ประวัติวันลอยกระทง: ตำนานแห่งศรัทธาและการขอขมาพระแม่คงคา
ประเพณี "ลอยกระทง" เป็นงานสำคัญที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานในสังคมไทย ตรงกับวัน ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ซึ่งเป็นช่วงที่น้ำในแม่น้ำลำคลองขึ้นสูงสุดและอากาศเริ่มเย็นสบาย ประเพณีนี้ไม่ได้เป็นเพียงการเฉลิมฉลอง แต่มีความหมายลึกซึ้งที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อและวิถีชีวิตดั้งเดิมของคนไทย
จุดเริ่มต้นและตำนานที่เล่าขาน
- ■สมัยสุโขทัย (ตำนานนางนพมาศ): เรื่องเล่าที่แพร่หลายที่สุดคือการเกิดขึ้นใน สมัยกรุงสุโขทัย ในรัชสมัยของ พระร่วงเจ้า (พระมหาธรรมราชาลิไท) โดยเชื่อกันว่า นางนพมาศ หรือ ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ สนมเอกของพระร่วงเจ้า เป็นผู้ริเริ่มประดิษฐ์กระทงรูปดอกบัวถวายพระร่วงเจ้า เพื่อใช้เป็นเครื่องสักการะบูชาพระพุทธเจ้าและบูชารอยพระพุทธบาทที่ประดิษฐาน ณ ริมฝั่งแม่น้ำนัมมทานที พระร่วงเจ้าทรงพอพระทัยและรับสั่งให้ถือปฏิบัติสืบไป
- ■ข้อโต้แย้งทางประวัติศาสตร์: แม้ตำนานนางนพมาศจะเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง แต่มีนักวิชาการหลายท่านตั้งข้อสังเกตว่า เรื่องราวในตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์อาจถูกแต่งขึ้นหรือมีการเปลี่ยนแปลงในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ อย่างไรก็ตาม ตำนานนี้ได้กลายเป็นภาพจำหลักของประเพณีลอยกระทงมาจนถึงปัจจุบัน
วัตถุประสงค์หลักของการลอยกระทง
- 1.ขอขมาพระแม่คงคา: เป็นการแสดงความสำนึกในบุญคุณของน้ำ ซึ่งเป็นแหล่งชีวิตและหล่อเลี้ยงสรรพสัตว์ รวมถึงขอขมาต่อพระแม่คงคาที่ได้ใช้น้ำและทิ้งสิ่งปฏิกูลลงในแม่น้ำลำคลอง
- 2.บูชารอยพระพุทธบาท: เพื่อบูชารอยพระพุทธบาทที่ประดิษฐาน ณ ริมฝั่งแม่น้ำนัมมทานทีตามความเชื่อในสมัยสุโขทัย
- 3.สะเดาะเคราะห์: การลอยกระทงเปรียบเสมือนการลอยความทุกข์ ความโศก และโรคภัยไข้เจ็บให้ลอยหายไปกับแม่น้ำ เป็นการเริ่มต้นสิ่งใหม่ที่เป็นสิริมงคล
- 4.สักการะเทพเจ้า: เชื่อว่าเป็นการบูชาพระอุปคุตต์หรือเทพเจ้าอื่น ๆ ตามความเชื่อท้องถิ่น
เอกลักษณ์ของแต่ละภูมิภาค
ประเพณีลอยกระทงมีการจัดขึ้นทั่วประเทศ โดยแต่ละพื้นที่ก็มีชื่อเรียกและรูปแบบที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น:
- ■ภาคเหนือ: เรียกว่า "ประเพณียี่เป็ง" ซึ่งมีการลอยกระทงควบคู่ไปกับการจุด โคมลอย (ว่าวฮม)
- ■จังหวัดสุโขทัย: มีการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่ในชื่อ "ลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ" เพื่อสืบสานตำนานดั้งเดิม
- ■ภาคใต้: บางพื้นที่เรียกว่า "ลอยเรือ" หรือ "ลอยแพ"
ปัจจุบัน กระทงนิยมทำจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตอง หยวกกล้วย หรือขนมปัง เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสืบสานคุณค่าทางวัฒนธรรมที่งดงามนี้ไว้ให้ยั่งยืน
#ประวัติวันลอยกระทง #วันลอยกระทง2568 #LoyKrathong2025
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
