ราชอาณาจักรหอคำเชียงรุ่งสิบสองปันนา (๓)
การเคลื่อนย้ายของประชากรไตลื้อสิบสองปันนาสู่ล้านนาเชียงใหม่
ตลอดระยะเวลา ๘๐๐ กว่าปี ราชวงศ์อาหละโวสวนต๋านปกครองสิบสองปันนามีพระเจ้าแผ่นดินรวมทั้งสิ้น ๔๔ พระองค์
สิบสองปันนามีฐานะเป็นราชอาณาจักรปกครองตนเองดังเช่นรัฐไททั้งหลายที่ร่วมยุคร่วมสมัยเดียวกันอย่างราชอาณาจักรใต้คงไตเหนือ
ราชอาณาจักรเขมรัฐตุงคบุรี
ราชอาณาจักรสิบสองจุไทย
ราชอาณาจักรล้านช้าง และ
ราชอาณาจักรล้านนา
ครั้นถึงสมัยของพญากาวิละ ปฐมกษัตริย์ล้านนาราชวงศ์เจ้าเจ็ดตนแห่งนพบุรีศรีนครพิงค์ ทรงทำการฟื้นบ้าน-ฟื้นเมืองเชียงใหม่และดินแดนล้านนาจากการที่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่าโดยพม่าเข้ามาปกครองเชียงใหม่ได้ถึงสองร้อยกว่าปี
ภาพหลังที่พญากาวิละขับไล่พม่าออกไปจากล้านนาเชียงใหม่ได้แล้ว ทรงขึ้นไปตีได้สิบสองปันนา เชียงรุ่ง เชียงตุง เพื่อกวาดต้อนเอาประชากรในอาณาจักรเหล่านี้เข้ามาอาศัยในล้านนาเชียงใหม่เพื่อเป็นการฟื้นบ้าน-ฟื้นเมือง เติมประชากรปลุกเมืองให้กลับมามีชีวิตและจิตใจขึ้นมาใหม่
จึงได้มีการกวาดต้อนผู้คนจากสิบสองปันนา ทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง และชาวไตเขินเชียงตุงทางฝั่งขวาของแม่น้ำโขง รวมถึงชาวไตลื้อเมืองยองฝั่งขวา ยังรวมถึงการกวาดชาวไตโยนเชียงแสนมายังเมืองเชียงใหม่ในคราวนั้นด้วย
ในเวลานั้นพญากาวิละกวาดเอาชาวไตลื้อ ไตขืน ไตใหญ่ ไตโยนเข้ามาอยู่ในเชียงใหม่หลายระลอกเป็นจำนวนหลายหมื่นคน
ประวัติศาสตร์ล้านนาเรียกยุคฟื้นบ้านฟื้นเมืองของพญากาวิละ ว่า...
"ยุคเก็บผักใส่ซ้า-เก็บข้าใส่เมือง"
มีความหมายว่าทรงสร้างบ้านแปงเมืองขึ้นใหม่จากเมืองร้างปลอดผู้คนพลเมืองกลับมาเป็นเมืองที่มีชีวิตขึ้นมาอีก
*** ปัจจุบันผู้คนพลเมืองของเชียงใหม่ ไม่ว่าจะเป็นไตลื้อ ไตเขิน ไตยอง ไตโยนกเชียงแสน แม้แต่ชาวพม่าที่ถูกกวาดต้อนมาในยุคเดียวกันล้วนหล่อหลอมรวมเป็นคนเมืองเหมือนกันหมด
(คนล้านนาในปัจจุบันเรียกตัวเองว่าคนเมืองไม่ได้หมายความว่าเป็นคนที่อยู่ในตัวเมือง)
...ในตัวเมืองเชียงใหม่ จะมีย่านที่คนรุ่นเก่า(อย่างผม)รู้ว่าย่านนั้น ๆ เป็นย่านชุมชนของชาวไตกลุ่มไหน เช่นย่านนันทาราม-ถนนวัวลายของชาวไตเขิน ย่านถนนมูลเมืองคนพม่า ย่านถนนมูลเมืองคนเชียงแสน วัดมูลเมืองพม่า วัดมูลเมืองเชียงแสน ย่านบ้านช่างฆ้องคนพม่าตี(สร้าง)ฆ้อง บ้านฮ่อมไตโยน
แถบอำเภอรอบเมืองก็มีชื่อของหมู่บ้านไทยลื้อตามชื่อเดิมของเมืองที่จากมาเช่น เมืองวะ เมืองก๋าย เมืองลวง เมืองสาตร เมืองเลน เมืองขอน...
นอกจากนี้พญากาวิละยังแบ่งพลเมืองไตโยน-ไตยวน-ไตโยนกเชียงแสนที่กวาดต้อนมาถวายให้กับสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โดยปัจจุบันนี้หากใครไปที่ อ.บ้านหมี่ อ.เสาไห้ จ.ลพบุรี กับ อ.บ้านโป่ง จ.ราชบุรี จะพบชุมชนชาวไตโยนก
คนไตกลุ่มต่าง ๆ เรียกชาวเชียงแสนว่าไตโยนก-ไตโยน-ไตยวน มาถึงปัจจุบันนี้คนเชียงแสนไตโยนในอำเภอเสาไห้ อำเภอบ้านหมี่ สระบุรี ลพบุรี และราชบุรีทุกวันนี้ยังคงเรียกตัวเองว่า "ไตยโยน" พูดภาษาล้านนา มีประเพณีทุกอย่างเหมือนชาวล้านนาทั้งสิ้น
*โปรดติดตามตอนต่อไป
*กฤตย์ เยี่ยมเมธากร
นครเชียงใหม่
๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๐
- 1
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
