1914 มูเธซีอุส (Muthesius) / ฟาน เดอ เฟลเดอ (Van de Velde):
ข้อเสนอและข้อโต้แย้งแห่งแวร์คบุนด์ (Werkbund theses and antitheses)
ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1914 งานนิทรรศการครั้งยิ่งใหญ่ครั้งแรกของ ดอยท์เชอร์ แวร์คบุนด์ (Deutscher Werkbund) ได้เปิดฉากขึ้นที่เมืองโคโลญ (Cologne) โดยมุ่งหวังที่จะแสดงภาพรวมผลงานของแวร์คบุนด์ในรอบเจ็ดปีนับตั้งแต่ก่อตั้ง
ความหลากหลายต่างขั้วของสิ่งปลูกสร้างในงานนิทรรศการ ซึ่งมีตั้งแต่แนวคลาสสิกใหม่ของ เบเรินส์ (Behrens) ไปจนถึงความเรียบง่ายตรงไปตรงมาอันแจ่มใสของอาคารสำนักงานและโรงงานโดย โกรพีอุส (Gropius) และ ไมเออร์ (Meyer) ได้บอกใบ้ถึงขั้วอำนาจที่ขัดแย้งกันภายในแวร์คบุนด์
สิ่งเหล่านี้ได้เข้าปะทะกันอย่างรุนแรงในการประชุมแวร์คบุนด์ที่เมืองโคโลญเมื่อต้นเดือนกรกฎาคม เมื่อมูเธซีอุส ประกาศให้การรวมศูนย์และการสร้างมาตรฐานเป็นเป้าหมายของการออกแบบในแบบแวร์คบุนด์ ในขณะที่ฟาน เดอ เฟลเดอ ได้เสนอข้อโต้แย้งในทางตรงกันข้ามถึงภาพลักษณ์ของศิลปินในฐานะปัจเจกบุคคลผู้สร้างสรรค์
1 สถาปัตยกรรม และขอบเขตกิจกรรมทั้งหมดของแวร์คบุนด์ (Werkbund) กำลังมุ่งหน้าไปสู่การสร้างมาตรฐาน และผ่านทางการสร้างมาตรฐานนี้เท่านั้น ที่จะทำให้สถาปัตยกรรมสามารถฟื้นคืนความสำคัญอันเป็นสากลซึ่งเคยเป็นคุณลักษณะเด่นในยุคสมัยแห่งวัฒนธรรมที่กลมกลืนกลับคืนมาได้
2 การสร้างมาตรฐาน ซึ่งเข้าใจได้ว่าเป็นผลลัพธ์จากการรวมศูนย์อันเป็นประโยชน์ จะเป็นเพียงสิ่งเดียวที่ทำให้การพัฒนารสนิยมที่ดีอย่างเที่ยงแท้และเป็นยอมรับระดับสากลเกิดขึ้นได้จริง
3 ตราบใดที่ยังไม่อาจบรรลุรสนิยมระดับสูงที่เป็นสากลได้ เราย่อมไม่อาจหวังให้งานศิลปะและหัตถกรรมของเยอรมนีแผ่อิทธิพลส่งผลอย่างมีประสิทธิภาพในต่างประเทศได้
4 โลกจะต้องการผลิตภัณฑ์ของเราก็ต่อเมื่อสิ่งเหล่านั้นเป็นสื่อกลางของการแสดงออกทางรูปแบบอันเปี่ยมด้วยพลังโน้มน้าวใจ ซึ่งรากฐานสำหรับสิ่งนี้ได้ถูกวางไว้แล้วโดยการเคลื่อนไหวของเยอรมัน
5 การพัฒนาเชิงสร้างสรรค์จากสิ่งที่ได้บรรลุผลมาแล้วคือภารกิจที่เร่งด่วนที่สุดของยุคสมัย ซึ่งความสำเร็จสูงสุดของการเคลื่อนไหวจะขึ้นอยู่กับสิ่งนี้ การถดถอยและตกต่ำกลับไปสู่การเลียนแบบในวันนี้ จะหมายถึงการสูญเสียทรัพย์สินอันมีค่าไปโดยเปล่าประโยชน์
6 เริ่มต้นจากความเชื่อมั่นที่ว่าการยกระดับการผลิตอย่างต่อเนื่องคือเรื่องชี้ชะตาความเป็นความตายของเยอรมนี ดอยท์เชอร์ แวร์คบุนด์ ในฐานะสมาคมของศิลปิน นักอุตสาหกรรม และพ่อค้า จึงต้องทุ่มเทความสนใจไปที่การสร้างเงื่อนไขเบื้องต้นสำหรับการส่งออกศิลปะอุตสาหกรรมของตน
7 ความก้าวหน้าของเยอรมนีในด้านศิลปะประยุกต์และสถาปัตยกรรมจะต้องได้รับการนำเสนอให้ต่างประเทศได้รับรู้ผ่านการประชาสัมพันธ์ที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งนอกเหนือจากงานนิทรรศการแล้ว เครื่องมือที่ชัดเจนที่สุดในการทำเช่นนี้คือสิ่งพิมพ์รายสะดวกที่มีภาพประกอบ
8 งานนิทรรศการโดยดอยท์เชอร์ แวร์คบุนด์ จะมีความหมายก็ต่อเมื่อถูกจำกัดไว้อย่างเด็ดขาดเฉพาะผลงานที่ดีที่สุดและเป็นแบบอย่างที่สุดเท่านั้น งานนิทรรศการศิลปะและหัตถกรรมในต่างประเทศจะต้องถูกมองว่าเป็นเรื่องของชาติ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องได้รับเงินอุดหนุนจากภาครัฐ
9 การดำรงอยู่ของสถานประกอบการขนาดใหญ่ที่มีประสิทธิภาพพร้อมด้วยรสนิยมที่ดีและไว้วางใจได้ คือเงื่อนไขเบื้องต้นของการส่งออกทุกประเภท มันเป็นไปไม่ได้เลยที่จะตอบสนองแม้กระทั่งความต้องการภายในประเทศด้วยชิ้นงานที่ศิลปินออกแบบขึ้นเพื่อความต้องการเฉพาะบุคคล
10 ด้วยเหตุผลทางชาติพันธุ์ วิสาหกิจขนาดใหญ่ด้านการกระจายสินค้าและการขนส่งที่มีกิจกรรมมุ่งสู่ต่างประเทศ ควรก้าวเข้ามาเชื่อมโยงกับการเคลื่อนไหวใหม่นี้ ในเมื่อตอนนี้การเคลื่อนไหวได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าทำอะไรได้บ้าง และช่วยกันทำหน้าที่เป็นตัวแทนเผยแพร่ศิลปะเยอรมันสู่โลกกว้างอย่างภาคภูมิ
เฮอร์มันน์ มูเธซีอุส (Hermann Muthesius)
1. ตราบใดที่ยังคงมีศิลปินอยู่ในแวร์คบุนด์ (Werkbund) และตราบใดที่พวกเขายังคงมีอิทธิพลต่อชะตากรรมของสมาคม พวกเขาจะประท้วงต่อข้อเสนอใดๆ ก็ตามที่จะให้มีการสถาปนากฎเกณฑ์ตายตัวและการสร้างมาตรฐาน โดยแก่นแท้ภายในจิตวิญญาณแล้ว ศิลปินคือผู้ยึดมั่นในอุดมคติอันลุกโชน เป็นผู้สร้างสรรค์อย่างเสรีและเป็นไปตามสัญชาตญาณ
ด้วยเจตจำนงเสรีของตนเอง เขาไม่มีวันยอมสยบให้แก่ระเบียบวินัยที่ยัดเยียดรูปแบบหรือกฎเกณฑ์ให้แก่เขา โดยสัญชาตญาณแล้ว เขาไม่ไว้วางใจในทุกสิ่งที่อาจทำให้การกระทำของเขาสูญเสียพลังแห่งชีวิต และไม่ไว้วางใจทุกคนที่พร่ำสอนกฎเกณฑ์ซึ่งอาจขัดขวางไม่ให้เขาคิดไปจนสุดทางแห่งความเสรี หรือพยายามจะต้อนเขาเข้าสู่รูปแบบที่ยอมรับกันอย่างสากล ซึ่งเขาเห็นว่าเป็นเพียงหน้ากากที่พยายามยกเอาความไร้ความสามารถมาเชิดชูเป็นคุณธรรม
2. แน่นอนว่า ศิลปินผู้ฝึกฝน 'การรวมศูนย์อันเป็นประโยชน์' มักตระหนักอยู่เสมอว่า กระแสธารที่เชี่ยวกรากกว่าเจตจำนงและความคิดของตัวเขาเองนั้น กำลังเรียกร้องให้เขายอมรับสิ่งที่สอดคล้องกับจิตวิญญาณแห่งยุคสมัยอย่างเป็นแก่นสาร
กระแสธารเหล่านี้อาจหลากหลายยิ่งนัก
เขาซึมซับสิ่งเหล่านั้นเข้ามาทั้งโดยไม่รู้ตัวและโดยรู้ตัวในฐานะอิทธิพลทั่วไป มันมีบางสิ่งที่บีบบังคับเขาอย่างทรงพลังทั้งในทางวัตถุและทางศีลธรรม เขายินยอมสยบให้แก่สิ่งเหล่านั้นด้วยความเต็มใจ และเปี่ยมด้วยความกระตือรือร้นต่อแนวคิดเรื่องสไตล์ใหม่ในตัวเอง และตลอดยี่สิบปีที่ผ่านมา พวกเราหลายคนก็ได้เพียรพยายามค้นหารูปแบบและการตกแต่งที่สอดคล้องกับยุคสมัยของเราอย่างแท้จริง
3. ถึงกระนั้น ก็ไม่เคยมีใครในหมู่พวกเราเกิดความคิดขึ้นมาเลยว่า นับแต่นี้ไปเราควรจะพยายามยัดเยียดรูปแบบและการตกแต่งที่เราได้ค้นหาหรือค้นพบเหล่านี้ ให้แก่ผู้อื่นในฐานะมาตรฐาน...
พวกเรารู้ดีว่า ต้องใช้คนอีกหลายรุ่นในการทำงานต่อจากสิ่งที่เราได้เริ่มต้นไว้ ก่อนที่เค้าหน้าของสไตล์ใหม่จะประจักษ์ชัดอย่างมั่นคง และเราจะสามารถพูดถึงมาตรฐานและการสร้างมาตรฐานได้ ก็ต่อเมื่อผ่านพ้นช่วงเวลาแห่งความพยายามอันยาวนานไปแล้วเท่านั้น
4. แต่พวกเราก็รู้ดีเช่นกันว่า ตราบใดที่ยังไปไม่ถึงเป้าหมายนั้น ความพยายามของพวกเราก็ยังคงมีเสน่ห์แห่งแรงขับเคลื่อนเชิงสร้างสรรค์ พลังงานและพรสวรรค์ของทุกคนจะค่อยๆ เริ่มหลอมรวมเข้าด้วยกัน ข้อโต้แย้งขัดแย้งจะหมดฤทธิ์ลง
และ ณ ห้วงเวลาที่ความเพียรพยายามของแต่ละปัจเจกเริ่มอ่อนแรงลงนั่นเอง เค้าหน้าของสไตล์ก็จะมีรูปร่างขึ้นอย่างมั่นคง ยุคสมัยแห่งการเลียนแบบจะเริ่มต้นขึ้น รูปแบบและการตกแต่งจะถูกนำมาใช้โดยที่การผลิตสิ่งเหล่านั้นไม่ได้เรียกร้องแรงขับเชิงสร้างสรรค์อีกต่อไป และยุคสมัยแห่งความไร้ผลก็จะเริ่มต้นขึ้น ณ บัดนั้น
5. ความปรารถนาที่จะเห็นรูปแบบมาตรฐานเกิดขึ้นก่อนการสถาปนาสไตล์ ก็ไม่ต่างอะไรกับการอยากเห็นผลลัพธ์ก่อนที่จะเกิดเหตุ มันคือการทำลายตัวอ่อนตั้งแต่ยังอยู่ในไข่ มีใครจะยอมให้ตัวเองถูกทำให้พร่ามัวด้วยความเป็นไปได้เพียงเปลือกนอกของการบรรลุผลอันรวดเร็วเช่นนั้นจริงๆ หรือ?
ผลลัพธ์ที่สุกงอมก่อนเวลาเหล่านี้ ยิ่งไม่มีแนวโน้มที่จะช่วยให้ศิลปะและหัตถกรรมของเยอรมนีแผ่อิทธิพลอย่างมีประสิทธิภาพในต่างประเทศได้เลย เพราะต่างประเทศนั้นก้าวนำหน้าเราไปก้าวหนึ่งแล้วในเรื่องขนบเก่าแก่และวัฒนธรรมอันยาวนานของรสนิยมที่ดี
6. ในทางกลับกัน เยอรมนีมีข้อได้เปรียบอันยิ่งใหญ่ คือการที่ยังคงครอบครองพรสวรรค์ซึ่งชนชาติอื่นที่เก่าแก่และเหนื่อยล้ากว่ากำลังสูญเสียไป นั่นคือพรสวรรค์ในการประดิษฐ์คิดค้น และความคิดอันปราดเปรื่องเฉพาะตน และมันจะไม่ต่างอะไรจากการตอนศักยภาพ หากเราไปผูกมัดพลังสร้างสรรค์อันรุ่มรวยและหลากหลายนี้ไว้เร็วเกินไป
7. ความพยายามของแวร์คบุนด์ควรจะมุ่งเน้นไปที่การเพาะเลี้ยงพรสวรรค์เหล่านี้โดยเฉพาะ เช่นเดียวกับพรสวรรค์ในทักษะฝีมือเฉพาะตัว ความรื่นรมย์ และความเชื่อมั่นในความงามของการรังสรรค์ที่ประณีตแตกต่าง ไม่ใช่ไปยับยั้งสิ่งเหล่านั้นด้วยการสร้างมาตรฐานในห้วงเวลาที่ต่างประเทศกำลังเริ่มให้ความสนใจในงานของเยอรมัน และตราบเท่าที่เกี่ยวกับการฟูมฟักพรสวรรค์เหล่านี้ เกือบทุกสิ่งทุกอย่างยังคงรอคอยการลงมือทำ
8. เราไม่ได้ปฏิเสธความปรารถนาดีของใคร และเราตระหนักดีถึงความยากลำบากที่ต้องก้าวข้ามในการทำสิ่งนี้ให้บรรลุผล เรารู้ว่าองค์กรของแรงงานได้ทำสิ่งต่างๆ มากมายเพื่อสวัสดิการทางวัตถุของคนทำงาน
แต่พวกเขากลับยากที่จะหาข้อแก้ตัวจากการที่ได้ทำน้อยเหลือเกินในการปลุกเร้าความกระตือรือร้นต่อฝีมือช่างอันประณีตงดงามในหมู่ผู้ที่ควรจะเป็นผู้ร่วมมืออันเกษมสันต์ที่สุดของเรา ในอีกด้านหนึ่ง เราก็ตระหนักดีถึงความจำเป็นในการส่งออกที่ตกลงมาเป็นเหมือนคำสาปบนอุตสาหกรรมของเรา
9. ถึงกระนั้น ก็ไม่มีสิ่งใดที่ดีเลิศและงดงามเลย ที่ถูกสร้างขึ้นมาจากเพียงการคำนึงถึงการส่งออก คุณภาพไม่อาจสร้างขึ้นมาจากจิตวิญญาณแห่งการส่งออก คุณภาพมักถูกสร้างขึ้นมาในเบื้องแรกเพื่อวงแคบๆ ของผู้เชี่ยวชาญและผู้ว่าจ้างงานเท่านั้น คนเหล่านี้จะค่อยๆ เกิดความเชื่อมั่นในตัวศิลปิน แล้วกลุ่มลูกค้าที่แคบกว่าจะค่อยๆ ขยายตัวขึ้นเป็นลูกค้าระดับชาติ
และหลังจากนั้น ที่ต่างประเทศและโลกภายนอกจะค่อยๆ รับรู้ถึงคุณภาพนี้ การทำให้เหล่านักอุตสาหกรรมเชื่อว่าพวกเขากว่าจะเพิ่มโอกาสในตลาดโลกได้ หากพวกเขาผลิตรูปแบบมาตรฐานล่วงหน้าขึ้นมาเพื่อตลาดโลก ก่อนที่รูปแบบเหล่านี้จะได้ผ่านการพิสูจน์จนกลายเป็นสมบัติร่วมกันภายในบ้านเกิด ถือเป็นการเข้าใจสถานการณ์ผิดไปอย่างสิ้นเชิง
ผลงานอันน่าทึ่งที่ส่งออกมายังเราในเวลานี้ ไม่มีชิ้นใดเลยที่เดิมทีถูกสร้างขึ้นมาเพื่อการส่งออก ให้ลองนึกถึงแก้วของ ทิฟฟานี (Tiffany) เครื่องปั้นดินเผาของ โคเปนเฮเกน (Copenhagen) เครื่องประดับโดย เยนเซน (Jensen) หนังสือของ คอบเดน-แซนเดอร์สัน (Cobden-Sanderson) และอื่นๆ อีกมากมาย
10. นิทรรศการทุกงานต้องมีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงคุณภาพแห่งท้องถิ่นนี้ให้โลกได้เห็น และมันเป็นความจริงอย่างยิ่งที่นิทรรศการของแวร์คบุนด์จะมีความหมายก็ต่อเมื่อดังเช่นที่มูเธซีอุสได้กล่าวไว้อย่างถูกต้อง
พวกเขาจำกัดตัวเองไว้อย่างเด็ดขาดเฉพาะผลงานที่ดีที่สุดและเป็นแบบอย่างที่สุดเท่านั้น
อองรี ฟาน เดอ เฟลเดอ (Henry van de Velde)
ที่มา: Programs and manifestoes on 20th-century architecture
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
