นางสาวสบสมัย บุราวาศ (พ.ศ 2456 - 2532) : อดีตผอ.โรงเรียนสตรีสมุทรปราการ
--------------
นางสาวสบสมัย บุราวาศ เป็นชาวจังหวัดพระนครโดยกำเนิด แต่มาเป็นชาวสมุทรปราการกว่าร้อยละ 60 ของชีวิตจริง เพราะมาอยู่จังหวัดสมุทรปราการตั้งแต่พ.ศ. 2485 จนถึงวาระสุดท้ายของชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2532 รวมเป็นเวลาถึง 47 ปี
นางสาวสบสมัย เกิดเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ 2456 ณ บ้านตำบลเสาชิงช้า จังหวัดพระนคร เป็นบุตรของอำมาตย์โท พระยากสิการบัญชา(เล็ก บุราวาศ)และคุณหญิงเจริญ กสิการบัญชา
ตอนวัยเยาว์ บิดามารดาส่งไปอยู่ในวังกรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ซึ่งเป็นตลาดเทเวศร์ในปัจจุบัน บิดาเป็นข้าราชการกระทรวงเกษตรตราธิการ มีหน้าที่ควบคุมดูแลโรงสีไฟเม่งหงษ์และโรงเลื่อยจักรซึ่งอยู่ในบริเวณวัง
นางสาวสบสมัยได้รับการศึกษาเบื้องต้นที่โรงเรียนสตรีโชติเวช พอดีมีปัญหาทางครอบครัว มารดาจึงนำบุตรทุกคนไปอยู่ที่ปากน้ำโพจังหวัดนครสวรรค์ นางสาวสบสมัยได้เข้าเรียนต่อระดับมัธยมที่โรงเรียนสตรีประจำจังหวัดนครสวรรค์(ในอดีตคือโรงเรียนสตรีปากน้ำโพ และปัจจุบันคือโรงเรียนสตรีนครสวรรค์)
จบชั้นมัธยมปีที่ 6 เมื่อพ.ศ 2473 ผลการเรียนอยู่ในเกณฑ์ดีมาก จึงได้รับทุนจากแผนกศึกษาธิการจังหวัดนครสวรรค์ ให้ไปเรียนหลักสูตรประโยคครูประถมที่โรงเรียนเบญจมราชาลัย จังหวัดพระนคร จนสอบไล่ได้มัธยมปีที่ 7 และประโยคครูประถม (ป.ป.)ในพ.ศ 2474 แล้วได้รับการบรรจุเป็นครูที่โรงเรียนเสาวภา* จังหวัดพระนคร (*ปัจจุบันคือวิทยาลัยอาชีวศึกษาเสาวภา)เมื่อพ.ศ 2475 ในขณะเดียวกันก็ศึกษาด้วยตนเองเพิ่มเติมจนสอบได้วุฒิประโยคครูมัธยม (ป.ม.) เมื่อพ.ศ 2478
หลังจากได้วุฒิ ป.ม.แล้ว 3 ปีเศษ กระทรวงธรรมการเห็นว่านางสาวสบสมัยเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถและขยันในการใฝ่หาความรู้เพิ่มเติม จึงแต่งตั้งให้ไปดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนเบญจมราชูทิศซึ่งเป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัดอุทัยธานี* เมื่อพ.ศ 2481 แทนอาจารย์สัมฤทธิ์ สุวรรณบล (*โรงเรียนสตรีประจำจังหวัดอุทัยธานี "เบญจมราชูทิศ" ต่อมาได้ควบรวมเข้ากับโรงเรียนอุทัยทวีเวท และเปลี่ยนชื่อเป็น "โรงเรียนอุทัยวิทยาคม")
ขณะนั้นนั้นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัดอุทัยธานียังคับแคบ มีนักเรียนเข้าเรียนจำนวนน้อย เพราะผู้ปกครองไม่นิยมให้ลูกหลานที่เป็นผู้หญิงเรียนชั้นสูงๆ ตอนนั้นยังเปิดเรียนแค่ชั้นมัธยมปีที่ 3 นางสาวสบสมัยได้พยายามปรับปรุงการเรียนการสอนของโรงเรียนทุกด้าน และตนเองช่วยสอนวิชาภาษาอังกฤษด้วย เพื่อให้นักเรียนของโรงเรียนมีคุณภาพเป็นที่นิยมของผู้ปกครอง จึงทำให้มีนักเรียนเพิ่มขึ้นทุกปี จนกระทั่งเปิดสอนได้ถึงระดับชั้นมัธยมปีที่ 6 เป็นรุ่นแรกของโรงเรียน
ระหว่างที่โรงเรียนมีนักเรียนเพิ่มขึ้น ก็ได้ทำการปรับปรุงขยับขยายเพิ่มห้องเรียนให้พอกับจำนวนนักเรียน สร้างห้องประชุมนักเรียน สร้างบ้านพักครู เป็นครั้งแรกในบริเวณโรงเรียน โดยช่วยกันหารายได้เพิ่มเติมงบประมาณในการก่อสร้าง ด้วยการให้ครูทุกคนร่วมกันแสดงละครร้อง ซึ่งเป็นที่สนใจของชาวจังหวัดอุทัยธานีและจังหวัดใกล้เคียง จึงได้เงินจากการแสดงละครมามากพอสมควร นิสัยชอบการละครนี้ นางสาวสบสมัยเริ่มมาตั้งแต่ยังเป็นนักเรียน จึงนำการละครมาใช้เป็นประโยชน์ในตอนเป็นผู้บริหารโรงเรียน
อยู่จังหวัดอุทัยธานีได้ 3 ปี ก็ขอย้ายเข้าส่วนกลาง กระทรวงศึกษาธิการจึงให้ไปดำรงตำแหน่งครูใหญ่ตรีโรงเรียนสตรีสมุทรปราการ เมื่อพ.ศ 2485 ในสมัยนั้นโรงเรียนยังอยู่ตรงข้ามวัดพิชัยสงคราม (โรงเรียนอนุบาลวัดพิชัยสงครามในปัจจุบัน) นางสาวสบสมัยได้พยายามปรับปรุงการเรียนการสอน ตลอดจนพัฒนาอาคารสถานที่ จนเป็นที่ยกย่องของผู้ปกครองและชาวจังหวัดสมุทรปราการ
พ.ศ 2487 ได้เลื่อนเป็นครูใหญ่โท แม้จะทำงานตัวเป็นเกลียว แต่ก็ยังขวนขวายสมัครเข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง และสามารถสอบได้ปริญญาธรรมศาสตรบัณฑิต (ธ.บ.)ในพ.ศ 2492
โรงเรียนสตรีสมุทรปราการเดิมอาคารเรียนมีอยู่ 2 หลังคือเรือนพินิจทัณฑกิจ (เมี้ยนบำรุง) กับเรือนแสงรุจิ นางสาวสบสมัยเห็นว่าอาคาร 2 หลังนี้ไม่ได้อยู่ในแนวเดียวกันมองดูไม่เป็นระเบียบและเสียเนื้อที่โดยใช่เหตุ บริเวณสองข้างที่เหลืออยู่ไม่พอจะทำอะไรได้มากนัก
จึงปรึกษาช่างหาทางใช้ปั้นจั่นขนาดใหญ่ย้ายเรือนแสงรุจิให้มาอยู่ในแนวเดียวกันกับเรือนพินิจทัณฑกิจ โดยไม่ต้องทำการรื้อถอน ทำให้มีพื้นที่ว่างสามารถต่อเติมอาคารพินิจทัณฑกิจเพิ่มได้อีก 2 ห้องกับมีพื้นที่สำหรับสร้างเรือนประชาอุทิศเป็นอาคารไม้ 2 ชั้น จากยอดเงินบริจาคอีก 1 หลัง
ถึงช่วงนี้นักเรียนเพิ่มจนไม่มีห้องเรียนจะรับได้ จึงได้ไปขอบริจาคที่ดิน 5 ไร่ ริมถนนสุขุมวิท ห่างจากโรงเรียนเดิมไม่ถึง 1 กิโลเมตร จากหลวงประเจิดอักษรลักษณ์ และของบประมาณซื้อเพิ่มเติมอีก 5 ไร่เศษแล้วสร้างอาคารเรียนใหม่ จนสามารถย้ายนักเรียนทั้งหมดไปเรียนยังที่ใหม่ เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ 2499 จึงกำหนดให้วันที่ 8 สิงหาคมเป็นวันสถาปนาโรงเรียน ส่วนอาคารเรียนเดิมยกให้กรมสามัญศึกษาทั้งหมด โดยกรมสามัญศึกษาสร้างอาคารบางหลังให้เป็นการแลกเปลี่ยน
เมื่อไปอยู่โรงเรียนใหม่ นางสาวสบสมัยยิ่งทุ่มเทเวลาในการพัฒนาและการบริหารโรงเรียนยิ่งขึ้นพยายามหาเงินให้โรงเรียนโดยจัดแสดงละครพันทางบ้าง ขอให้คณะครูทำอาหารกลางวันจำหน่ายให้นักเรียนบ้าง ทั้งยังได้นำครูนักเรียนไปออกร้านประกอบอาหารจำหน่ายในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนและงานกาชาดในส่วนกลางเป็นประจำทุกปี
สำหรับการแสดงละครพันทางของโรงเรียนนั้นมีชื่อเสียงมาก ผู้แสดงเป็นครูของโรงเรียนทั้งหมด ใช้นักเรียนแสดงเป็นตัวประกอบบ้าง ผู้ปกครองและข้าราชการในจังหวัดสมุทรปราการ ได้ไปอุดหนุนกันแทบทุกรอบ ทุกเรื่อง การแสดงละครพันทางนี้ทำติดต่อกันมาประมาณ 10 ปีจนโรงเรียนเก็บเงินมาพัฒนาโรงเรียนได้มากกว่า 1 ล้านบาท ทำให้สามารถสร้างอาคารประกอบ หอประชุม โรงฝึกงาน ตลอดจนรั้วและประตูโรงเรียนได้
การบริหารงานของนางสาวสบสมัยนั้น ท่านใช้แบบ"พี่ปกครองน้อง" ส่วนการปกครองศิษย์จะใช้แบบ "แม่ปกครองลูก" ซึ่งทั้งการปกครองครูและศิษย์จะเป็นไปอย่างสุภาพ นุ่มนวล โดยท่านเอาใจใส่ดูแลการบริหารโรงเรียนอย่างทุ่มเทเอาใจใส่ ทำงานอย่างไม่เห็นแก่เหน็ดเหนื่อย ท่านไม่เพียงแต่ รู้จักครูทุกคนเป็นอย่างดี แต่ยังรู้จักนักเรียนจนถึงครอบครัว เป็นส่วนมากด้วย
นางสาวอุไรวรรณ พัฒนวิบูลย์ อดีตผอ.โรงเรียนสตรีสมุทรปราการ ซึ่งเคยเป็นศิษย์ท่านมาก่อน ได้เขียนถึงท่านไว้ตอนหนึ่งว่า
"ในขณะที่ยังเรียนหนังสืออยู่นั้น ได้เห็นท่านเดินตรวจโรงเรียนอย่างทั่วถึงทุกวัน ทำให้บริเวณโรงเรียนสะอาดสวยงาม นอกจากนี้โรงเรียนยังมีความเป็นเลิศทางวิชาการเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปอีกด้วย"
การอบรมสั่งสอนศิษย์ นางสาวสบสมัยเน้นเรื่องจรรยามารยาทและคุณธรรมที่สมกับเป็นกุลสตรี นอกจากสอนจรรยามารยาท ยังสอนให้ศิษย์รู้จักทำสิ่งประดิษฐ์ต่างๆ ให้สมกับที่เป็นลูกผู้หญิงด้วย โดยตัวท่านเองก็มีฝีมือในการประดิษฐ์ดอกไม้ผ้าเป็นเลิศ นอกจากผลงานจะสวยแล้วยังมีกลิ่นหอมด้วย
นางสาวสบสมัย ได้เลื่อนเป็นอาจารย์ใหญ่เมื่อพ.ศ 2501 ท่านมีผลงานการบริหารปรากฏมากมาย โครงการเร่งด่วนอันดับแรกของท่านคือ สร้างอาคารสถานที่ซึ่งจะเอื้ออำนวยความสะดวกให้แก่ครูและนักเรียนได้ประกอบกิจกรรมการเรียนคัดสอนให้ดีขึ้น ต่อจากนั้นจึงเน้นการเรียนการสอนตามหลักสูตร ทำควบคู่กับการพัฒนาบุคลากร
ท่านเป็นผู้นำในการพัฒนาหลักสูตรวิชาการพยาบาลเบื้องต้น (Pre- Nursing) โดยประสานงานกับกระทรวงสาธารณสุข แล้วนำเสนอกระทรวงศึกษาธิการให้เปิดเป็นวิชาเลือกในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย และได้รับอนุมัติให้เปิดสอนได้ ถือเป็นโรงเรือนแรกในประเทศไทย ที่ได้ร่างหลักสูตรเสนอกระทรวงตามความต้องการและความเหมาะสมกับสภาพท้องถิ่น
ผลงานอีกเรื่องหนึ่งคือ ได้ขออนุญาตเปิดชั้นเตรียมอุดมศึกษาขึ้นในโรงเรียนเป็นแห่งแรกในจังหวัดสมุทรปราการ โดยเริ่มเปิดแผนกวิทยาศาสตร์ก่อน พร้อมกันนั้นก็ขอรับนักเรียนชายเข้ามาศึกษารวมกับนักเรียนหญิงในชั้นเตรียมอุดมศึกษาด้วย เมื่อแผนกวิทยาศาสตร์มั่นคงแล้ว จึงได้เปิดแผนกอักษรศาสตร์ขึ้นอีกแผนกหนึ่ง โดยมีวิชาภาษาฝรั่งเศสเป็นวิชาเลือกหลังจากนั้นอีก 3 ปีก็ได้เปิดแผนกทั่วไปวิชาเลือกธุรกิจศึกษาและวิชาการพยาบาลเบื้องต้น นอกจากนี้ยังริเริ่มแบ่งการปกครองนักเรียนเป็นคณะสีต่างๆเป็นสัญลักษณ์ของแต่ละคณะนั้น
นางสาวสบสมัยได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้อำนวยการชั้นพิเศษโรงเรียนสตรีสมุทรปราการ เมื่อพ.ศ 2516 นับเป็นผู้อำนวยการคนแรกของโรงเรียน และในปีนั้นเอง ท่านก็ได้ริเริ่มให้มีการก่อตั้งสมาคมผู้ปกครองและครู โรงเรียนสตรีสมุทรปราการขึ้น ทั้งยังได้ดำรงตำแหน่งนายกสมาคมเป็นคนแรกมาตลอดจนถึงแก่กรรม
นางสาวสบสมัยเกษียณอายุราชการเมื่อ พ.ศ 2517 รวมเวลาปฏิบัติหน้าที่อยู่ในโรงเรียนสตรีสมุทรปราการแห่งเดียวถึง 32 ปี หลังเกษียณอายุราชการ ท่านก็ยังพักผ่อนอยู่ที่บ้านส่วนตัวหลังโรงเรียนสตรีสมุทรปราการ
หลังเกษียณนางสาวสบสมัยได้รับเชิญเป็นครูใหญ่โรงเรียนวัดศรีจันทร์ประดิษฐ์ ในพระบรมราชานุเคราะห์ เมื่อพ.ศ 2519 (ต่อมาโรงเรียนนี้เปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนมัธยมวัดศรีจันทร์ประดิษฐ์ ในพระบรมราชานุเคราะห์) ท่านเป็นครูใหญ่โรงเรียนนี้เป็นเวลาถึง 11 ปีจึงขอลาออกเมื่อพ.ศ 2530 เนื่องจากสุขภาพไม่เอื้ออำนวย
ต่อมาแพทย์ตรวจพบว่า เป็นมะเร็งที่ขั้วปอดและแพร่กระจายไปถึงสมอง บวกกับโรคเบาหวานที่เป็นอยู่เดิม หลังการรักษาอาการก็มีแต่ทรงกับทรุด จนกระทั่งถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ 2532 สิริรวมอายุได้ 75 ปี 9 เดือน 7 วัน
ธเนศ ขำเกิด สรุป เรียบเรียง
cr. 1. ภาพต้นฉบับและข้อมูลจากหนังสือประวัติครู ของคุรุสภา 16 มกราคม 2533 ศรีพงษ์ ศรีเสริมวงศ์ เรียบเรียง
2. อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพนางสาว
สบสมัย บุราวาศ สมุทรปราการ : ปากน้ำอ๊อฟเซท,
2532
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
