Case Study : การแก้ไขปัญหาสายตาสั้นระดับสูง High Myopia กับสาเหตุที่ซ่อนอยู่ตั้งแต่แรกเกิด
ห่างหายจากการเขียนไปพักใหญ่ วันนี้มีเคสน่าสนใจ ที่อยากเอามาแชร์ให้ทุกท่านได้อ่าน
เรื่องเริ่มจากคนไข้ท่านหนึ่งเดินเข้ามาตัดแว่นที่ร้าน ระหว่างซักประวัติก็เจอเรื่องที่น่าสนใจซ่อนอยู่
เขามีประวัติคลอดก่อนกำหนด แล้วดันมาเชื่อมโยงกับภาวะต้อหินและสายตาสั้นระดับสูงที่เป็นอยู่ในทุกวันนี้พอดี ยิ่งฟังยิ่งรู้สึกว่า " อยากเอาเรื่องนี้ มาเขียนบทความให้ทุกๆคนได้อ่าน " เพราะเชื่อว่าหลายคนคงไม่เคยรู้มาก่อนว่าการคลอดก่อนกำหนดจะส่งผลไปถึงดวงตาได้อย่างไร
วันนี้ ขิงในฐานะทัศนมาตร เลยอยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจไปด้วยกันแบบง่ายๆ ไม่ต้องมีพื้นฐานก็อ่านตามได้ ว่าคลอดก่อนกำหนด ต้อหิน ปัญหาสายตา และการจ่ายแว่น มันเชื่อมโยงกันอย่างไรบ้าง ในมุมมองของทัศนมาตรคนหนึ่ง
ก่อนอื่น ต้องเข้าใจก่อนว่าตอนเรายังอยู่ในท้อง ดวงตายังสร้างไม่เสร็จ
ปกติดวงตาของทารกจะ "สร้างเสร็จสมบูรณ์" ก็ตอนใกล้ครบกำหนดคลอด (ประมาณ 9 เดือน) ไม่ว่าจะเป็นหลอดเลือดเล็กๆ ในตา มุมระบายน้ำในลูกตา (Anterior Chamber Angle / Trabecular Meshwork) หรือจุดกลางจอตาที่ทำหน้าที่มองเห็นภาพคมชัด (Fovea)
ลองนึกภาพว่าถ้าเด็กคลอดก่อนกำหนด เท่ากับอวัยวะต่างๆ รวมถึงดวงตา "ถูกดึงออกมาจากโรงงาน ก่อนงานจะเสร็จ" ส่วนที่ยังสร้างไม่เสร็จก็ต้องมาสร้างต่อข้างนอกท้องแม่ ซึ่งบางครั้งก็สร้างต่อได้ไม่สมบูรณ์เท่าตอนอยู่ในท้องแม่ และนี่แหละคือจุดเริ่มต้นของปัญหาทั้งหมดที่จะตามมา และเป็นจุดที่ทัศนมาตรอย่างขิงต้องคอยระวังเวลาเจอคนไข้ที่มีประวัติแบบนี้
ทำไมคลอดก่อนกำหนดถึงเสี่ยง "ต้อหิน"
ลองนึกภาพลูกตาเป็นลูกโป่งที่มีน้ำหล่อเลี้ยงอยู่ข้างใน น้ำนี้ต้องมีทางเข้าทางออกที่สมดุลกัน ทางออกอยู่ที่ "มุมตา" ซึ่งทำหน้าที่เหมือนท่อระบายน้ำ
ในเด็กคลอดก่อนกำหนด ท่อระบายน้ำนี้อาจยังสร้างไม่เสร็จดี เพราะโดนดึงออกมาก่อนเวลา ระบายน้ำได้ไม่ดีเท่าที่ควร พอน้ำระบายไม่ทัน ความดันในลูกตาก็ค่อยๆ สูงขึ้นเรื่อยๆ เหมือนลูกโป่งที่เป่าลมเข้าไปโดยไม่มีทางปล่อยออก ความดันตาที่สูงขึ้นจะไปกดทับและทำลายเส้นประสาทตา ซึ่งเป็นเหมือน "สายไฟ" ที่ส่งภาพจากตาไปสมอง และนี่คือสิ่งที่เราเรียกว่า "ต้อหิน"
กลับมาที่เคสของเรา: คนไข้ชาย อายุ 25 ปี
พอซักประวัติแล้วพบว่าคนไข้มีภาวะคลอดก่อนกำหนด และเป็นโรคต้อหินตั้งแต่เด็ก ตอนนี้ควบคุมความดันตาได้ปกติแล้ว ที่มาในวันนี้เพราะแว่นอันเดิม Coating บนผิวเลนส์ลอก ใช้มาได้ 2 ปี 8 เดือน
เริ่มใส่แว่นครั้งแรกตอนอายุ 10-11 ปี และใส่ตลอดเวลา ใช้คอมพิวเตอร์วันละ 2-3 ชม. ต่อเนื่อง ใช้มือถือแทบตลอดวัน เฉลี่ยเกิน 6 ชม.
สุขภาพร่างกายแข็งแรงดี ไม่มีโรคประจำตัวอื่น
ค่าสายตาแว่นตัวเก่า:
OD: -15.50-2.00*178 VA 20/150
OS: -14.50-3.00*177 VA 20/80-2
#ขั้นตอนการตรวจหาค่าสายตา
Retinoscope ( หาค่าสายตาโดยดู reflex ที่สะท้อนออกมาจากดวงตาคนไข้ )
OD : -16.00-3.00*180
OS : -14.25 -2.00*145
Monocular Subjective ( หาค่าสายตาโดยการถามตอบจากคนไข้ทีละตา )
OD : -18.50-2.25*25 VA 20/70
OS : -13.20-300*150 VA 20/50
Best Visual Acuity ( หาค่าสายตาสุดท้าย และ Balance Accommodation ของทั้งสองตาโดยการถามตอบจากคนไข้ )
OD : -18.50-2.25*25 VA 20/70 with Pinhole
OS : -16.00-3.00*150 VA 20/50 witth Pinhole
Confirm hand-held Refraction บน Trial frame ( รีเช็คค่าสายตาจากการดู Reflec ของแสงที่สะท้อนจากตาของคนไข้ และ รีเช็คค่าสายตาเอียงเมื่อเลนส์อยู่ในตำแหน่งที่คล้ายกับตำแหน่งใช้งานอยู่บนหน้าแว่นจริง )
OD : -18.00-2.00*25
OS : -16.00-3.00*150
สิ่งที่น่าสนใจคือ
ทำไมเมื่อแก้ไขค่าสายตาถูกต้องแล้ว ยังมองเห็นไม่เต็ม 100% ?
ปกติค่ามาตรฐานการมองเห็นของคนปกติคือ VA 20/20 แต่ในเคสนี้ ถึงแม้จะแก้ไขแล้ว คนไขก็สามารถมองเห็นได้ที่ VA 20/70ในตาขวา และ 20/50ในตาข้างซ้าย ซึ่งสาเหตุสามารถเกิดได้จากหลายอย่างมารวมกัน ทั้งประวัติต้อหิน ความผิดปกติของโครงสร้างตาตั้งแต่แรกเกิด และการไม่ได้แก้ไขค่าสายตาตั้งแต่วัยเด็ก พอทุกอย่างมาบวกกัน แม้วัดค่าสายตาและใส่แว่นตรงที่สุดแล้ว ก็ยังมองเห็นได้ไม่เท่าคนสายตาปกติ
#วิเคราะห์ปัญหา
คนไข้มีปัญหาสายตาสั้นและเอียงแบบ Compound Myopic Astigmatism ในตาทั้งสองข้าง
ตาขวา : สายตาสั้น -18.00 สายตาเอียง -2.00 ที่องศา 25
ตาซ้าย : สายตาสั้น -16.00 สายตาเอียง -3.00 ที่องศา 150
สรุปคือเป็น High Myopia ร่วมกับ Compound Myopic Astigmatism ทั้งสองตา บวกกับประวัติต้อหินตั้งแต่เด็ก ซึ่งจำกัด Best Corrected Visual Acuity ไว้แบบที่แก้ไขยังไงก็ไม่ถึง 20/20
ค่าที่ได้จาก Subjective Refraction ให้การมองเห็นดีที่สุดก็จริง แต่พอมาชั่งน้ำหนักกับข้อจำกัดของการผลิตเลนส์กำลังสูง จึงจำเป็นต้องตัดสินใจปรับลดกำลังเลนส์ลงบางส่วน เพื่อให้ยังคงระดับการมองเห็นที่ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ * อย่าเข้าใจผิดว่า การปรับลดค่าสายตาเกิดจากข้อจำกัดของการผลิตเลนส์ล้วนๆ
ส่วนเรื่องความหนาและน้ำหนักเป็นเหตุผลของการเลือก "ดัชนีหักเห" ของเลนส์ ซึ่งในเคสนี้ เลือกเป็นดัชนีหักเหสูง 1.74 เพื่อลดความหนาและน้ำหนักเลนส์ พร้อมให้คุณภาพการมองเห็นที่ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ ภายใต้ข้อจำกัดของพยาธิสภาพเดิม
#ค่าสายตาที่จ่ายแว่น
OD : -17.00-1.00*25
OS : -16.00-2.00*150
เลนส์ : Single Vision Cosmolit Rodenstock index 1.74 (กรอบแว่นคนไข้นำมาเอง)
สุดท้ายนี้ หวังว่า Case Study นี้ คงจะเป็นประโยคแก่ผู้อ่านและผู้สนใจ ทั้งเพื่อนร่วมวิชาชีพหรือประชาชนนอกวิชาชีพก็ตาม ขอขอบคุณทุกท่านที่อ่านจนจบมาถึงตรงนี้และขอขอบคุณทุกท่านที่สนับสนุนขิงให้ทำสิ่งดีๆเหล่านี้ตลอดมา
หากมีเรื่องราวที่น่าสนใจ ขิงจะนำมาเขียนแบ่งปันให้ทุกท่านได้อ่านกันต่อไป
.
Content by : Worada Saraburin , O.D.
Ref :
Human anterior chamber angle development without cell death or macrophage involvement. PMC.
Myopia associated with retinopathy of prematurity. PubMed.
Prematurity—Risk Factor or Coincidence in Congenital Glaucoma . PubMed.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
