุณทิ้งโดยไม่แยก อาจกลับมาอยู่ในเลือดของคุณในอีก 10 ปีข้างหน้า คุณจะยังทิ้งมันแบบเดิมหรือไม่? งานวิจัยล่าสุดของไทยพบว่า คนไทยกว่า 80% มีไมโครพลาสติกสะสมในร่างกาย มันอยู่ในปัสสาวะ อยู่ในอุจจาระ และกำลังอยู่ในกระแสเลือดของคุณ
และต้นเหตุของมันคือ ขยะพลาสติกที่เราไม่แยกและปล่อยให้หลุดรอดสู่ธรรมชาติ
ในบทความก่อนหน้านี้ เราเห็นว่าการแยกขยะมีประโยชน์อย่างไร แต่ในบทความนี้ เราจะไม่พูดถึงประโยชน์อีก เราจะพูดถึง สิ่งที่เกิดขึ้นกับร่างกายคุณ เมื่อคุณไม่แยกขยะ
ไมโครพลาสติกในเลือดมนุษย์ ภาพจำลองจากงานวิจัย ภาพโดย AI
ทางเลือกของขยะที่เราไม่แยก
เมื่อเราไม่แยกขยะ ขยะทั้งหมดจะไม่หายไป พวกมันจะไปที่ไหนสักที ขยะที่ถูกทิ้งโดยไม่แยกจะเข้าสู่ 1 ใน 3 ทางเลือก
หลุมฝังกลบ - ปล่อยก๊าซมีเทน (เรือนกระจก 25 เท่าของ CO₂) และน้ำเสียพิษ (Leachate) ที่ปนเปื้อนลงดินและน้ำใต้ดิน
การเผา - ปล่อยสารไดออกซินและฝุ่นละออง PM2.5 สู่การหายใจของเรา
หลุดรอดสู่ธรรมชาติ - แตกตัวเป็นไมโครพลาสติก และเข้าสู่ห่วงโซ่อาหาร กลับมาสู่ร่างกายของเรา และเมื่อขยะเหล่านั้นกลับมาหาเรา มันไม่ใช่แค่ "สิ่งสกปรก" อีกต่อไป
1. ไมโครพลาสติกในร่างกายคุณ: ภัยเงียบที่ไม่ควรมองข้าม
ในปี 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสมาคมสถาบันอุดมศึกษาสิ่งแวดล้อมไทย และภาคีเครือข่ายนักวิจัย ได้ลงพื้นที่เก็บตัวอย่างสำรวจและวิจัย "ไมโครพลาสติก" ในร่างกายคนไทยที่อาศัยอยู่บริเวณลุ่มน้ำบางปะกง
ผลการวิจัย:
  • ●
    มากกว่า 80% ของกลุ่มตัวอย่างมีไมโครพลาสติกปนเปื้อนในร่างกาย
  • ●
    พบในปัสสาวะเฉลี่ย 3.24 ชิ้นต่อ 100 มิลลิลิตร
  • ●
    พบในอุจจาระเฉลี่ย 3.6 ชิ้นต่อ 20 กรัม
  • ●
    100% ของกลุ่มตัวอย่างใช้ขวดพลาสติก และ 95% บริโภคอาหารที่เสี่ยงปนเปื้อนไมโครพลาสติก
รศ.ดร.อุมา ลางคุลเสน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปิดเผยว่า: "การรับพลาสติกเข้าสู่ร่างกายเกิดขึ้นแล้วในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่แค่ความเสี่ยงในอนาคต" และงานวิจัยยังระบุว่า ไมโครพลาสติกเชื่อมโยงกับความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งและพัฒนาการทางระบบประสาทในเด็ก
ไมโครพลาสติกในร่างกายไม่ได้มาจากไหนไกล มันมาจากขยะพลาสติกที่เราไม่แยกและปล่อยให้หลุดรอดสู่ธรรมชาติ และที่สำคัญ ยังไม่มีค่ามาตรฐานของระดับไมโครพลาสติกที่ถือว่าปลอดภัยต่อสุขภาพมนุษย์
เรากำลังทดลองกับร่างกายของเรา โดยไม่รู้ว่าขีดจำกัดอยู่ที่ไหน
2. การเผาขยะ: เมื่อขยะกลายเป็นควันที่เราหายใจ
ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย - โดยเฉพาะในชุมชนที่ยังไม่มีระบบเก็บขยะที่มีประสิทธิภาพ - การเผาขยะกลางแจ้งเป็นทางเลือกที่ "ง่ายที่สุด"
มันคือหายนะต่อปอดของเรา
นายแพทย์สมิง เก่าเจริญ หัวหน้าศูนย์พิษวิทยา โรงพยาบาลรามาธิบดี ระบุว่าในแต่ละวันคนเรามีโอกาสได้รับพิษภัยจากขยะโดยไม่รู้ตัว ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยอันตรายที่เกิดขึ้นมีตั้งแต่อาการเล็กน้อยจนถึงรุนแรงมาก อาจเกิดขึ้นทันทีหรือสะสมในระยะยาว
นายแพทย์โสภณ เมฆธน อดีตรองอธิบดีกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข อธิบายเพิ่มเติมว่าอันตรายจากขยะเหล่านี้สามารถเข้าสู่ร่างกายได้ 3 ทาง ดังนี้:
  • 1.
    ทางผิวหนัง - การสัมผัสฝุ่นละอองและควันไฟจากการเผาขยะ ทำให้เกิดผื่นแดง ตุ่มน้ำใส และแผลเรื้อรัง
  • 2.
    ทางหายใจ - การสูดดมก๊าซหรือไอสารพิษจากขยะอันตราย เข้าไปสะสมในปอด และดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด
  • 3.
    ทางเดินอาหาร - สารพิษปนเปื้อนในห่วงโซ่อาหาร ผ่านพืชผักและเนื้อสัตว์
โดยเฉพาะ สารไดออกซิน ที่เกิดจากการเผาขยะพลาสติก เป็น สารก่อมะเร็ง และทำลายการทำงานของตับ
งานวิจัยของ สุจิตรา วาสนาดำรงดี สถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตีพิมพ์ในวารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย ยังระบุว่า การเผาขยะโดยไม่มีระบบควบคุมมลพิษที่เข้มงวด อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจากการสูดดมมลพิษ หรือการได้รับสารพิษที่เป็นสารก่อมะเร็ง
ทุกครั้งที่เราเห็นควันจากการเผาขยะ - เราไม่ได้แค่เห็นมลพิษ เราเห็นพิษที่กำลังเข้าสู่ร่างกายของเราเอง
3. ขยะติดเชื้อ: ภัยเงียบในยุคโรคระบาด
ในปี 2566–2568 ปริมาณ ขยะติดเชื้อ เพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยเฉพาะจากหน้ากากอนามัยและอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล
ขยะติดเชื้อหากไม่ถูกจัดการอย่างถูกต้อง - ซึ่งต้องเริ่มจากการแยกที่ต้นทาง -
จะกลายเป็น แหล่งแพร่เชื้อโรค สู่ชุมชน
ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น:
  • ●
    โรคระบบทางเดินหายใจ จากการสูดดมเชื้อโรค
  • ●
    โรคติดเชื้อจากขยะ ที่แพร่ผ่านการสัมผัส
  • ●
    โรคภูมิแพ้และหอบหืด จากสารก่อภูมิแพ้
ถ้าเราไม่แยกขยะติดเชื้อ - เราไม่ได้แค่ทิ้งขยะ แต่เรากำลังทิ้งเชื้อโรคไว้ในชุมชนของเรา
4. ขยะที่ไม่มีใครเห็น: น้ำเสียจากหลุมฝังกลบ
ขยะที่ถูกฝังกลบโดยไม่แยก - โดยเฉพาะขยะอินทรีย์และขยะอันตรายที่ปนเปื้อนกัน - ก่อให้เกิด น้ำเสียจากกองขยะ (Leachate) ที่มีความสกปรกสูงมาก
น้ำเสียจากกองขยะมีทั้งสารอินทรีย์ สารอนินทรีย์ เชื้อโรค และสารพิษต่างๆ เจือปนอยู่ เมื่อไหลซึมลงสู่ดินและแหล่งน้ำใต้ดิน จะปนเปื้อนแหล่งน้ำที่เราใช้ดื่ม ใช้ปลูกพืช และใช้เลี้ยงสัตว์
งานวิจัยยังพบการปนเปื้อนของ โลหะหนัก ในสิ่งแวดล้อมรอบบ่อฝังกลบ — สารพิษที่สะสมในร่างกายและก่อให้เกิดโรคเรื้อรังในระยะยาว
5. บทเรียนจากต่างประเทศ: เมื่อการไม่แยกขยะมีราคา
การไม่แยกขยะไม่ใช่ปัญหาเฉพาะของไทย - ทั่วโลกกำลังจ่ายราคาแพงสำหรับความผิดพลาดนี้
เยอรมนี แม้จะมีอัตรารีไซเคิล 70% แต่ผู้บริโภคยังแยกขยะผิดพลาดถึง 40% ก่อให้เกิดไฟไหม้ในรถขยะจากแบตเตอรี่และของมีคมที่ปนเปื้อน และผู้ที่ทิ้งผิดประเภทอาจเสียค่าปรับถึง 80 ยูโร
ญี่ปุ่น มีมาตรการเข้มงวด - เทศบาลเมืองฟูกูชิมะจะตรวจสอบถุงขยะที่แยกไม่ถูกต้องและดำเนินการตักเตือนเป็นขั้นตอน หากยังไม่แก้ไข จะมีการ "เปิดโปงชื่อ" (name and shame) บนเว็บไซต์ของเทศบาล
นิวซีแลนด์ การปนเปื้อนในขยะรีไซเคิลทำให้เมืองโอ๊คแลนด์สูญเสียงบประมาณถึง 3.5 ล้านดอลลาร์นิวซีแลนด์ต่อปี และขยะกว่า 37,000 ตันต้องถูกส่งไปฝังกลบแทนที่จะถูกรีไซเคิล
ฟิลิปปินส์ เมืองเซบูเผชิญกับภัยพิบัติจากหลุมฝังกลบขยะผสม - เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2569 เกิดเหตุการณ์ ดินถล่มที่หลุมฝังกลบ Binaliw คร่าชีวิตผู้คนไปอย่างน้อย 36 ราย ส่งผลให้เมืองเซบูต้องขนขยะ 600-700 ตันต่อวันไปทิ้งที่ Aloguinsan ซึ่งอยู่ห่างออกไป 61 กิโลเมตร โดยเมืองเซบูใช้จ่ายปีละประมาณ 500 ล้านเปโซ ในการกำจัดขยะ
ถ้าเราไม่แยกขยะ — เราไม่ได้แค่ทำลายสิ่งแวดล้อม แต่เรากำลังทำร้ายร่างกายของเราเอง
ไมโครพลาสติกในร่างกาย - เกิดขึ้นกับทุกคนที่บริโภคอาหารและน้ำ / รุนแรงระดับ: เสี่ยงมะเร็งและโรคเรื้อรัง
สารพิษจากการเผาขยะ - เกิดขึ้นกับชุมชนรอบพื้นที่เผาขยะ
รุนแรงระดับ: โรคทางเดินหายใจและมะเร็ง
น้ำเสียจากหลุมฝังกลบ - เกิดขึ้นกับชุมชนรอบหลุมฝังกลบ
รุนแรงระดับ: ปนเปื้อนแหล่งน้ำและดิน
ขยะติดเชื้อ - เกิดขึ้นกับบุคลากรทางการแพทย์และชุมชน
รุนแรงระดับ: โรคติดต่อและการระบาด
โลหะหนักในสิ่งแวดล้อม - เกิดขึ้นกับทุกคนในห่วงโซ่อาหาร
รุนแรงระดับ: สะสมในร่างกาย โรคเรื้อรัง
"ขยะที่เราทิ้ง จะกลับมาหาเรา"
นี่ไม่ใช่คำพูดเชิงปรัชญา มันคือข้อเท็จจริงทาง “วิทยาศาสตร์”
ไมโครพลาสติกที่เราพบในปัสสาวะของคนไทย 80% มาจากขยะพลาสติกที่เราไม่แยก สารพิษจากการเผาขยะ กำลังเข้าไปในปอดของเรา น้ำเสียจากหลุมฝังกลบ กำลังปนเปื้อนน้ำที่เราดื่ม
เราไม่สามารถแยกตัวออกจากขยะที่เราสร้างขึ้นได้
"แยกไปก็เทรวม" ความเชื่อที่กำลังจะฆ่าเรา
หลายคนยังเชื่อว่า "แยกไปก็เทรวม" และนั่นคือเหตุผลที่พวกเขาไม่แยกขยะ
แต่สิ่งที่พวกเขาไม่รู้คือ ขยะที่พวกเขาไม่แยก กำลังถูกเผาหรือฝังอยู่ในชุมชนของพวกเขา และกำลังกลับมาทำร้ายสุขภาพของพวกเขา
การแยกขยะไม่ใช่แค่การทำเพื่อสิ่งแวดล้อม มันคือการปกป้องสุขภาพของตัวคุณเองและคนที่คุณรัก
สำหรับคนไทยที่ยังไม่แน่ใจว่าจะแยกขยะหรือไม่:
1. แยกขยะ = ปกป้องสุขภาพของคุณ
  • ●
    ขยะที่คุณไม่แยก อาจกลายเป็นไมโครพลาสติกในร่างกายคุณ
  • ●
    ขยะที่คุณไม่แยก อาจถูกเผาและกลายเป็นควันที่คุณหายใจ
  • ●
    ขยะที่คุณไม่แยก อาจปนเปื้อนน้ำที่คุณดื่ม
2. รู้จักขยะอันตราย แยกก่อนทิ้ง
  • ●
    ถ่านไฟฉาย หลอดไฟ กระป๋องสเปรย์ - ห้ามทิ้งรวมกับขยะทั่วไป
  • ●
    ขยะอิเล็กทรอนิกส์ - มีโลหะหนักที่ปนเปื้อนสิ่งแวดล้อม
  • ●
    ขยะติดเชื้อ - หน้ากากอนามัย, อุปกรณ์ทางการแพทย์ - ต้องแยก
3. อย่าเผาขยะ - มันคือพิษที่คุณกำลังสูดดม
  • ●
    การเผาขยะพลาสติกปล่อยสารไดออกซิน สารก่อมะเร็ง
  • ●
    หากพื้นที่ของคุณยังไม่มีระบบเก็บขยะ - เรียกร้องให้หน่วยงานท้องถิ่นจัดการ
4. ไมโครพลาสติกเริ่มต้นที่คุณ
  • ●
    ไมโครพลาสติกในร่างกายของคุณ มาจากขยะพลาสติกที่เราไม่แยกและปล่อยสู่ธรรมชาติ
  • ●
    การแยกขยะพลาสติกและการไม่ทิ้งขยะลงแหล่งน้ำคือการปกป้องร่างกายของคุณ
5. ถ้าคุณไม่แยกเพราะเชื่อว่า "เทรวม" - คุณกำลังทำร้ายตัวเอง
  • ●
    แม้ระบบจะยังไม่สมบูรณ์ แต่การแยกขยะของคุณคือการส่งสัญญาณให้ระบบดีขึ้น
  • ●
    ถ้าคุณไม่แยก - คุณกำลังทำให้ระบบพังตั้งแต่ต้นทาง
ถ้าเราไม่แยกขยะ - ไมโครพลาสติก 3.24 ชิ้นจะอยู่ในปัสสาวะของคุณทุก 100 มิลลิลิตร
ถ้าเราไม่แยกขยะ - สารไดออกซินจากการเผาขยะจะเข้าไปในปอดของคุณ
ถ้าเราไม่แยกขยะ - น้ำเสียจากหลุมฝังกลบจะปนเปื้อนน้ำที่คุณดื่ม
ถ้าเราไม่แยกขยะ - ขยะติดเชื้อจะแพร่โรคในชุมชนของคุณ
ขยะที่เราทิ้งโดยไม่แยก ไม่ได้หายไปไหน - มันกำลังกลับมาหาเรา
และมันกำลังกลับมาหาเราทางเลือด ทางปอด ทางน้ำ และทางอาหาร
คำถามที่คุณต้องตอบ:
"ถ้าคุณรู้ว่าขยะ 1 ชิ้นที่คุณทิ้งโดยไม่แยก อาจกลายเป็นไมโครพลาสติกในเลือดของคุณในอีก 10 ปีข้างหน้า — คุณจะยังทิ้งมันแบบเดิมหรือไม่?" และ:
"เราจะรอให้ไมโครพลาสติกในร่างกายถึงระดับอันตราย ก่อนที่เราจะเริ่มแยกขยะ หรือเราจะเริ่มตั้งแต่วันนี้?"
ภาพเปรียบเทียบไมโครพลาสติกในปัสสาวะคนไทย 80% จากงานวิจัย สสส.     ภาพโดย AI
แหล่งอ้างอิงหลัก
งานวิจัยไมโครพลาสติก (สสส. / รศ.ดร.อุมา ลางคุลเสน)
การเผาขยะ / นพ.สมิง เก่าเจริญ / นพ.โสภณ เมฆธน
Cebu / Binaliw landfill landslide
เยอรมนี (แยกขยะผิด 40% / ค่าปรับ 80 ยูโร)
ญี่ปุ่น (Fukushima name and shame)
นิวซีแลนด์ (Auckland)
การเผาขยะและผลกระทบสุขภาพ (สุจิตรา วาสนาดำรงดี, จุฬาฯ)
เขียนโดย: P.Kunyabut (วางแนวคิด เรียบเรียงและตรวจสอบข้อเท็จจริง) ร่วมกับ Claude (Anthropic)/DeepSeek ในบทบาทผู้ช่วยร่างและเรียบเรียง
โฆษณา