28 ส.ค. 2025 เวลา 05:47

‘ไก่ขันตอนเช้า’ ทำไมไก่ถึงขันเวลาเดิมเป๊ะ มันดูนาฬิกาเป็นเหรอ?

รู้หรือไม่ ถ้าไปอยู่ชนบทหรือบ้านที่มีไก่ จะรู้เลยว่า “นาฬิกาปลุก” รุ่นแรกของโลกไม่ใช่โทรศัพท์หรือเครื่องปลุกไฟฟ้า แต่เป็นเสียงขัน “เอ้กอีเอ้กเอ้ก” จากไก่ตัวผู้ที่ขันเวลาเดิมเป๊ะ ๆ
เสียงขันของไก่ตอนเช้าเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของการเริ่มต้นวันใหม่ แต่ใครที่สังเกตดี ๆ จะเห็นว่าไก่ขันตรงเวลามาก ไม่ใช่เพราะมันดูนาฬิกาหรือกดตั้งปลุกไว้ แล้วมันรู้ได้ไงว่าเมื่อไหร่ถึงเวลาต้องร้อง?
ในร่างกายของสัตว์ (รวมถึงคน) มีสิ่งที่เรียกว่า นาฬิกาชีวภาพ (biological clock) เป็นกลไกในสมองที่ควบคุมจังหวะการนอน-ตื่น กินอาหาร ฮอร์โมน ฯลฯ สำหรับไก่ตัวผู้ (ไก่ขัน) สมองจะตั้งเวลาภายในเพื่อ “ปลุกตัวเอง” ก่อนพระอาทิตย์ขึ้น เสียงไก่ขันจึงมักดังราวตี 4-5 ไม่ว่าอยู่ที่ไหนของโลก
นักวิทยาศาสตร์เคยเอาไก่ไปเลี้ยงในห้องที่ไม่มีแสงอาทิตย์ ไม่มีนาฬิกา ไม่มีสัญญาณบอกเวลา ผลคือ…ไก่ยังขันช่วงเดิมเหมือนเดิมแทบทุกวัน แม้จะปรับเวลาช้าเร็วไปบ้าง (เช่น ขันเร็วขึ้นวันละไม่กี่นาที) แสดงว่านาฬิกาชีวภาพของไก่ทำงาน “อัตโนมัติ” ไม่ต้องอาศัยแสงแดดหรือเสียงปลุกใด ๆ
แม้นาฬิกาชีวภาพจะคุมเวลาหลัก ๆ แต่แสงแดดจริง ๆ ก็ช่วย “ตั้งเวลา” ให้นาฬิกาชีวภาพตรงกับธรรมชาติ ถ้าวันไหนฟ้ามืดนาน (เช่น ฤดูหนาว) ไก่บางตัวอาจขันช้ากว่าปกติเล็กน้อย
ไก่ขันเฉพาะเช้าจริงไหม?
ความจริง…ถ้าเจอแสงไฟแรง ๆ หรือมีเสียงรบกวนกลางคืน ไก่บางตัวอาจขันผิดเวลาได้เหมือนกัน แต่ส่วนใหญ่จะขันหนักสุดตอนฟ้าสาง แสดงความเป็นจ่าฝูง และปลุกสมาชิกในฝูงพร้อมกัน
โฆษณา