👽 นักวิทย์พบ “ความร้อนที่หายไป” ที่ขั้วโลกเหนือเอนเซลาดัส ชี้มหาสมุทรเสถียรพอให้ชีวิตวิวัฒนาการ
“จงตามหาน้ำ” (Follow the water)... นี่คือมนต์ขลังที่ขับเคลื่อนการค้นหาสิ่งมีชีวิตต่างดาวมาตลอด และหนึ่งในสถานที่เป้าหมายที่น่าตื่นเต้นที่สุดในระบบสุริยะของเราก็คือ เอนเซลาดัส (Enceladus) ดวงจันทร์น้ำแข็งของดาวเสาร์ ที่ซ่อนมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ไว้ใต้เปลือกน้ำแข็ง
แต่มันมีปัญหาใหญ่ที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ปวดหัวมานาน... จนถึงวันนี้ครับ
❓ ปริศนา "ความร้อนที่หายไป"
เรารู้ว่ามหาสมุทรของเอนเซลาดัสไม่แข็งตัวก็เพราะมันได้รับความร้อนจาก “แรงไทดัล” (Tidal forces) หรือแรงโน้มถ่วงมหาศาลจากดาวเสาร์ที่คอย “บีบนวด” แกนกลางของดวงจันทร์นี้อยู่ตลอดเวลา
แต่ปัญหาคือ เมื่อยาน แคสสินี (Cassini) ของ NASA (ซึ่งโคจรรอบดาวเสาร์ตั้งแต่ปี 2004-2017) วัดความร้อนที่เล็ดลอดออกมา... มันกลับพบความร้อนส่วนใหญ่พุ่งออกมาจากขั้วโลกใต้เท่านั้น และที่สำคัญคือ ปริมาณความร้อนที่วัดได้นั้น น้อยกว่าพลังงานความร้อนทั้งหมดที่มันควรจะได้รับจากการบีบนวดของดาวเสาร์
CIRS FP1 observations of Enceladus’ north pole.
มันเหมือนกับคุณมีกาน้ำร้อนไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กอยู่ (รับพลังงานเข้า) แต่ตัวกากลับค่อยๆ เย็นลง (ปล่อยพลังงานออกไม่สมดุล) ซึ่งนี่เป็นสัญญาณที่ไม่ดีเลยครับ มันหมายความว่ามหาสมุทรนี้อาจจะไม่เสถียร และกำลังค่อยๆ แข็งตัวจนหมด
✨ พบแล้ว...ที่ขั้วโลกเหนือ!
แต่ล่าสุด คาร์ลี ฮาวเวตต์ (Carly Howett) และทีมงาน ได้ย้อนกลับไปวิเคราะห์ข้อมูลเก่าจากยานแคสสินีอย่างละเอียดอีกครั้ง และได้ค้นพบ “ความร้อนที่หายไป” จนเจอ!
พวกเขาพบว่าขั้วโลกเหนือของเอนเซลาดัส ก็กำลังแผ่ความร้อนออกมาเช่นกัน มันอุ่นกว่าที่เราเคยคิดไว้ประมาณ 7°C
เมื่อนำความร้อนที่เพิ่งค้นพบที่ขั้วโลกเหนือ มารวมกับความร้อนจากขั้วโลกใต้... ตัวเลขที่ได้ มันเท่ากันพอดีเป๊ะกับพลังงานความร้อนทั้งหมดที่คาดว่าดาวเสาร์ป้อนเข้ามา! (สาเหตุที่ความร้อนออกมาแค่ที่ขั้วโลก ก็เพราะเปลือกน้ำแข็งบริเวณเส้นศูนย์สูตรนั้นหนากว่ามาก ความร้อนจึงเล็ดลอดออกมาได้ยาก)
🌐 ทำไมเรื่องนี้ถึงเขย่าวงการ?
“เป็นครั้งแรกที่เราพูดได้อย่างมั่นใจว่า เอนเซลาดัสอยู่ในสภาวะที่เสถียร และนั่นมีความหมายอย่างยิ่งต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต” ฮาวเวตต์กล่าว
การค้นพบนี้หมายความว่ามหาสมุทรของเอนเซลาดัสไม่ได้กำลังจะแข็งตัวในเร็วๆ นี้ มันอยู่ในสภาวะสมดุลทางพลังงานที่คงที่มานานแสนนาน
“เรารู้ว่าชีวิตต้องการเวลาในการวิวัฒนาการ” ฮาวเวตต์กล่าว “และตอนนี้ เราสามารถพูดได้แล้วว่ามันมีความเสถียร”
การค้นพบนี้จึงยกระดับเอนเซลาดัส จากแค่ “สถานที่ที่มีน้ำ” ไปสู่ “สถานที่ที่ชีวิตอาจมีเวลาเพียงพอที่จะก่อกำเนิดและวิวัฒนาการได้”... แน่นอนว่า “การค้นหาชีวิตนั้นจริงๆ... หากมันมีอยู่... ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งไปเลย”
🏡 บทบาทของนักดาราศาสตร์ไทยในการตามหาโลกใบที่สอง
การค้นพบครั้งนี้ตอกย้ำว่าในจักรวาลอันกว้างใหญ่ยังคงมีความลับซ่อนอยู่ แม้ในข้อมูลเก่าๆ ที่มนุษย์ได้รวบรวมไว้แล้วก็ตาม สำหรับประเทศไทย การมีสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NARIT ถือเป็นก้าวสำคัญ เพราะองค์กรนี้กำลังมุ่งมั่นพัฒนาขีดความสามารถในการสำรวจอวกาศและการค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะอย่างต่อเนื่อง
สิ่งที่นักดาราศาสตร์ไทยให้ความสำคัญคือการทำความเข้าใจว่า “ความเสถียรของสภาพแวดล้อม” คือหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุดของการดำรงชีวิต หากสามารถระบุได้ว่าดาวเคราะห์ใดมีสภาพแวดล้อมที่มั่นคงและเหมาะสมต่อการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิต ก็จะช่วยชี้เป้าหมายที่น่าสนใจที่สุดในการค้นหา “โลกใบที่สอง” ได้อย่างแม่นยำในอนาคต
🎯 สรุปประเด็นสำคัญ
✅ ไม่ใช่แค่มีน้ำ: เอนเซลาดัส ดวงจันทร์ของดาวเสาร์ มีมหาสมุทรใต้พื้นน้ำแข็ง แต่ที่ผ่านมาดูเหมือนว่าความร้อนจะ "รั่ว" ออกมาไม่สมดุล
✅ พบความร้อนที่หายไป: งานวิจัยล่าสุดยืนยันว่า ขั้วโลกเหนือของเอนเซลาดัสก็กำลังปล่อยความร้อนออกมาเช่นกัน
✅ สมดุลที่สมบูรณ์แบบ: เมื่อรวมความร้อนจากขั้วเหนือและขั้วใต้ พบว่ามันสมดุลพอดีกับพลังงานที่ได้รับจากดาวเสาร์
✅ กุญแจคือ "เวลา": นี่คือหลักฐานชิ้นแรกที่ชี้ว่ามหาสมุทรนี้ "เสถียร" ในระยะยาว ซึ่งเป็นเวลาที่จำเป็นสำหรับสิ่งมีชีวิตในการก่อกำเนิดและวิวัฒนาการ
💬 แล้วคุณล่ะครับ...
การค้นพบว่ามีสภาพแวดล้อมที่ “เสถียรและมีเวลาเพียงพอ” สำหรับชีวิตนอกโลกอยู่ใกล้แค่ดวงจันทร์ของดาวเสาร์... ทำให้คุณรู้สึกว่าการค้นพบสิ่งมีชีวิตต่างดาวใกล้ความจริงเข้ามาอีกขั้นไหมครับ?
🔎 แหล่งอ้างอิง
1. Miles, G., et al. (2025). Endogenic heat at Enceladus’ north pole. Science Advances. https://doi.org/g99kp2
🙏 ถึงผู้อ่านทุกท่าน
หากคุณชื่นชอบและเห็นคุณค่าของงานที่ผมทำ การสนับสนุนเล็กๆ น้อยๆ จากคุณจะเป็นพลังสำคัญอย่างยิ่ง เปรียบเสมือน 'ค่ากาแฟ' ที่ช่วยต่อลมหายใจ และทำให้ผมสามารถเดินหน้าสร้างสรรค์ผลงานคุณภาพต่อไปได้ เพื่อให้พื้นที่แห่งการเรียนรู้ของเรายังคงอยู่
ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับความเมตตาจากทุกท่าน เพื่อให้เพจนี้ได้เดินต่อไปครับ
Link สนับสนุนค่ากาแฟ [https://ezdn.app/witlyofficial]
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
