1920 เลอ คอร์บูซีเย(Le Corbusier):
มุ่งสู่สถาปัตยกรรมใหม่: หลักการนำทาง
เลอ คอร์บูซีเย(Le Corbusier) (เกิดปี 1887 ที่ลาโช-เดอ-ฟง ประเทศสวิตเซอร์แลนด์, เสียชีวิตปี 1965 ที่โรคบรุน กัป-มาร์แต็ง ประเทศฝรั่งเศส) เป็นที่รู้จักกันอย่างดีแล้วนอกประเทศฝรั่งเศส เมื่อตอนที่บทความเชิงอุดมการณ์เหล่านี้ปรากฏขึ้นในวารสาร L'Esprit Nouveau ในปี 1920–1921
ซึ่งต่อมาในปี 1923 เขาได้นำมารวบรวมจัดพิมพ์เป็นหนังสือในชื่อ Vers une Architecture ในปี 1910 เลอ คอร์บูซีเยเคยทำงานร่วมกับ เพเทอร์ เบเรินส์ (Peter Behrens) ในเบอร์ลินเป็นเวลาสองสามเดือน
เขาคุ้นเคยกับผลงานของ Deutscher Werkbund (ซึ่งดำเนินงานเกี่ยวกับการสร้างมาตรฐานและการปรับตัวเข้าสู่อุตสาหกรรมมาระยะหนึ่งแล้ว แม้จะมีข้อโต้แย้งจาก ฟาน เดอ เฟลเดอ (van de Velde) ก็ตาม) และนับตั้งแต่ปี 1917 เป็นต้นมา เขาได้เดินทางไปทั่วทั้งยุโรป จนกระทั่งในปี 1920 เขาก็ได้พัฒนาสุนทรียศาสตร์ของอาคารสถานที่ที่ผลิตขึ้นในระบบอุตสาหกรรมแบบแมส (mass-production building) ขึ้นมา
สุนทรียภาพของวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม
สุนทรียภาพทางวิศวกรรมและสถาปัตยกรรมคือสองสิ่งที่ดำเนินควบคู่กันไปและเป็นผลซึ่งกันและกัน โดยสิ่งหนึ่งกำลังเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุด ในขณะที่อีกสิ่งหนึ่งกลับตกอยู่ในสภาวะถดถอยอันน่าเศร้า
วิศวกรผู้ได้รับแรงบันดาลใจจากกฎแห่งความประหยัด และถูกกำกับด้วยการคำนวณทางคณิตศาสตร์ นำพาเราไปสู่ความสอดคล้องกับกฎแห่งจักรวาล เขาบรรลุซึ่งความกลมกลืน
สถาปนิก รังสรรค์ระเบียบที่เป็นการสร้างสรรค์อันบริสุทธิ์จากจิตวิญญาณของเขาผ่านการจัดวางรูปทรง; เขาส่งอิทธิพลต่อประสาทสัมผัสของเราอย่างเฉียบคมและปลุกอารมณ์ทางรูปทรงด้วยรูปทรงและรูปแบบ; เขาปลุกเสียงสะท้อนอันลึกซึ้งภายในตัวเราด้วยความสัมพันธ์ที่เขาสร้างขึ้น มอบเครื่องวัดระดับระเบียบที่เราสัมผัสได้ว่าสอดคล้องกับโลกของเรา พร้อมทั้งกำหนดการเคลื่อนไหวของหัวใจและความเข้าใจของเรา; และเมื่อนั้นเองที่เราได้สัมผัสถึงรับรู้แห่งความงาม
เครื่องเตือนใจสามประการสำหรับสถาปนิก
มวล (Mass)
ดวงตาของเราถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้มองเห็นรูปทรงต่างๆ ในแสงสว่าง
รูปทรงปฐมภูมิคือรูปทรงอันงดงาม เพราะมันสามารถรับรู้และซาบซึ้งได้อย่างแจ่มชัด
สถาปนิกในปัจจุบันไม่ได้สร้างสรรค์รูปทรงอันเรียบง่ายเหล่านี้อีกต่อไป
ด้วยการทำงานผ่านการคำนวณ วิศวกรได้ประยุกต์ใช้รูปทรงทางเรขาคณิต ซึ่งตอบสนองดวงตาของเราด้วยเส้นสายเรขาคณิต และตอบสนองความเข้าใจของเราด้วยหลักคณิตศาสตร์ ผลงานของพวกเขาจึงดำเนินอยู่บนเส้นทางตรงของศิลปะที่ดี
พื้นผิว (Surface)
มวลถูกห่อหุ้มไว้ด้วยพื้นผิวของมัน เป็นพื้นผิวที่ถูกแบ่งสัดส่วนตามเส้นกำกับและเส้นสร้างรูปทรงของมวลนั้น และสิ่งนี้เองที่มอบความเป็นเอกลักษณ์ให้แก่มวล
สถาปนิกในปัจจุบันหวาดกลัวองค์ประกอบทางเรขาคณิตของพื้นผิว
ปัญหาใหญ่ของการก่อสร้างสมัยใหม่จำต้องมีทางออกทางเรขาคณิต ด้วยถูกบังคับให้ทำงานตามความจำเป็นอันเคร่งครัดของเงื่อนไขที่กำหนดไว้อย่างแม่นยำ วิศวกรจึงใช้องค์ประกอบที่สร้างรูปทรงและกำหนดรูปทรง พวกเขารังสรรค์ความจริงทางรูปทรงที่แจ่มแจ้งและสะเทือนอารมณ์
ผัง (Plan)
ผังคือผู้ให้กำเนิด
ปราศจากผัง ย่อมขาดซึ่งระเบียบและความเอาแต่ใจ ผังแบกรับแก่นแท้แห่งอารมณ์ความรู้สึกไว้ภายในตนเอง
ปัญหาใหญ่ของวันพรุ่งนี้ ซึ่งถูกกำหนดโดยความจำเป็นของส่วนรวม ได้ตั้งคำถามเกี่ยวกับ 'ผัง' ในรูปแบบใหม่
ชีวิตสมัยใหม่เรียกร้องและกำลังเฝ้ารอผังชนิดใหม่ ทั้งสำหรับที่อยู่อาศัยและสำหรับเมือง
เส้นปรับระเบียบ (Regulating lines)
องค์ประกอบที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของสถาปัตยกรรม
ความจำเป็นสำหรับระเบียบ เส้นปรับระเบียบคือสิ่งรับประกันการพ้นจากความเอาแต่ใจ มันนำพาความพึงพอใจมาสู่ความเข้าใจ
เส้นปรับระเบียบคือวิถีทางไปสู่เป้าหมาย มิใช่สูตรสำเร็จ การเลือกใช้และรูปแบบการแสดงออกที่มอบให้แก่เส้นนี้ถือเป็นส่วนสำคัญที่ไม่อาจแยกขาดจากการสร้างสรรค์ทางสถาปัตยกรรม
ดวงตาที่ไม่มองเห็น...
เรือเดินสมุทร (Liners)
ยุคสมัยอันยิ่งใหญ่ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว จิตวิญญาณใหม่เกิดขึ้นแล้ว
ผลงานมากมายที่คิดค้นขึ้นด้วยจิตวิญญาณใหม่นี้ดำรงอยู่แล้ว ซึ่งพบเห็นได้เป็นพิเศษในการผลิตเชิงอุตสาหกรรม
สถาปัตยกรรมกำลังถูกบีบจนอึดอัดด้วยธรรมเนียมเดิม 'สไตล์' ทั้งหลายคือคำโกหก
สไตล์คือความเป็นเอกภาพของหลักการที่ขับเคลื่อนผลงานทั้งหมดในยุคสมัยหนึ่ง อันเป็นผลมาจากสภาวะทางจิตใจที่มีลักษณะเฉพาะของตนเอง
ยุคสมัยของเรากำลังกำหนดสไตล์ของตนเองขึ้นในทุกๆ วัน ทว่าดวงตาของเราน่าเสียดายที่ยังไม่อาจมองเห็นมันได้
เครื่องบิน (Aeroplanes)
เครื่องบินคือผลผลิตจากการคัดสรรอย่างถี่ถ้วน
บทเรียนจากเครื่องบินตระหนักอยู่ในตรรกะ ซึ่งกำกับขั้นตอนการตั้งโจทย์และการทำให้โจทย์นั้นกลายเป็นจริง
โจทย์ของบ้านยังไม่เคยถูกตั้งขึ้นมาก่อน
อย่างไรก็ดี มาตรฐานสำหรับที่อยู่อาศัยนั้นดำรงอยู่จริง
เครื่องจักรบรรจุไว้ซึ่งปัจจัยแห่งความประหยัดภายในตนเอง อันนำไปสู่การคัดสรร บ้านคือเครื่องจักรสำหรับอยู่อาศัย (The house is a machine for living in)
รถยนต์ (Automobiles)
เราต้องมุ่งมั่นตั้งเป้าไปที่การกำหนดมาตรฐาน เพื่อเผชิญหน้ากับโจทย์แห่งความสมบูรณ์แบบ
วิหารพาร์เธนอน (Parthenon) คือผลผลิตจากการคัดสรรที่ประยุกต์ใช้กับมาตรฐาน สถาปัตยกรรมดำเนินไปในทิศทางเดียวกับมาตรฐาน
มาตรฐานเป็นเรื่องของตรรกะ การวิเคราะห์ และการศึกษาอย่างละเอียดถี่ถ้วน สิ่งเหล่านี้ตั้งอยู่บนโจทย์ที่ถูก 'ตั้งขึ้น' มาอย่างถี่ถ้วน มาตรฐานถูกสถาปนาขึ้นอย่างมั่นคงด้วยการทดลอง
สถาปัตยกรรม
บทเรียนจากโรม
ภารกิจของสถาปัตยกรรมคือการสถาปนาความสัมพันธ์ทางอารมณ์ความรู้สึกขึ้นมา โดยผ่านทางวัสดุ
สถาปัตยกรรมก้าวพ้นไปไกลกว่าความจำเป็นทางประโยชน์ใช้สอย สถาปัตยกรรมคือสิ่งที่มีรูปทรง
จิตวิญญาณแห่งระเบียบ คือความเป็นเอกภาพของเจตจำนง
การรับรู้ถึงความสัมพันธ์ สถาปัตยกรรมรับมือกับปริมาณ ความปรารถนาอันแรงกล้าสามารถสร้างสรรค์ดราม่าขึ้นมาจากก้อนหินที่แน่นิ่งได้
ภาพลวงตาของผัง (The illusion of plans)
ผังดำเนินจากภายในออกสู่ภายนอก ภายนอกคือผลลัพธ์ของภายใน
องค์ประกอบของสถาปัตยกรรมคือแสงและเงา ผนังและพื้นที่
การจัดวางคือการลำดับขั้นของเป้าหมาย คือการจัดหมวดหมู่ของเจตจำนง
มนุษย์มองดูการสร้างสรรค์ทางสถาปัตยกรรมด้วยสายตาของเขา ซึ่งอยู่สูงจากพื้น 5 ฟุต 6 นิ้ว เราทำได้เพียงรับมือกับเป้าหมายที่ดวงตาสามารถรับรู้และซาบซึ้งได้ และเจตจำนงที่คำนึงถึงองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม หากเจตจำนงที่ไม่ได้พูดด้วยภาษาของสถาปัตยกรรมก้าวเข้ามามีบทบาท คุณก็จะตกอยู่ในภาพลวงตาของผัง คุณกำลังฝ่าฝืนกฎของผังผ่านความผิดพลาดในความคิด หรือผ่านความโน้มเอียงไปสู่การแสดงออกที่กลวงเปล่า
การสร้างสรรค์อันบริสุทธิ์ของจิตใจ
เส้นรอบนอกและเส้นขอบรูปทรง (Contour and profile) คือมาตรฐานของสถาปนิก ณ จุดนี้ เขาจะเผยตัวตนออกมาว่าเขาเป็นศิลปินหรือเป็นเพียงแค่วิศวกร
เส้นรอบนอกนั้นเป็นอิสระจากข้อจำกัดทั้งปวง
ณ ที่นี้ ไม่ใช่เรื่องของธรรมเนียม ประเพณี การก่อสร้าง หรือการปรับตัวให้เข้ากับความต้องการทางประโยชน์ใช้สอยอีกต่อไป
เส้นรอบนอกและเส้นขอบรูปทรงคือการสร้างสรรค์อันบริสุทธิ์ของจิตใจ สิ่งเหล่านี้เรียกร้องหาศิลปินผู้สร้างสรรค์รูปทรง
บ้านที่ผลิตขึ้นในระบบอุตสาหกรรมแบบแมส (Mass-production houses)
ยุคสมัยอันยิ่งใหญ่ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว จิตวิญญาณใหม่เกิดขึ้นแล้ว
อุตสาหกรรม โหมกระหน่ำใส่เรามาราวกับกระแสน้ำไหลทะลักสู่เป้าหมายที่ถูกกำหนดไว้ ได้ตระเตรียมเครื่องมือใหม่ๆ ที่ปรับให้เข้ากับยุคสมัยใหม่นี้ ซึ่งถูกขับเคลื่อนด้วยจิตวิญญาณใหม่
กฎทางเศรษฐกิจย่อมกำกับ การกระทำและความคิดของเราอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
โจทย์ของบ้านคือโจทย์แห่งยุคสมัย ดุลยภาพของสังคมในปัจจุบันขึ้นอยู่กับสิ่งนี้ สถาปัตยกรรมมีหน้าที่ประการแรกในยุคสมัยแห่งการฟื้นฟูนี้ นั่นคือการนำพาไปสู่การทบทวนคุณค่าใหม่ และการทบทวนองค์ประกอบที่ประกอบกันเป็นบ้าน
การผลิตแบบแมสตั้งอยู่บนการวิเคราะห์และการทดลอง
อุตสาหกรรมขนาดใหญ่จำต้องเข้ามาจับงานก่อสร้าง และสถาปนาองค์ประกอบของบ้านขึ้นมาบนรากฐานของการผลิตแบบแมส
เราต้องสร้างจิตวิญญาณแห่งการผลิตแบบแมสขึ้นมา
จิตวิญญาณแห่งการสร้างบ้านที่ผลิตแบบแมส จิตวิญญาณแห่งการอยู่อาศัยในบ้านที่ผลิตแบบแมส
จิตวิญญาณแห่งการคิดคำนึงถึงบ้านที่ผลิตแบบแมส
หากเราขจัดแนวคิดที่ตายแล้วเกี่ยวกับบ้านออกไปจากหัวใจและจิตใจของเรา แล้วมองปัญหานี้จากมุมมองเชิงวิพากษ์และเที่ยงธรรม เราก็จะบรรลุถึง 'บ้าน-เครื่องจักร' (House-Machine) บ้านที่ผลิตขึ้นในระบบอุตสาหกรรมแบบแมส ซึ่งงดงามและเปี่ยมด้วยสุขอนามัย (ทั้งทางกายและทางศีลธรรม) ในแบบเดียวกับที่เครื่องมือทำงานและอุปกรณ์ทั้งหลายที่ดำเนินร่วมกับชีวิตของเรางดงาม
งดงามพร้อมด้วยชีวิตชีวาที่ความรู้สึกไวของศิลปินจะสามารถเติมแต่งเข้าไปในองค์ประกอบการทำงานอันเข้มงวดและบริสุทธิ์ได้
สถาปัตยกรรม หรือ ปฏิวัติ (บทคัดย่อ) (Architecture or revolution)
... ในงานอาคารและการก่อสร้าง การผลิตแบบแมสได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว; เมื่อต้องเผชิญหน้ากับความต้องการทางเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ หน่วยการผลิตแบบแมสจึงถูกสร้างขึ้นทั้งในภาพรวมและรายละเอียด; และผลลัพธ์อันแน่นอนก็บรรลุผลแล้วทั้งในรายละเอียดและภาพรวม หากนำข้อเท็จจริงนี้ไปวางทาบกับอดีต คุณก็จะพบกับการปฏิวัติ ทั้งในวิธีการที่นำมาใช้และในขนาดอันยิ่งใหญ่ที่ได้ดำเนินงานไป
... จิตใจของเราได้ตระหนักถึงเหตุการณ์เหล่านี้ ทั้งโดยรู้ตัวและไม่รู้ตัว และความต้องการใหม่ๆ ก็ได้บังเกิดขึ้น ทั้งโดยรู้ตัวและไม่รู้ตัว
กลไกของสังคม ซึ่งหลุดออกจากเฟืองเกียร์อย่างลึกซึ้ง กำลังแกว่งไกวอยู่ระหว่างการปรับปรุงแก้ไขที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ กับภัยพิบัติหายนะ
สัญชาตญาณดั้งเดิมของมนุษย์ทุกคนคือการประกันที่อยู่อาศัยให้แก่ตนเอง ชนชั้นแรงงานกลุ่มต่างๆ ในสังคมปัจจุบันไม่ได้มีที่อยู่อาศัยที่ปรับให้เข้ากับความต้องการของพวกเขาอีกต่อไป ไม่ว่าจะช่างฝีมือหรือปัญญาชน
มันคือโจทย์ของการก่อสร้าง ซึ่งเป็นรากเหง้าของความไม่สงบทางสังคมในปัจจุบัน: สถาปัตยกรรม หรือ ปฏิวัติ
ที่มา: Programs and manifestoes on 20th-century architecture
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
