10 ก.ย. เวลา 16:50 • ข่าว

เชื้อโรคที่พบบ่อยบนโต๊ะไม้

โต๊ะไม้สุดคลาสสิคที่มีทุกบ้าน ยิ่งเก่า ยิ่งมีรอยแตก ก็ยิ่งขลัง แต่นอกเหนือจากความขลังแล้ว โต๊ะไม้เก่าๆเหล่านี้ยังเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรคที่เราอาจคาดไม่ถึง
เฟอร์นิเจอร์ไม้เก่าและเครื่องเรือนโบราณจัดเป็นวัสดุชีวภาพที่มีความซับซ้อนเชิงโครงสร้างสูง ประกอบด้วยโพลีเมอร์ธรรมชาติหลักสามชนิด ได้แก่ เซลลูโลส (Cellulose ร้อยละ 40–50) เฮมิเซลลูโลส (Hemicellulose ร้อยละ 20–30) และลิกนิน (Lignin ร้อยละ 20–30)
เมื่อเนื้อไม้ผ่านการใช้งานและเก็บรักษาเป็นระยะเวลานาน ชั้นเคลือบผิวเพื่อการปกป้องดั้งเดิม เช่น ครั่ง (Shellac) วานิช (Varnish) หรือน้ำมันเคลือบ มักเกิดการเสื่อมสภาพทางเคมีและกายภาพ ก่อให้เกิดรอยแตกร้าว และเป็นแหล่งบ่มเพาะเชื้อโรคนานๆชนิด โดยเฉพาะเชื้อรา
Aspergillus spp. เป็นกลุ่มที่พบได้บ่อยที่สุด เป็นเชื้อราเส้นใยในกลุ่ม Ascomycota มีโครงสร้างสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ Aspergillus spp. สารมารถสร้าง Aflatoxin B1 ซึ่งมีฤทธิ์สร้างการอักเสบ ทำลายโครงสร้างทางพันธุกรรมระดับเซลล์ และเป็นสารก่อมะเร็งชนิดหนึ่ง
นอกจากนี้ ในกลุ่มบุคคลที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้สูงอายุ หรือผู้ป่วยที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน สปอร์ขนาดเล็กของ Aspergillus fumigatus และ Aspergillus flavus สามารถงอกเส้นใยแทรกซึมเข้าสู่เนื้อเยื่อปอดและหลอดเลือด (Angioinvasion) ก่อให้เกิดภาวะ Invasive Aspergillosis ซึ่งมีอันตรายถึงชีวิต
ชนิดต่อมาก็คือ Penicillium spp. เป็นเชื้อราในกลุ่ม ในกลุ่ม Psychrotolerant-mesophilic ทนต่อความเย็นได้ดี สามารถเจริญได้ตั้งแต่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็งเล็กน้อย (-2 °C) ไปจนถึง 35 °C โดยมีอุณหภูมิที่เหมาะสมอยู่ที่ 20–25 °C
Penicillium spp. มีชื่อเสียงในการสร้างสารก่อภูมิแพ้ เป็นศัตรูกับชาวภูมิแพ้ทั้งหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเชื้อในกลุ่ม P. chrysogenum ซึ่งสามารถสร้างสารก่อภูมิแพ้ที่กระตุ้นการตอบสนองของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด Th2 (T-helper 2 response) และกระตุ้นการหลั่ง Cytokine ได้
ตัวสุดท้ายที่อาจได้ยินน้อยที่สุดคือ Cladosporium spp. เป็นเชื้อราในกลุ่ม Dematiaceous fungi โตได้ดีที่ อุณหภูมิ 5–32 °C การเจริญเติบโตของ Cladosporium มักแทรกซึมผ่านเส้นใยเข้าสู่เนื้อไม้ชั้นในตามแนวท่อลำเลียง (Parenchyma and xylem vessels) ทำให้เกิดคราบดำฝังลึกถาวร (Dark pigmentation and deep staining) ซึ่งไม่สามารถขจัดออกได้ด้วยการทำความสะอาดพื้นผิวภายนอกเพียงอย่างเดียว
และเช่นเดียวกับ Penicillium spp. ตัว Cladosporium spp. สามารถสร้างสารก่อภูมิแพ้ Ribosomal Protein P2 เป็นแอนติเจนหลักในการจับกับ IgE กระตุ้นการเกิดอาการภูมิแพ้ และมีรายงานว่าการสัมผัสกับสารเหล่านี้ในระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงของการเป็นหลอดลมอักเสบและภูมิแพ้ตามมาได้
เห็นแบบนี้แล้ว ย้ายจากโต๊ะไม้กับเตียง ไปที่ระเบียงกับบันไดบ้างก็ได้นะครับ
อ้างอิง
Isola D, Lee HJ, Chung YJ, Zucconi L, Pelosi C. Once upon a Time, There Was a Piece of Wood: Present Knowledge and Future Perspectives in Fungal Deterioration of Wooden Cultural Heritage in Terrestrial Ecosystems and Diagnostic Tools. J Fungi (Basel). 2024 May 20;10(5):366. doi: 10.3390/jof10050366. PMID: 38786721; PMCID: PMC11122135.
Skóra J, Gutarowska B, Pielech-Przybylska K, Stępień Ł, Pietrzak K, Piotrowska M, Pietrowski P. Assessment of microbiological contamination in the work environments of museums, archives and libraries. Aerobiologia (Bologna). 2015;31(3):389-401. doi: 10.1007/s10453-015-9372-8. Epub 2015 Mar 15. PMID: 26346115; PMCID: PMC4556743.
Kedves O, Kocsubé S, Bata T, Andersson MA, Salo JM, Mikkola R, Salonen H, Szűcs A, Kedves A, Kónya Z, Vágvölgyi C, Magyar D, Kredics L. Chaetomium and Chaetomium-like Species from European Indoor Environments Include Dichotomopilus finlandicus sp. nov. Pathogens. 2021 Sep 3;10(9):1133. doi: 10.3390/pathogens10091133. PMID: 34578165; PMCID: PMC8466430.
โฆษณา