เด็ก 7 ขวบต้องอดข้าว เปิดระบบฝึกทหารสุดโหดของสปาร์ตา
เมื่ออายุประมาณเจ็ดขวบ เด็กชายชาวสปาร์ตาจะถูกพรากจากครอบครัวและนำเข้าสู่ระบบฝึกฝนเยาวชนของรัฐที่เรียกว่า “Agoge“ ซึ่งเป็นระบบการฝึกที่เข้มงวดและโหดร้าย และนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ชีวิตของพวกเขาจะอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐแทบทุกด้าน รวมถึงปริมาณอาหารที่ได้รับในแต่ละวันด้วย
อาหารที่จัดให้เด็กชายเหล่านี้มีปริมาณน้อยอย่างตั้งใจ ไม่ใช่เพราะความผิดพลาด ไม่ใช่เพราะความยากจนขาดแคลน แต่เป็นสิ่งที่รัฐออกแบบไว้โดยเฉพาะ โดย “พลูทาร์ก (Plutarch)” นักประวัติศาสตร์โบราณ ได้บันทึกไว้ว่า อาหารที่เด็กๆ ได้รับนั้นมีปริมาณเพียงเล็กน้อยเพื่อให้พวกเขาเรียนรู้ที่จะเผชิญหน้ากับความหิวโหย และพัฒนาความกล้าหาญ ตลอดจนไหวพริบในการเอาตัวรอด
เพื่อความอยู่รอด เด็กชายเหล่านี้ถูกคาดหวังให้ขโมยอาหาร ไม่ว่าจะเป็นจากสวน จากโรงอาหารส่วนกลางที่เหล่าชายวัยผู้ใหญ่รับประทานอาหารร่วมกัน หรือแม้กระทั่งจากแท่นบูชาของเทพีอาร์เทมิส ออร์เธีย (Artemis Orthia)
แต่สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ชวนตะลึงที่สุดก็คือ บทลงโทษไม่ได้เกิดขึ้นเพราะพวกเขาขโมยอาหาร แต่เกิดขึ้นเพราะพวกเขาถูกจับได้ต่างหาก
“เซโนฟอน (Xenophon)” นักเขียนในยุค 300 ปีก่อนคริสตกาล อธิบายว่า เด็กชายที่ถูกจับได้ขณะขโมยอาหารจะถูกเฆี่ยนตี ไม่ใช่เพราะการขโมยของ แต่เพราะเขาทำมันได้ไม่ดีพอ ไม่ว่าจะเป็นการวางแผนที่บกพร่องหรือการลงมือที่สะเพร่า โดยในสังคมสปาร์ตา การไร้ความสามารถต่างหากที่ถือเป็นความผิด
พิธีกรรมขโมยชีสที่วิหารของเทพีอาร์เทมิส ออร์เธียอาจเป็นหนึ่งในรายละเอียดที่แปลกประหลาดที่สุด โดยเด็กชายจะถูกส่งไปขโมยชีสจากแท่นบูชาศักดิ์สิทธิ์ให้ได้มากที่สุด ขณะที่เด็กหนุ่มอีกกลุ่มหนึ่งจะได้รับมอบหมายให้เฆี่ยนตีพวกเขาโดยเฉพาะระหว่างที่กำลังพยายามขโมยชีส ซึ่งการอดทนต่อการเฆี่ยนตีโดยไม่ส่งเสียงร้องออกมาถือเป็นเกียรติอย่างหนึ่ง
ในมุมมองของชาวสปาร์ตา ระบบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากความไร้ระเบียบหรือความโหดร้ายที่ปราศจากจุดประสงค์ อย่างน้อยที่สุด พวกเขาก็เชื่อว่าทุกอย่างมีเหตุผลรองรับ ทั้งการจงใจทำให้เด็กหิวโหย การฝึกฝนให้ลักลอบขโมยอย่างแนบเนียน และการเฆี่ยนตีต่อหน้าสาธารณชน ล้วนถูกออกแบบมาเพื่อหล่อหลอมให้เด็กชายเติบโตเป็นทหารที่สามารถปฏิบัติภารกิจได้อย่างเงียบเชียบ เอาชีวิตรอดได้แม้ไม่มีสิ่งใดติดตัว และอดทนต่อความเจ็บปวดโดยไม่ยอมพ่ายแพ้
ระบบนี้สร้างนักรบที่ทำให้โลกยุคโบราณหวาดเกรงได้จริง แต่ในอีกด้านหนึ่ง มันก็สร้างเด็กๆ ที่ต้องถูกเฆี่ยนตีภายในวิหารศักดิ์สิทธิ์เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรม และถูกปล่อยให้อดอยากโดยตั้งใจเพื่อใช้เป็นวิธีฝึกฝนเช่นกัน
เซโนฟอนและพลูทาร์กถือเป็นแหล่งข้อมูลลายลักษณ์อักษรหลักเกี่ยวกับแนวปฏิบัติเหล่านี้ ซึ่งแม้ว่าทั้งสองจะเขียนบันทึกขึ้นหลังจากเหตุการณ์ในช่วงเวลาดังกล่าวผ่านพ้นไปแล้วก็ตาม แต่คำบอกเล่าของทั้งคู่ก็มีความสอดคล้องกันมากพอจนทำให้นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ยอมรับว่ารายละเอียดสำคัญของเรื่องราวเหล่านี้มีความน่าเชื่อถือ
สิ่งที่ทำให้ระบบ Agoge ของสปาร์ตาแตกต่างและน่าประหลาดใจยิ่งขึ้นไปอีก คือการที่ระบบดังกล่าวขัดแย้งกับค่านิยมทั่วไปของชาวกรีก โดยในนครรัฐกรีกส่วนใหญ่ การลักขโมยถือเป็นความบกพร่องทางศีลธรรม แต่ในสปาร์ตา การขโมยกลับกลายเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรการฝึกฝน
เด็กชายไม่ได้เพียงได้รับการผ่อนปรนหากพวกเขาขโมยอาหารเท่านั้น แต่พวกเขายังถูกคาดหวังให้ลงมือขโมย ได้รับการฝึกให้ขโมยอย่างมีประสิทธิภาพ และถูกประเมินจากความสามารถในการหลอกลวงและปกปิดการกระทำของตน และเด็กคนใดที่สามารถลอบเข้าไปขโมยอาหารจากโรงอาหารของผู้ใหญ่ได้สำเร็จโดยไม่ถูกตรวจพบ ถือว่าเขากำลังทำสิ่งที่ระบบต้องการจากตัวเขาอย่างถูกต้องทุกประการ
สิ่งนี้ก่อให้เกิดภาพสะท้อนทางศีลธรรมที่ชวนให้ประหลาดใจ สปาร์ตาไม่ใช่สังคมที่ไร้กฎหมาย ตรงกันข้าม อาจกล่าวได้ว่าสปาร์ตาเป็นหนึ่งในสังคมที่มีระเบียบแบบแผนและการควบคุมอย่างเข้มงวดที่สุดในโลกยุคโบราณ แต่ในขณะเดียวกัน สังคมแห่งนี้กลับจงใจสอนให้พลเมืองรุ่นเยาว์ละเมิดกฎพื้นฐานข้อหนึ่งของสังคม จากนั้นจึงตัดสินพวกเขาไม่ใช่จากการที่กระทำผิดหรือไม่ แต่ตัดสินจากความชำนาญในการกระทำผิดนั้นต่างหาก
นักประวัติศาสตร์บางส่วนมองว่า แนวทางดังกล่าวเป็นรูปแบบหนึ่งของการปรับสภาพทางจิตวิทยาเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการทำสงครามในยุคแรกๆ เพราะในการรบ ทหารบางครั้งจำเป็นต้องปฏิบัติการในดินแดนของศัตรู แสวงหาสิ่งจำเป็นต่อการดำรงชีวิต และหลีกเลี่ยงการถูกตรวจพบให้ได้ไม่ว่าจะต้องแลกด้วยอะไรก็ตาม
ขณะที่นักประวัติศาสตร์อีกกลุ่มหนึ่งชี้ให้เห็นว่า เด็กชายที่ผ่านการฝึกฝนจากระบบ Agoge ได้เติบโตขึ้นเป็นชายที่ปกครองและสร้างกองทัพที่น่าเกรงขามที่สุดแห่งหนึ่งในประวัติศาสตร์ กองทัพเดียวกับที่สามารถยืนหยัดป้องกันช่องเขาเทอร์มอพิลี (Thermopylae) เมื่อ 480 ปีก่อนคริสตกาล เพื่อต่อกรกับกองทัพเปอร์เซียที่มีจำนวนกำลังพลมากกว่าพวกเขาอย่างมหาศาล
ท้ายที่สุดแล้ว ระบบการฝึกฝนเช่นนี้จะถือเป็นอัจฉริยภาพในการสร้างนักรบ หรือเป็นเพียงความโหดร้ายที่กระทำต่อเด็กๆ กันแน่ คำตอบอาจขึ้นอยู่กับว่า คุณมองว่าจุดประสงค์ที่แท้จริงของวัยเด็กควรเป็นอย่างไร
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
