10 ส.ค. เวลา 03:01 • ประวัติศาสตร์

เจาะรอยอดีต: "แซ่ตั้ง" มาจากไหน? ทำไมคนไทยเชื้อสายจีนถึงใช้มากที่สุด

หากพูดถึงนามสกุลหรือ "แซ่" ของคนไทยเชื้อสายจีนในประเทศไทย เชื่อว่า "แซ่ตั้ง" จะต้องเป็นชื่อแรกๆ ที่ทุกคนนึกถึงอย่างแน่นอน เพราะนี่คือแซ่ที่มีจำนวนประชากรคนไทยเชื้อสายจีนใช้มากเป็นอันดับ 1 ในประเทศไทย และยังเป็นหนึ่งในตระกูลที่เก่าแก่ที่สุดตระกูลหนึ่งของโลก มีประวัติศาสตร์ยาวนานย้อนกลับไปกว่า 3,000 ปี
แล้วเคยสงสัยไหมครับว่า... แซ่ตั้งมีจุดเริ่มต้นมาจากไหน? ทำไมถึงกลายมาเป็นตระกูลใหญ่ในไทยได้?
1. จุดกำเนิดจาก "เจ้าผู้ครองแคว้น" (3,000 กว่าปีก่อน)
ถ้าว่ากันตามภาษาจีนกลาง แซ่ตั้ง เขียนด้วยตัวอักษร 陳 ออกเสียงว่า "เฉิน" (Chén)
ต้นกำเนิดของแซ่ตั้งย้อนกลับไปในยุค ราชวงศ์โจว (ประมาณ 1,046 ปีก่อนคริสตกาล) โดยจุดเริ่มต้นมาจากชายชื่อ "กุ้ยหม่าน" (妫满) ซึ่งเป็นทายาทสายตรงของ "จักรพรรดิซุน" (舜帝) ยอดกษัตริย์ในตำนานโบราณของจีน
เมื่อ กษัตริย์โจวอู่หวัง ผู้สถาปนาราชวงศ์โจวรวบรวมแผ่นดินได้สำเร็จ พระองค์ต้องการตอบแทนความดีความชอบของตระกูลจักรพรรดิโบราณ จึงแต่งตั้งให้ "กุ้ยหม่าน" ไปปกครองดินแดนแห่งหนึ่ง พร้อมมอบบรรดาศักดิ์ให้เป็นเจ้าเมือง ดินแดนแห่งนั้นถูกตั้งชื่อว่า "แคว้นเฉิน" (陈国)
กาลเวลาผ่านไปหลายร้อยปี เมื่อแคว้นเฉินถูกแคว้นอื่นล่มสลายและกลืนกินไป ลูกหลานและประชาชนที่เคยอาศัยอยู่ในแคว้นนี้ จึงพร้อมใจกันนำเอา "ชื่อแคว้นเฉิน" มาใช้เป็น "แซ่" (นามสกุล) เพื่อเป็นสัญลักษณ์เตือนความจำถึงรากเหง้าและบรรพบุรุษของตนเอง นั่นจึงเป็นจุดกำเนิดแรกของคนแซ่เฉินในแผ่นดินจีน
2. การเดินทางลงใต้ สู่สำเนียง "ตั้ง"
เดิมที ตระกูลเฉินอาศัยอยู่ทางตอนเหนือและตอนกลางของจีน (แถบมณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) แต่เมื่อแผ่นดินจีนเกิดสงคราม การเปลี่ยนผ่านราชวงศ์ และภัยธรรมชาติหลายต่อหลายครั้ง ชาวแซ่เฉินจึงค่อยๆ อพยพย้ายถิ่นฐานลงมาทางตอนใต้
ยุคราชวงศ์ทัง: ขุนนางแซ่เฉินคนสำคัญชื่อ "เฉินหยวนกวาง" ได้นำทัพไปปราบความไม่สงบและพัฒนาพื้นที่มณฑลฮกเกี้ยน (Fujian) จนสร้างความเจริญรุ่งเรืองอย่างมาก ทำให้ตระกูลแซ่เฉินปักหลักและขยายเผ่าพันธุ์ในภาคใต้ของจีนอย่างมั่นคง
ต่อมา ลูกหลานได้กระจายตัวไปยังมณฑลกวางตุ้ง โดยเฉพาะในเขต "ศูนย์กลางแต้จิ๋ว" (Chaozhou)
เมื่อชาวจีนภาคใต้อพยพ อักษรจีนตัว 陳 จึงถูกออกเสียงตามภาษาถิ่นที่แตกต่างกัน:
ภาษาจีนกลาง ออกเสียงว่า "เฉิน"
ภาษากวางตุ้ง ออกเสียงว่า "ฉั่น" (Chan)
ภาษาฮกเกี้ยน/ไหหลำ ออกเสียงว่า "ตัน" (Tan)
ภาษาแต้จิ๋ว ออกเสียงว่า "ตั้ง" (Tang)
3. สู่แผ่นดินไทย: ทำไม "แซ่ตั้ง" ถึงเยอะที่สุดในไทย?
ในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นถึงตอนกลาง เกิดการอพยพครั้งใหญ่ของชาวจีนทางตอนใต้ที่ลงเรือเสื่อผืนหมอนใบมาเสี่ยงโชคในประเทศไทย ซึ่งประชากรจีนส่วนใหญ่ที่อพยพมาไทยในยุคนั้นมาจาก เขตแต้จิ๋ว มณฑลกวางตุ้ง
เนื่องจากแซ่เฉิน (แซ่ตั้ง) เป็นตระกูลใหญ่ที่มีประชากรหนาแน่นมากอยู่แล้วในแถบแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน เมื่อคนกลุ่มนี้เดินทางมาตั้งรกรากในไทย จึงทำให้ "แซ่ตั้ง" กลายเป็นแซ่ที่มีจำนวนคนใช้มากที่สุดในบรรดาชาวไทยเชื้อสายจีนนั่นเอง
4. วิวัฒนาการจาก "แซ่ตั้ง" สู่นามสกุลไทย
ในยุคต่อมา เมื่อมีการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบการใช้นามสกุลแบบไทย ลูกหลานชาวแซ่ตั้งก็ได้ดัดแปลง "แซ่" ของบรรพบุรุษให้กลายเป็นนามสกุลไทยที่ไพเราะ โดยส่วนใหญ่ยังคงเอกลักษณ์เดิมไว้ เช่น:
ขึ้นต้นด้วยคำว่า "ตั้ง": เช่น ตั้งซื่อตรง, ตั้งสัจจา, ตั้งกิตติเกษม, ตั้งตรงจิตร, ตั้งวิจิตร, ตั้งประกิตกุล
ใช้คำว่า "เฉิน" หรือ "ตัน" ในนามสกุล: เช่น เฉินวิจิตร, ตันติเวชกุล, ตันติพลังกูร
แปลความหมายจากตัวอักษร: อักษร 陳 แปลว่า ความมั่นคง หรือ ช่างเจรจา บางตระกูลจึงเลือกใช้คำว่า เสถียร, มั่นคง, ธน นำหน้า
บทสรุป
จากจุดเริ่มต้นที่เป็นเพียง "ชื่อแคว้นเล็กๆ" เมื่อ 3,000 กว่าปีก่อน ผ่านการเดินทางข้ามกาลเวลาและระยะทางหลายพันกิโลเมตร มาวันนี้ "แซ่ตั้ง" ไม่ได้เป็นเพียงแค่นามสกุล แต่เป็นสายใยทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงผู้คนหลายล้านคนทั่วโลก—รวมถึงคนไทยเชื้อสายจีนจำนวนมาก—ไว้กับรากเหง้าอันทรงเกียรติของบรรพบุรุษนั่นเอง
โฆษณา