เหตุการณ์ความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ (และขยายไปยังสงขลา-สตูล) ที่รุนแรงขึ้นในช่วงนี้ (โดยเฉพาะ 10-11 พ.ย. 2569) มีหลายปัจจัยซ้อนกัน โดยเฉพาะเกี่ยวข้องโดยตรงกับการพูดคุยสันติภาพ
สถานการณ์ล่าสุดโดยสรุป
ในช่วง 10-11 พ.ย. 2569 เกิดเหตุลอบวางระเบิดหลายจุดในยะลา (รวมโจมตี อบต. ยะลา เผารถดับเพลิง/รถเก็บขยะ จับมัดเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย), สงขลา (ระเบิดเสาไฟฟ้าในอำเภอจะนะ สะเดา นาหม่อม) และสตูล (ระเบิดในควนกาหลง และทุ่งหว้า ทำให้รถตู้รับส่งนักเรียนเสียหาย นักเรียนบาดเจ็บ 3 ราย) ฝ่ายความมั่นคงประเมินว่าเป็นการแสดงศักยภาพ ขยายพื้นที่ และกระทบเศรษฐกิจ/การท่องเที่ยว นายกรัฐมนตรีสั่งยกระดับการควบคุมสถานการณ์
แนวโน้มความรุนแรงปี 2569 โดยรวมยังสูงกว่าช่วงก่อนหน้า (มีคลื่นใหญ่เมื่อ ก.ค.-ส.ค. 2569 เช่น โจมตีจุดตรวจทหารพรานเสียชีวิต 5 นาย และระลอกโจมตีหลายสิบจุด) แม้ตัวเลขเหตุการณ์ระยะยาวลดลงจากจุดสูงสุดในอดีต แต่ลักษณะโจมตีเน้นสร้างผลกระทบและการสื่อสารทางการเมืองมากขึ้น
สาเหตุหลักที่ทำให้รุนแรงขึ้นในปัจจุบัน
1 เกี่ยวข้องกับการพูดคุยสันติภาพโดยตรง (น้ำหนักสูงสุดจากหลายฝ่าย)
◦ เป็นห้วงใกล้การเริ่มภารกิจ “คนกลาง” (facilitator) คนใหม่จากมาเลเซีย (พล.ท. ดาโต๊ะ อะห์หมัด โนรีฮัน บิน ญาลาล หรือชื่อใกล้เคียง) แทนคนเดิม และการพยายามฟื้นโต๊ะพูดคุยรอบใหม่
◦ กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบ (โดยเฉพาะ BRN ที่ควบคุมกำลังภาคสนามส่วนใหญ่) มักใช้ความรุนแรงเป็นเครื่องมือแสดงตัวตน กดดันให้เร่งการเจรจา หรือเรียกร้องประเด็นการเมืองที่ลึกขึ้น เช่น การปกครองตนเอง (self-government/autonomy), การรับรองอัตลักษณ์มลายู-มุสลิม, พื้นที่ทางวัฒนธรรม/ประวัติศาสตร์ และการลดความรุนแรงที่ต้องเจรจาร่วมกัน (ไม่ใช่ฝ่ายเดียวหยุด)
◦ นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา (ที่ปรึกษานายกฯ) มองว่าเป็นสัญญาณแสดงตัวตนและเร่งให้มีการเจรจา ขณะที่ฝ่ายความมั่นคงชี้ว่าเลือกจุดรอยต่อจังหวัดเพื่อขยายวงและทำลายเศรษฐกิจ
2 การตอบโต้ปฏิบัติการฝ่ายความมั่นคง
มีการเชื่อมโยงกับเหตุวิสามัญฆาตกรรมแกนนำระดับ “ครูฝึก” ที่อำเภอธารโต ยะลา เมื่อช่วงต้นเดือน พ.ย. รวมถึงปฏิบัติการก่อนหน้านี้ที่ทำให้กลุ่มสูญเสียกำลังสำคัญ
3 ปัจจัยโครงสร้างระยะยาวที่ยังไม่คลี่คลาย
◦ ความคับข้องใจเรื่องอัตลักษณ์ (ภาษามลายู ศาสนา ประวัติศาสตร์ปาตานี) การกระจายอำนาจ/การปกครองท้องถิ่น ความยุติธรรม (คดีความในอดีต เช่น ตากใบ) และความรู้สึกถูกกีดกัน
◦ การพูดคุยที่ชะงักหรือก้าวหน้าช้าในบางช่วง (โดยเฉพาะเงื่อนไขลดความรุนแรง TOR การปรึกษาประชาชน และการเมืองระดับสูง) ทำให้ฝ่ายปฏิบัติการภาคสนามรู้สึกมีอิสระมากขึ้น
◦ การปรับยุทธวิธีของกลุ่ม: เน้นผลกระทบสูง การสื่อสาร และขยายพื้นที่นอก 3 จังหวัดหลัก
สถิติและนักวิเคราะห์ชี้ว่าความรุนแรงไม่ได้หายไปแม้มีการพูดคุย เพราะปัญหาเป็นทั้งความมั่นคงและการเมือง ไม่ใช่แค่ปราบปราม
แนวทางแก้ไขปัญหา
การแก้ที่ยั่งยืนต้องผสมผสานทั้งมิติความมั่นคงและการเมือง ไม่ใช่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง:
• ด้านความมั่นคงระยะสั้น: ยกระดับการป้องกัน ตรวจสอบหลักฐาน ดำเนินคดีผู้ก่อเหตุ ปกป้องประชาชนและสาธารณูปโภค (โดยเฉพาะเด็กและพื้นที่เศรษฐกิจ) ตามที่ กอ.รมน. ภาค 4 และรัฐบาลดำเนินการอยู่ แต่ต้องระวังไม่ให้เกิดปฏิบัติการที่สร้างความคับข้องใจเพิ่ม
• ด้านการพูดคุยและการเมือง (สำคัญที่สุด):
◦ เร่งฟื้นและผลักดันการพูดคุยอย่างจริงจังภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญไทย โดยมีมาเลเซียเป็น facilitat or
◦ เจรจาประเด็นหลักที่ BRN และท้องถิ่นเรียกร้อง เช่น การลดความรุนแรงร่วมกัน (Temporary Cessation/Reduction of Violence), การปรึกษาประชาชน (public consultation), การรับรองอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม/ภาษา, การกระจายอำนาจหรือรูปแบบการปกครองท้องถิ่นที่เหมาะสม และการเยียวยาความยุติธรรมในอดีต
◦ เปิดพื้นที่ให้ภาคประชาสังคมและประชาชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมมากขึ้น เพื่อสร้างความชอบธรรมและความยั่งยืน
◦ ตั้งเป้าความก้าวหน้า tangible ภายในระยะเวลาที่กำหนด (เช่น หวังเห็นความสงบมากขึ้นภายในปี 2570 ตามที่บางฝ่ายพูดถึง)
• ด้านโครงสร้างระยะยาว: พัฒนา
เศรษฐกิจท้องถิ่นที่คำนึงถึงอัตลักษณ์, ปฏิรูปการศึกษาและระบบยุติธรรม, ลดการใช้กฎหมายพิเศษที่ไม่จำเป็นเมื่อสถานการณ์อนุญาต, และสร้างความเชื่อมั่นระหว่างรัฐกับประชาชน
ความรุนแรงในช่วงนี้เกี่ยวข้องกับการพูดคุยอย่างชัดเจน — ทั้งในฐานะเครื่องมือกดดันของฝ่ายผู้ก่อเหตุ และในฐานะช่วงเวลาที่กระบวนการเจรจาเปราะบาง การพูดคุยอย่างเดียวไม่พอหากไม่มีเจตจำนงทางการเมืองจริงและการจัดการความรุนแรงไปพร้อมกัน แต่หากหยุดพูดคุยหรือใช้เฉพาะไม้นวม/ไม้แข็งเพียงอย่างเดียว ปัญหาก็มักวนกลับมา การผสมผสานทั้งสองด้านภายใต้กรอบกฎหมายและด้วยความจริงใจจากทุกฝ่ายจึงเป็นทางออกหลักที่นักวิเคราะห์และผู้เกี่ยวข้องส่วนใหญ่เห็นพ้องกัน
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
