แยกรูป แยกนาม วิชาขั้นสูง
คุณเคยสังเกตุหรือไม่? เวลาที่เราเข้าวัดฟังพระสวดมนต์หรือนั่งฟัง
พระธรรมเทศสนา ทำไมพระท่านถึงนั่งได้นานๆในกิริยาบทเดียว ยิ่งเป็นพระแก่พรรษาหน่อยท่านแทบจะไม่ได้เปลี่ยนท่านั่งเลยเป็นเวลา 3-4 ชั่วโมง ผิดถนันกันกับเราที่เป็นปุถุชนคนธรรมดาอย่างเรา ที่เปลี่ยนท่านั่งไปแล้วเป็นสิบสิบรอบเพราะมันปวดขา
คำตอบที่ว่าทำไมพระท่านถึงไม่ค่อยเปลี่ยนกิริยาบทในท่านั่ง เพราะท่านใช้เทคนิค การแยกรูปแยกนาม หรือ แยกจิตออกจากกาย บางท่านที่เน้นหนักในเรื่องกรรมฐาน ถึงขนาดไม่กินไม่นอนเป็น 15 วัน ก็มีเพราะท่านใช้วิธีนี้หล่ะครับ
แยกรูปแยกนาม หรือ แยกจิตออกจากกาย ไม่ใช่การแยกจิตออกจากร่าง เพื่อไปเที่ยวเล่นนรกสวรรค์อะไรแบบนั้นน่ะครับ อันนั้นเกินความสามารถที่ผมจะทำได้ การแยกรูปแยกนาม คือการแยกร่างกายกับจิตใจให้เห็นออกเป็น
2 ส่วน จะมีวิธีการยังไงไปฟังในเนื้อหาได้เลยครับ
วิธีแยกรูปแยกนาม
ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจกันก่อนว่า รูปกับนามคืออะไร รูปคือร่างกายที่เรามองเห็นสามารถจับต้องได้ นามคือจิตใจความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ที่ไม่สามารถมองเห็นและไม่สามารถจับต้องได้ แต่เรารู้ว่ามีอยู่ หากท่านอยากเข้าใจให้ละเอียดมากกว่านี้ลองเลื่อนอ่านบทความย้อนหลัง "ระบบขันธ์ 5" ที่อธิบายไว้อย่างละเอียดกันได้เลย
การจะแยกรูปแยกนามได้นั้นเราต้องฝึก "สติและสมาธิ" ให้อยู่ในระดับหนึ่งก่อน เมื่อเรามีสติและสมาธิมากขึ้นเราจะทำได้ไม่ยาก มาดูวิธีกันเลยครับ
1 เมื่อใดก็ตามที่เรารู้สึกเจ็บปวดทรมารทางร่างกาย จะมากหรือน้อยบริเวณส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย ให้เราเอาสติมาทำความรู้สึกจับไว้ ณ จุดนั้นที่ร่างกายมันเจ็บปวด
2 ให้เราดูความเจ็บปวดนั้นให้ดีๆ มันจะมีอยู่ 2 ส่วน คือ ความเจ็บทางร่างกายและอารมณ์ความเจ็บทางใจ
3 ทำความรู้สึกกับมันให้ชัดๆ เราจะเห็นว่า จิตผู้รู้ก็อยู่อีกส่วนหนึ่ง ร่างกายที่เจ็บปวดก็เป็นอีกส่วนหนึ่ง
4 จับเอาอารมณ์ความเจ็บปวดแยกออกจากความเจ็บทางร่างกายให้มันอยู่กันคนละที่ โดยการดูมันชัดๆด้วย "ปัญญา"
5 จะสามารถทำอย่างนั้นได้เราต้องฝึก สติและสมาธิ ให้ถึงขั้นเห็นความ
เกิด-ดับ ในตนเองให้ได้เสียก่อน จิตกับร่างกายมันเป็นคนละส่วนกัน อารมณ์ไม่ใช่จิต จิตไม่ใช่อารมณ์ ฟังให้ดีๆน่ะครับจงดูมันให้ชัดๆ อารมณ์มันจะเกิดดับอยู่ตลอดเวลา
6 เมื่อเราเห็นอย่างนั้นแล้วก็ไม่ต้องเอาใจไปเกี่ยวข้องกับมัน ร่างกายมันอยู่เฉยๆ เมื่อเราไม่เอาใจไปเกี่ยวข้องจิตใจมันจะไม่ทรมาร
7 เข้าใจอย่างนั้นแล้วให้มากำหนด "รู้" ที่ลมหายใจ เข้า-ออก ซัก 2-3 ครั้ง แล้วไปทำกิจอย่างอื่นต่อ
จริงๆแล้วความเจ็บปวดทางร่างกายมันไม่ได้หายหรอกครับ แต่ความหงุดหงิดความลำคาญทางใจมันจะคลายออกเมื่อเรา "ปล่อยวาง" แต่ก่อนที่เราจะปล่อยวางได้ เราต้องใช้ความพยามยามที่จะอดทนกับมันก่อน สู้กับมันก่อนในช่วงแรก อย่างที่หลวงปู่มั่นเคยบออกกับลูกศิษย์ว่า "ธรรมมะอยู่ฝากตาย"
ประโยชน์แยกรูปแยกนาม
1 สามารถลบความลำคาญ ความหงิดหงิด ทางใจได้
2 ทำกิจหรือทำงานได้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
3 สามารถ อดอาหารเพื่อใช้ในการลดน้ำหนักได้
4 เราสามารถใช้ในการ อดตาหลับขับตานอน เมื่อมีเหตุให้จำเป็นต้องทำได้
5 ใช้ในการกำหลาบเมื่อ เกิดอารมณ์ทางกามคุณ ได้ชั่วขณะ
ประโยชน์นั้นมีอยู่มากมายในการแยกรูปแยกนาม แต่ผมขอยกตัวอย่างไว้เพียงเท่านี้ ที่พอจะนึกออกจากประสบการณ์ที่ผ่านมา ประโยชน์สูงสุดเมื่อเราป่วยใข้หรือความตายไกล้เข้ามา เราจะสามารถใช้วิธีนี้เพื่อไม่ให้เกิดความทุกข์ในตอนที่ใกล้จะขาดลมหายใจเฮือกสุดท้าย
การแยกรูปแยกนามจะใช้กันในหมู่ของพระสงฆ์ เวลาที่ท่านทำกรรมฐาน แต่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้และทำได้เพราะเป็นของธรรมชาติที่มีอยู่แล้วในตัวเราทุกคน แค่เพียงเราเห็นและเข้าใจมัน
"ปัญญายุทธ์" บทความเปลี่ยนชีวิต อ่านวันล่ะนิด จิตใจพัฒนา สร้างMindsetให้กับจิตใจ ยกระดับทางความคิดปลุกสติปัญญา เปลี่ยนความคิดลบมาเป็นพลังบวก ความสุขที่หาได้จากภายใน สร้างทัศนคติการมองโลกที่ถูกต้องฉบับคุณเอง
กดติดตาม เพื่อจะได้ไม่พลาดบทความใหม่ๆ
กดแชร์ กดถูกใจ เพื่อเป็นกำลังใจให้ปัญญายุทธ์
สามารถแสดงความคิดเห็นกันได้
เพื่อร่วมประสบการณ์ สนทนาถามข้อสงสัย จะเป็นความยินดีอย่างยิ่งที่จะได้ร่วมพูดคุยกันกับท่าน
สำหรับวันนี้ "ปัญญายุทธ์" ขอลาไปก่อน "สวัสดีครับ"
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
