[OnTheBridge] AI กับการแยกขยะ คุณเดินไปที่ถังขยะ แล้วทิ้งขยะลงไปโดยไม่ต้องคิด — ไม่ต้องแยก ไม่ต้องดูว่าขวดน้ำกับซองขนมเป็นคนละประเภทกัน "แล้วถังขยะก็ แยกให้เอง" ฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์? แต่ในปี 2569 มันกำลังเกิ

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

•

17 ส.ค. เวลา 00:32 • สิ่งแวดล้อม

AI กับการแยกขยะ

คุณเดินไปที่ถังขยะ แล้วทิ้งขยะลงไปโดยไม่ต้องคิด — ไม่ต้องแยก ไม่ต้องดูว่าขวดน้ำกับซองขนมเป็นคนละประเภทกัน "แล้วถังขยะก็ แยกให้เอง"

ฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์? แต่ในปี 2569 มันกำลังเกิดขึ้นจริงในประเทศไทยแล้ว

นักเรียนมัธยมปลายจากเชียงใหม่สร้างถังขยะที่แยกขยะได้แม่นยำถึง 92% และคว้ารางวัลระดับประเทศ กรุงเทพฯ กำลังใช้ AI จมูกอิเล็กทรอนิกส์ตามหากลิ่นขยะ 24 ชั่วโมง แอปพลิเคชันจาก สวทช. กำลังเปลี่ยนขยะอาหารให้เป็นข้อมูลที่จับต้องได้ และในงาน Bangkok Design Week กิจกรรมเดินสำรวจเรื่องขยะในเมืองก็ปรากฏตัวแล้ว

คำถามคือ: AI กำลังเปลี่ยนเกมการจัดการขยะในประเทศไทยจริงหรือ? แล้วมันจะช่วยให้เราแยกขยะได้ดีขึ้นโดยไม่ต้องพยายามเพิ่มหรือไม่?

สร้างภาพโดย AI เพื่อประกอบบทความ

วิกฤตขยะที่ AI กำลังเข้ามาช่วย

ในบทความก่อนหน้านี้ เราเห็นแล้วว่าประเทศไทยมีขยะเกือบ 27 ล้านตันต่อปี มีเพียงราว 1 ใน 3 ที่ถูกคัดแยกเพื่อใช้ประโยชน์ และขยะกว่า 7 ล้านตันถูกกำจัดอย่างไม่ถูกต้อง

AI กำลังถูกนำมาใช้เพื่อเปลี่ยนตัวเลขเหล่านี้ — ไม่ใช่แค่การแยกขยะให้ดีขึ้น แต่คือการจัดการขยะ ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง

ปัจจุบันนวัตกรรม AI ด้านการจัดการขยะในประเทศไทยแบ่งออกเป็น 5 ด้านหลัก:

●
AI คัดแยกขยะอัจฉริยะ — SmartSort Trash Can, Intelligence Bin
●
กิจกรรมสร้างความตระหนักเรื่องขยะ — CITY SORT LAB
●
AI จัดการขยะในเมือง — E-Nose (กทม.), Waste Wise Station
●
AI ลดขยะอาหาร — Lookie Waste, NECTEC AI Matching Platform
●
AI กับขยะทะเล — โดรน+AI (ไทยยูเนี่ยน)
●
AI ในต่างประเทศ — ถังขยะ AI เกาหลีใต้, WasteFlow (สวิตเซอร์แลนด์)

SmartSort Trash Can — ถังขยะที่แยกให้เอง

ในเดือนมีนาคม 2569 นักเรียน 3 คนจาก Chiang Mai International School (CMIS) — สามารถ ลิ้มเล็งเลิศ, ธันวา นามวงค์ และ ดนุพัฒน์ ปัญจสวัสดิ์วงศ์ — คว้ารางวัลชนะเลิศอันดับ 1 ด้าน Climate Action ในเวที Thailand Creativity and Innovation Award (T-CIA) 2026 ด้วยผลงาน “AI Smart Waste Sorting System (SmartSort Trash Can)”

ความแม่นยำของระบบอยู่ที่ 85–92% ในการจำแนกขยะ และที่สำคัญคือออกแบบให้ ใช้งานได้จริงในชีวิตประจำวัน โดยไม่ต้องอาศัยความรู้เฉพาะทาง

หนึ่งในทีมผู้พัฒนากล่าวว่า:

“You don’t need to think. You just drop your trash — and SmartSort does the rest.”

(“คุณไม่ต้องคิด แค่ทิ้งขยะลงไป — แล้ว SmartSort ก็จัดการที่เหลือให้”)

แนวคิดสำคัญของทีมคือ:

“SmartSort isn’t asking people to change. It’s changing the system around people.”

(“SmartSort ไม่ได้ขอให้คนเปลี่ยน แต่กำลังเปลี่ยนระบบรอบตัวคน”)

ผลงานนี้สะท้อนศักยภาพของเยาวชนไทยในการนำ AI มาแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นรูปธรรม

Intelligence Bin — ถังขยะ AI แยกขยะอัตโนมัติ

ทีม “ปั๊กกะป๊อก” นักศึกษาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นพัฒนา “Intelligence Bin” ถังขยะอัจฉริยะที่ใช้ระบบกล้องจับภาพร่วมกับเทคโนโลยี AI ในการคัดแยกขยะออกจากพื้นหลังหรือวัตถุอื่นๆ ได้อย่างแม่นยำ พร้อมระบบแจ้งเตือนเมื่อขยะเต็มถัง ผลงานนี้คว้ารางวัลชนะเลิศอันดับ 1 ระดับอุดมศึกษาในเวที e-Waste HACK BKK 2024

CITY SORT LAB — กิจกรรมพาเมืองเรียนรู้เรื่องขยะ

ในงาน Bangkok Design Week 2026 มีการจัดกิจกรรม “CITY SORT LAB” โดย aRoundP ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA) เป็นกิจกรรม “Sorting Walk Urban Talk” ชวนผู้ร่วมงานเดินสำรวจย่านเจริญกรุง เรียนรู้เรื่องขยะผ่านศิลปะและประวัติศาสตร์การค้าในพื้นที่ ก่อนปิดท้ายด้วยเวิร์กช็อปแยกขยะที่สถานีแยกขยะ ณ ไปรษณีย์กลางบางรัก

ความโดดเด่นของนวัตกรรมจากเยาวชนไทยทั้งหลายเหล่านี้คือ การเปลี่ยนโจทย์จาก “ให้คนแยกขยะ” เป็น “ให้ AI แยกขยะให้คน” — ซึ่งอาจเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาการแยกขยะที่ต้นทางที่ยังอ่อนแอ

2. สถานีขยะอัจฉริยะ: เมื่อนวัตกรรมมารวมกันที่เดียว

Waste Wise Station — ศูนย์รวม 5 นวัตกรรมในที่เดียว

สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) ร่วมกับ KMITL และ TRUE เปิดตัว “Waste Wise Station” สถานีจัดการขยะอัจฉริยะในย่านนวัตกรรมปุณณวิถี ประกอบด้วย 5 นวัตกรรม สำหรับขยะ 5 ประเภท:

●
True E-Waste — เครื่องรับขยะอิเล็กทรอนิกส์ พร้อม AI คำนวณคาร์บอนแบบ real-time
●
Oklin — เครื่องย่อยเศษอาหารเป็นปุ๋ย
●
Circular / Refun / Recycoex — นวัตกรรมจัดการขยะประเภทอื่นๆ

โครงการนี้มีเป้าหมายแก้ปัญหาขยะในกรุงเทพมหานครซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดขยะมากที่สุดในประเทศ

3. AI จัดการขยะในเมือง: เมื่อกรุงเทพฯ เปลี่ยนเป็น “เมืองอัจฉริยะ”

E-Nose: จมูกอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้กลิ่นเร็วกว่ามนุษย์ ในเดือนกรกฎาคม 2569 รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร พรพรหม วิกิตเศรษฐ์ ได้ประชุมติดตามการดำเนินงานภายในศูนย์กำจัดมูลฝอยทั้ง 3 แห่งของ กทม. โดยเน้นการนำเทคโนโลยีอัจฉริยะเข้ามาช่วยบริหารจัดการ หัวใจสำคัญคือ ระบบจมูกอิเล็กทรอนิกส์ (E-Nose) ที่ใช้ AI ในการแยกอัตลักษณ์และวิเคราะห์หาแหล่งกำเนิดกลิ่นได้อย่างแม่นยำ เพื่อแก้ปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนได้อย่างตรงจุด

กรุงเทพฯ มีแผนติดตั้ง E-Nose ภายในศูนย์กำจัดมูลฝอยสำคัญ 3 แห่ง โดยระบบจะทำงาน 24 ชั่วโมง และในอนาคตมีแผนจะ เปิดระบบให้ภาคประชาชนสามารถเข้ามาตรวจสอบข้อมูลแบบเรียลไทม์ได้ เป้าหมายสูงสุดคือ “ลดการฝังกลบให้เหลือ 30%” ควบคู่ไปกับการส่งเสริมกระบวนการรีไซเคิลเพื่อเปลี่ยนขยะให้กลายเป็นทรัพยากรที่มีมูลค่าตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

4. AI ลดขยะอาหาร: จากขยะสู่ข้อมูลและอาหาร

Lookie Waste — แอปฯ ที่เปลี่ยนขยะอาหารให้เป็นข้อมูล

ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) สวทช. ร่วมกับ UNEP พัฒนา Lookie Waste Platform เพื่อติดตามขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง ความสามารถของ Lookie Waste:

●
ใช้ เทคโนโลยีประมวลผลภาพ ในการระบุประเภทและปริมาณขยะประเ
●
มินผลกระทบสิ่งแวดล้อมในรูป คาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (CO2-eq)
●
ประมาณต้นทุนทางเศรษฐกิจของขยะอาหาร
●
แปลผลกระทบทางสังคมเป็นจำนวนเด็กที่สามารถได้รับอาหาร จากขยะที่ถูกทิ้ง

Lookie Waste ออกแบบมาให้ใช้งานได้กับธุรกิจ ร้านอาหาร ร้านค้าปลีก ครัวเรือน และผู้จัดการขยะ เป้าหมายคือการสร้างความตระหนักและเป็นเครื่องมือในการตัดสินใจเพื่อลดขยะอาหาร

NECTEC AI Matching Platform — เชื่อมต่อคนมีอาหารเกินกับคนขาดแคลน

NECTEC (ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ) ได้พัฒนา AI-based matching platform เพื่อเชื่อมต่อผู้บริจาคอาหารกับผู้รับบริจาค

ระบบจะวิเคราะห์ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น ประเภทอาหาร ปริมาณ และข้อจำกัดด้านการขนส่ง เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถจัดการอาหารบริจาคได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ

ปัจจุบัน AI Platform นี้อยู่ระหว่างการทดสอบร่วมกับ SOS Thailand และคาดว่าจะเริ่มดำเนินการอย่างเต็มรูปแบบภายในปีนี้ ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง โดยเฉพาะเด็กและผู้สูงอายุ

5. AI กับขยะทะเล: โดรน+AI ค้นหา Ghost Gear

ไทยยูเนี่ยนร่วมมือกับโครงการ ARRI (Aerial Recon & Recovery Initiative) ใช้ โดรนและ AI ค้นหาและกำจัด “Ghost Gear” (อุปกรณ์ประมงที่ถูกทิ้งในทะเล) บริเวณเกาะพะงัน:

●
โครงการดำเนินงานครอบคลุมพื้นที่กว่า 12 ตารางกิโลเมตร รอบเกาะพะงัน
●
ใช้โดรนติดกล้องบันทึกภาพความละเอียดสูง ทุก 2 วินาที
●
นำภาพเข้าสู่ระบบ AI ที่พัฒนาโดย ARRI เพื่อจำแนกอุปกรณ์ประมงที่ถูกทิ้ง
●
คาดว่าจะเก็บกู้อุปกรณ์ประมงและขยะที่เกี่ยวข้องได้ไม่น้อยกว่า 3,230 กิโลกรัม

อดัม เบรนนัน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านการพัฒนาที่ยั่งยืนและสื่อสารองค์กร ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป กล่าวว่า:

“มลพิษทางทะเลจากขยะพลาสติกมีขนาดใหญ่เกินกว่าจะใช้แนวทางเดิม ๆ รับมือได้ ด้วยการผสานเทคโนโลยีโดรนและเอไออันล้ำสมัยของ ARRI เข้ามาช่วย”

6. เปรียบเทียบต่างประเทศ: นวัตกรรม AI ที่ไทยควรศึกษา

เกาหลีใต้ — ถังขยะ AI กว่า 1,000 ถัง พร้อมระบบคะแนน

เกาหลีใต้เป็นหนึ่งในประเทศที่ใช้ AI จัดการขยะได้อย่างก้าวหน้าที่สุดในโลก โดยมีการติดตั้ง ถังขยะรีไซเคิลที่ขับเคลื่อนด้วย AI มากกว่า 1,000 ถัง ในชุมชน สวนสาธารณะ และพื้นที่สาธารณะทั่วประเทศ

ความสามารถของถังขยะ AI เกาหลีใต้:

●
ระบุชนิดของขวดพลาสติกได้อย่างแม่นยำในเวลา เพียงไม่กี่วินาที
●
เพิ่มประสิทธิภาพการรีไซเคิลสูงสุดถึง 600 กิโลกรัมต่อเดือน
●
สร้างแรงจูงใจให้ประชาชน ด้วยระบบสะสมคะแนน แลกเป็นเงินหรือสิทธิประโยชน์

เกาหลีใต้เป็นประเทศที่ใช้พลาสติกมากที่สุดประเทศหนึ่งในโลก แต่ด้วยเทคโนโลยี AI กำลังเปลี่ยนวิกฤตขยะพลาสติกให้กลายเป็นโอกาส

สวิตเซอร์แลนด์ — WasteFlow คัดแยก 66 ประเภท แม่น 98%

สตาร์ทอัพ EPFL WasteFlow พัฒนา AI copilot ที่ระบุและวัดปริมาณขยะได้ 66 ประเภท ด้วยความแม่นยำถึง 98% สำหรับพลาสติกบางประเภท

โครงการ PLASTICE (EU) — Cybersorting

โครงการ PLASTICE ของ EU กำลังพัฒนา “Cybersorting Facility” ที่ใช้ AI วิเคราะห์เพื่อตรวจจับประเภทพลาสติก สี สารปนเปื้อน และองค์ประกอบของวัสดุในแบบเรียลไทม์ เป้าหมายคือลดขยะพลาสติกและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

บทเรียนสำหรับไทย: ถังขยะ AI ในเกาหลีใต้และเทคโนโลยีคัดแยกของยุโรปไม่ใช่แค่การคัดแยก — มันคือ การสร้างระบบนิเวศที่จูงใจให้คนร่วมมือ โดยไม่ต้องพึ่งพา “จิตสำนึก” เพียงอย่างเดียว

การคัดแยกขยะ — ก่อนมี AI: อาศัยมนุษย์แยกเอง ผิดพลาดสูง / หลังมี AI: AI แยกให้ แม่นยำ 85-98%

การจัดการกลิ่นขยะ — ก่อนมี AI: ตรวจสอบด้วยมนุษย์ ตามไม่ทัน / หลังมี AI: E-Nose ตรวจจับ 24 ชม. วิเคราะห์ต้นตอ

การลดขยะอาหาร — ก่อนมี AI: ไม่รู้ว่าทิ้งอะไรไปบ้าง / หลังมี AI: Lookie Waste วัดผลกระทบเป็นตัวเลข

การบริจาคอาหาร — ก่อนมี AI: จับคู่ยาก โลจิสติกส์ยุ่งยาก / หลังมี AI: AI จับคู่ผู้บริจาค-ผู้รับ แบบเรียลไทม์

แรงจูงใจประชาชน — ก่อนมี AI: พึ่งพาจิตสำนึกอย่างเดียว / หลังมี AI: เกาหลีใต้ ใช้ระบบคะแนนแลกเงิน

ขยะในทะเล — ก่อนมี AI: ค้นหา Ghost Gear ยาก / หลังมี AI: โดรน+AI ค้นหาและกำจัดได้แม่นยำ

สิ่งที่ AI ทำได้จริงในตอนนี้

●
แยกขยะให้คน — SmartSort (92% แม่นยำ, รางวัลชนะเลิศ T-CIA 2026), Intelligence Bin
●
ตรวจจับและวิเคราะห์ — E-Nose ของกรุงเทพฯ ระบุแหล่งกำเนิดกลิ่นได้แม่นยำ แก้ปัญหาที่ต้นตอ
●
เปลี่ยนขยะเป็นข้อมูล — Lookie Waste เปลี่ยนขยะอาหารให้เป็นข้อมูลที่สามารถนำไปใช้ตัดสินใจได้ ทั้งในแง่เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม
●
เชื่อมต่ออุปสงค์-อุปทาน — NECTEC AI Platform เชื่อมต่อผู้ที่มีอาหาร surplus กับผู้ที่ขาดแคลน
●
จัดการขยะในทะเล — โดรน+AI ช่วยค้นหา Ghost Gear ในพื้นที่ที่มนุษย์เข้าถึงยาก

สร้างแรงจูงใจ — เกาหลีใต้พิสูจน์แล้วว่าระบบคะแนนจากถังขยะ AI ได้ผล

สิ่งที่ AI ยังทำไม่ได้

1.
แทนที่มนุษย์ทั้งหมด — AI ยังต้องมีคนดูแลระบบและตรวจสอบความถูกต้อง
2.
แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ — AI ช่วยจัดการขยะได้ดีขึ้น แต่ไม่ช่วยลดการสร้างขยะตั้งแต่แรก
3.
เข้าถึงทุกพื้นที่ — นวัตกรรม AI ส่วนใหญ่ยังกระจุกตัวอยู่ในเมืองใหญ่และศูนย์วิจัย

“เปลี่ยนระบบรอบตัวคน” — หัวใจของ AI กับการแยกขยะ

สิ่งที่ SmartSort Trash Can สอนเราคือ การเปลี่ยนโจทย์ — แทนที่จะพยายามให้คนแยกขยะให้ถูก เราควรสร้างระบบที่แยกขยะให้คนโดยอัตโนมัติ

นี่คือสิ่งที่ AI ทำได้ดีที่สุด: เปลี่ยนระบบ ไม่ใช่เปลี่ยนคน

สำหรับคนไทยที่อยากเห็น AI ช่วยแก้ปัญหาขยะ:

1. สนับสนุนนวัตกรรมไทย

• SmartSort Trash Can, Intelligence Bin, และ Waste Wise Station เป็นตัวอย่างของนวัตกรรมจากคนไทยที่ควรได้รับการสนับสนุน

• ติดตามและสนับสนุนโครงการเหล่านี้ให้เติบโตสู่การใช้งานจริง

2. ใช้แอปฯ ที่ช่วยลดขยะอาหาร

• ลองใช้ Lookie Waste เพื่อบันทึกขยะอาหารในครัวเรือน

• ดูว่าคุณกำลังทิ้งอาหารไปเท่าไหร่และมีมูลค่าเท่าไหร่

3. ติดตามความเคลื่อนไหวของ กทม.

• กรุงเทพฯ กำลังเปลี่ยนเป็นเมืองอัจฉริยะด้านขยะ — ติดตามข้อมูล E-Nose และแผนลดฝังกลบ 30%

• เมื่อระบบเปิดให้ประชาชนตรวจสอบข้อมูลได้ ใช้มันเพื่อเรียกร้องความโปร่งใส

4. เรียนรู้จากต่างประเทศ

• เกาหลีใต้มีถังขยะ AI กว่า 1,000 ถัง — ไทยควรศึกษาและปรับใช้

• ระบบคะแนนแลกเงินเป็นแรงจูงใจที่ได้ผล

• WasteFlow ของสวิตเซอร์แลนด์และ Cybersorting ของ EU เป็นเทคโนโลยีที่ไทยควรศึกษาต่อ

5. เปลี่ยนมุมมอง: AI ไม่ได้มาแทนที่เรา แต่มาเปลี่ยนระบบ

• แทนที่จะพยายามแยกขยะให้ถูกทุกครั้ง ให้สนับสนุนระบบที่แยกขยะให้เรา

• การลงทุนในเทคโนโลยี AI เพื่อการจัดการขยะคือการลงทุนในอนาคต

ในบทความก่อนหน้านี้ เราเห็นว่าการแยกขยะในไทยยังล้มเหลว เพราะพึ่งพาจิตสำนึกของประชาชนเพียงอย่างเดียว แต่ AI กำลังเปลี่ยนสมการนั้น

นักเรียนมัธยมจากเชียงใหม่สร้างถังขยะที่แยกเองได้แม่นยำ 92% และคว้ารางวัลชนะเลิศระดับประเทศ กรุงเทพฯ ใช้ E-Nose ตามหากลิ่นขยะ 24 ชั่วโมง สวทช. เปลี่ยนขยะอาหารให้เป็นข้อมูลที่จับต้องได้ NECTEC เชื่อมต่ออาหารส่วนเกินกับคนที่ขาดแคลน Waste Wise Station รวม 5 นวัตกรรมไว้ในที่เดียว ไทยยูเนี่ยนใช้โดรน+AI ค้นหา Ghost Gear ในทะเล เกาหลีใต้มีถังขยะ AI กว่า 1,000 ถัง พร้อมระบบคะแนน และในงาน Bangkok Design Week กิจกรรมพาคนเมืองเรียนรู้เรื่องขยะก็เกิดขึ้นแล้ว

AI ไม่ได้ขอให้เราเปลี่ยน — AI กำลังเปลี่ยนระบบรอบตัวเรา

คำถามที่เราต้องตอบคือ:

“ถ้า AI สามารถแยกขยะให้เราได้โดยไม่ต้องคิด — เราจะยังมีข้ออ้างอะไรที่จะไม่ทิ้งขยะให้ถูกที่?”

และ:

“เราจะลงทุนในเทคโนโลยีที่เปลี่ยนระบบ แทนที่จะลงทุนในการเปลี่ยนคนเพียงอย่างเดียว หรือไม่?”

สร้างภาพโดย AI เพื่อประกอบบทความ

แหล่งอ้างอิงหลัก

SmartSort Trash Can (CMIS) / T-CIA 2026

• Chiang Mai News: https://www.chiangmainews.co.th/news/chiangmai/3902084/

• TOPNEWS: https://www.topnews.co.th/news/1559120

Intelligence Bin (ม.ขอนแก่น / ทีมปั๊กกะป๊อก)

• มหาวิทยาลัยขอนแก่น: https://kku.ac.th/th/200368/