14 พฤศจิกายน เวลา 11:50Opinion

จิตมีอิทธิพลต่อเซลล์ได้อย่างไร

( Resilience - วิทยาศาสตร์แห่งการผ่านวิกฤตภาค 2🙂)

เราทราบว่า ความสัมพันธ์ที่ดี (meaningful relationship) และ การเจริญสติ (mindfulness) ส่งผลดีต่อการฟื้นฟูสภาพ ช่วยดึงชีวิตกลับสู่สมดุล..ในบทความนี้จะกล่าวถึงกลไกผ่านระบบประสาทอัตโนมัติ ตามทฤษฎี polyvagal ค่ะ

"ไฮไลท์ในชีวิตฉัน คือการที่มีโฮวาร์ด เป็นคู่ชีวิต"

"ฉันไม่เคยปล่อยให้ตัวเองตกในความกังวล"

คำตอบของ Grace Jones หญิงที่อายุยืนที่สุดในอังกฤษ ตอบนักข่าวถึงเคล็ดลับอายุยืน ในคราวฉลองวันเกิด 112 ปีของเธอ

หากท่านดูวีดีโอ สีหน้า น้ำเสียง ท่านจะสัมผัสอะไรบางอย่างที่ขอไว้เฉลยตอนท้ายค่ะ🙂

🌻 Polyvagal theory : พื้นฐานเรื่องกายจิตสัมพันธ์ ยามเผชิญวิกฤต (1)

WS.Porges นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน สังเกตสัตว์และมนุษย์และเสนอการตอบสนองต่อความรู้สึกไม่ปลอดภัย 3 ระดับ ตามวิวัฒนาการดังนี้

❤Freeze : คืออาการช็อค ชา สิ้นหวัง

เป็นการตอบสนองแบบดึกดำบรรพ์ (primitive) ที่สุด พบในสัตว์เลื้อยคลาน เช่นการแกล้งตาย (thanatosis), การจำศีล ในคนจะพบในภาวะรู้สึกมีวิกฤติคุกคามชีวิต

การทำงานของก้านสมอง ร่วมกับเส้นประสาท vagus ชั้นต้น ที่ควบคุมอวัยวะภายใน ทำงานมากขึ้น ส่งผลให้หัวใจเต้นช้า ลำไส้ปั่นป้วน

💛Fight or flight : การสู้เผชิญหน้า หรือวิ่งหนี ทั้งสองปฎิกิริยานี้ พบในสัตว์ปีก ในคนก็คืออารมณ์ โกรธ หรือ กลัว เวลารู้สึกไม่ปลอดภัยนั่นเอง

การทำงานของ amygdala ร่วมกับเส้นประสาท sympathetic ทำงานมากขึ้น ทำให้หัวใจเต้นเร็ว ปากคอแห้ง กล้ามเนื้อตึง

💚Social engagement : การเข้าหาสังคม พบในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่ชอบอยู่เป็นฝูง ซึ่งรวมถึงมนุษย์ด้วย ภาวะนี้เกิดเมื่อ"เรารู้สึกปลอดภัย"

การทำงานของสมองส่วนหน้า VmPFC ร่วมกับเสันประสาท vagus ชั้นสูง ประสานกับเส้นประสาทอื่นๆ คุมส่วนในส่วนใบหน้า เช่นกล่องเสียงให้เสียงนุ่มนวล การแสดงสีหน้าที่เป็นมิตร

⭐ที่สำคัญ ช่วงนี้จิตใจและร่างกายได้รับการเยียวยาฟื้นฟู "Resilience"⭐

🍀แล้วอะไรเป็นผู้ตัดสิน ตีความสถานการณ์ที่เกิดขึ้นว่า เป็นระดับ แดง(วิกฤติ), เหลือง(ไม่ปลอดภัย) หรือ เขียว (ปลอดภัย) ให้ระบบประสาทอัตโนมัติ

สิ่งนี้ Purges เรียกว่า ประสาทการรับรู้ในระดับ"จิตใต้สำนึก" หรือ neuroception

🍀 ระบบประสาทอัตโนมัติ ส่งอิทธิพล ผ่านเม็ดเลือดแมคโครฟาก ทำให้เกิดการอักเสบ -> ส่งผลต่อไมโตคอนเดรีย ซึ่งทำหน้าที่เป็นเตาพลังงานของเซลล์ สร้างอนุมูลอิสระ ->มีผลต่อ DNA โดยเฉพาะความยาวของ Telomere อันเกี่ยวกับอายุยืนยาว

ดังภาพข้างล่าง

PFC = Prefrontal cortex สมองส่วนหน้า

SNS = Sympathetic ซิมพาเททิค

PNS = Parasympathetic พาราซิมพาเททืค

HRV = Heart Rate Varisbility ค่าแปรปรวนชีพจร แสดงสัดส่วนระหว่าง PNS / SNS

SNS ทำให้เกิดการอักเสบ สู้รบ

ในทางตรงข้าม PNS ทำให้เกิดการฟื้นฟู สร้างสรรค์

⭐โดยสรุป polyvagal theory ช่วยอธิยาย

1. ความเครียดระดับใต้จิตสำนึก-> อาการของโรค panic disorder, หัวใจสลาย

แม้เรา'คิดว่า'ตัวเองไม่เครียด แต่หาก neuroception รับรู้สถานการณ์ตึงเครียด ไม่ว่าจะ

ภายนอกร่างกาย เช่น สีหน้าคนรอบข้าง

ภายในร่างกาย เช่น การอดนอน ความกลัวลึกๆ

ร่างกายก็แสดงอาการ 'พานิค' เช่น ใจสั่น ปากแห้ง หรือถ้ารุนแรงมากอาจถึง ช็อคหมดสติ (4)

2.ความปลอดภัยในระดับจิตใต้สำนึก-> เยียวยาฟื้นฟูตนเอง ส่งเสริม resilience

ปัจจัยภายนอก คือความสัมพันธ์ที่มีความหมาย-กับ พ่อแม่ คู่ชีวิต เพื่อน หรือใครก็ตามทำให้รู้สึกปลอดภัย

ขณะที่ mindfulness เป็นการดึงความคิดจาก ความวิตกในอนาคตหรืออดีต มาปัจจุบัน...และเป็นการหยุดคิดเปรียบตนกับผู้อื่น จึง เป็นการสร้าง 'ความปลอดภัย' ด้วยตนเองค่ะ🌸

⭐ระบบประสาทอัตโนมัติ เป็นสื่อกลางจิตสู่เซลล์ มีค่าหนึ่งที่เราวัดได้อย่างรูปธรรม (objective) คือ HRV ซึ่งจะกล่าวตอนต่อไปค่ะ⭐❤

57
meeyou
ถึงจะอ่านแล้วไม่ค่อยเข้าใจ เพราะมันยาก แต่ก็พอเข้าใจครับ คุณหมอ ว่าฝึกจิตแล้วดี
19 พฤศจิกายน เวลา 06:40
1
หมอสมองประจำบ้าน
ขอบคุณมากๆ สำหรับ feedback ค่ะ❤🙏 เดือนมีนาคมน่าจะพอมีเรื่องเล่ามาเพิ่มเติม และจะปรับปรุงการเขียนให้อ่านง่าย
19 พฤศจิกายน เวลา 12:06
1
meeyou
คุณหมอเขียนดีแล้วครับ แต่ศัพท์มันไม่คุ้นนะครับ
19 พฤศจิกายน เวลา 12:10
1
Happiness D.I.Y. by Schoko
จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว ดั่งคำโบราณว่าไว้เลยค่ะ ขอบคุณนะคะคุณหมอ 😊
17 พฤศจิกายน เวลา 12:48
1
18 พฤศจิกายน เวลา 09:15
1
Kittisak Phaovanij
อ่านคร่าวๆ นี่เป็นไปตามแนวพุทธใช่มั้ยครับ
14 พฤศจิกายน เวลา 16:48
1
หมอสมองประจำบ้าน
mindfulness ตอนนี้ได้รับการยอมรับเป็นการส่งเสริมสุขภาพอย่างหนึ่งเหมือน การออกกำลังกายค่ะ แม้มีพื้นฐานจากปนัญาพุทธแต่ตอนนี้มีการปรับให้ทุกศาสนาเข้าถึงได้ เช่น MBSR ค่ะ
15 พฤศจิกายน เวลา 00:13
1
ถ้าใจเราดี..อะไรๆก็ดีไปหมด
น่าสนใจมากครับ การเยียวยาตนเองทางฝึกจิต💕
14 พฤศจิกายน เวลา 15:24
1
หมอสมองประจำบ้าน
ขอบคุณค่ะ เป็นอีกแนวทางเยียวยาตนเองค่ะ🙂
15 พฤศจิกายน เวลา 00:11
1
Blockพูดได้byข้าวน้อยฯ
ฝึกจิตสำคัญเลยนะครับ คุณหมอ🙏😊
14 พฤศจิกายน เวลา 13:43
1
หมอสมองประจำบ้าน
จริงๆ แล้วทุกคนมีศักยภาพในการเยียวยาจนเอง..ชื่อเช่นนั้นค่ะ
14 พฤศจิกายน เวลา 14:04
สุขภาพดีวิถีแพทย์ไทยติดดิน
จิตสำคัญมากเลยครับผม
14 พฤศจิกายน เวลา 13:27
1
หมอสมองประจำบ้าน
แต่ก่อนฟังแล้วเฉยๆ พอศึกษาแล้วรู้สึกน่าสนใจมากเลยค่ะ🙂
14 พฤศจิกายน เวลา 13:29
1
เล่าหุ้นให้มันง่าย
ขอบคุณครับ ได้ความรู้ใหม่เพิ่มเลยครับ^^
14 พฤศจิกายน เวลา 13:23
1
14 พฤศจิกายน เวลา 13:30
1
หมู 500
เคยพบคนป่วยเป็นมะเร็งเจริญสมาธิแล้วหาย-รึตรวจไม่เจออีก-จะเป็นผลของจิตมีผลต่อเซลรึเปล่าครับอ.
14 พฤศจิกายน เวลา 13:18
1
หมอสมองประจำบ้าน
เคยได้ยินเช่นนั้นเหมือนกันค่ะ แต่เป็นการผสมผสาน คือ รับยาร่วมกับการเจริญสติ..ส่วนตัวคิดว่าเป็นการเสริมแรง ยาเคมีบำบัดกำจัดเซลล์มะร็ง ขณะที่เจริญสติช่วยเยียวยาให้ร่างกายรับผลข้างเคียงไหว...ในมะเร็งที่ไม่รุนแรงมากนักเช่นมะเร็งเม็ดเลือดขาว มะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งเต้านม พวกนี้หายขาดได้สูงค่ะ
14 พฤศจิกายน เวลา 13:25
1
หมู 500
ขอบคุณครับ เสียดายผมไม่ได้ซักถามละเอียดว่าพวกเขาป่วยที่ไหนบ้าง ระดับใดและรับรักษาฉายแสงรึอย่างไร แต่พบหลายคน-รู้สึกยินดีเป็นบุญกุศลที่พวกเขารอดชีวิตอยูได้
14 พฤศจิกายน เวลา 13:45
1
หมอสมองประจำบ้าน
สาธุค่ะ อย่างท่านแม่ชีศันสนีย์ ก็เหมือนเคยเป็นมะเร็งกระเพาะ ก็กลับมาทำกิจได้ปกติ ดูไม่เหมือนคนเป็นมะเร็งเลย
14 พฤศจิกายน เวลา 13:47
กาอาระ
ขอบคุณคุณหมอมากเลยครับ ช่วยเขียนเรื่องยากให้เข้าใจง่ายขึ้น ^^
14 พฤศจิกายน เวลา 12:49
1
14 พฤศจิกายน เวลา 13:31
1
ชีวิตเริ่มต้นเมื่ออายุ 45
ขออยู่ให้ทันเที่ยวอวกาศสัก 1 รอบก็พอแล้วครับ
14 พฤศจิกายน เวลา 12:15
1
หมอสมองประจำบ้าน
ได้เลย ฉลอง 112 ปีด้วยกันค่ะ⭐
14 พฤศจิกายน เวลา 13:31
1