ว่าด้วยการโกงและการรื้อสร้างความเป็นชาติ
ส่วนที่หนึ่ง ว่าด้วยการโกง
งานซีเกมส์ครั้งที่ 33 ปิดพิธีอย่างเป็นที่เรียบร้อย นี่คงเป็นงานซีเกมส์ที่น่าจดจำที่สุดของคนไทยหลายคน ซึ่งไม่ใช่ในทางบวกแต่เป็นในทางลบมากกว่า หากกล่าวว่าอะไรเป็นที่สุดของที่สุดของปีนี้ คนไทยหลายคนจะนึกเป็นอื่นไปไม่ได้นอกเสียจากการโกงเกม ROV ที่ผู้เข้าแข่งขันใช้ Teamviewer ให้คนอื่นเล่นแทนจนถูกจับได้และตัดสิทธิ์ผู้แข่งขันคนนั้นไป ถือเป็นการโกงที่พาคนทั้งประเทศขายหน้าที่สุดพร้อมกับทิ้งคำถามเอาไว้ว่า
นักกีฬา E-Sports ระดับทีมชาติทำเช่นนี้เพื่ออะไร คำถามนี้ตอบได้หลากหลายเหตุผล หากนักกีฬาคนนี้ไม่นับถือตัวเองต่ำก็หาความตื่นเต้นเข้าตัวโดยใช่เหตุ เราอาจได้คำตอบบางส่วนแต่ก็ยังไม่เข้าใจอยู่ดีว่า ทำไมถึงเอาสถานภาพความเป็นนักกีฬาทีมชาติมาเสี่ยงบนเวทีที่สากลเช่นนี้ หรือทำไมไม่ห่วงภาพลักษณ์ของประเทศทั้งที่เป็นตัวแทนของชาติ โดยก่อนอื่นเราควรต้องเข้าใจการโกงเสียก่อนว่ามีอยู่ 2 รูปแบบ
1) การโกงซึ่งหน้า เช่น การเบี้ยวหนี้ยืมสินเจ้าหนี้ ฯลฯ
2) การโกงแนบเนียน เช่น การทุจริต แอบใต้โต๊ะ แอบขี้โกงเหมือนประเด็นนี้
การโกงทั้งสองรูปแบบเป็นเรื่องของอำนาจอย่างแยกไม่ขาด
การโกงรูปแบบ 1 เป็นเรื่องอำนาจที่ใช้ตัดรอนอำนาจฝ่ายตรงข้าม หรือเพื่อเพิ่มสถานทางอำนาจตนเอง เป็นอำนาจที่เห็นชัด ตรงไปตรงมา และเป็นรูปธรรม
การโกงรูปแบบ 2 ผูกพันกับอำนาจซ่อนเร้น อำนาจนี้มองผิวเผินอาจไม่รู้ว่ากำลังใช้อำนาจอยู่ สาเหตุมาจากอำนาจนี้ไม่ส่งผลให้หลักการหรือกฎเกณฑ์หรือสัญญากัดเซาะบ่อนทำลายลงอย่างเห็นได้ชัด เพราะอำนาจนี้ต้องการให้หลักการเหล่านี้อยู่สถานภาพเดิมเพื่อคอยตบตาให้มันลวงพรางตัวแนบเนียน เสมือนกับว่าเราแอบสร้างทางที่ซ่อนเอาไว้ใช้เดินอย่างลับ ๆ ขณะเดียวกันเราก็เดินอยู่บนทางปกติตามหลักการ เราเดินทั้งสองเส้นทางขนานกันไป
การจำแนกออกเป็นสองรูปแบบช่วยให้ระบุชัดว่านักกีฬา ROV ผู้นี้ใช้รูปแบบ 2 ซึ่งเป็นเหตุผลในตัวเองอยู่แล้วว่าอยากจะรักษาสถานภาพความเป็นนักกีฬาทีมชาติเอาไว้ พร้อมกับพาตัวเองสู่เป้าหมายโดยไม่เกี่ยงถึงวิธีการอันแยบยลกับการใช้อำนาจในทางที่ผิด
การรักษาสถานภาพด้วยการเสี่ยงสถานภาพเป็นเหตุผลที่ย้อนแย้งกันเอง คำถามข้างต้นหากเราตั้งประเด็นไปกับเหตุผลของความเป็นนักกีฬาทีมชาติเราจะไม่พบคำตอบในการกระทำในฐานะมนุษย์ทั่วไป คำอธิบายต่อคำถามจึงต้องอิงหลักมานุษยวิทยามาตอบ
มนุษย์เราใช้การโกงเพื่อ'ข้าม'ต่อบางสิ่งอย่างมีนัยสำคัญ เช่น โกงเพื่อข้ามความลำบาก เพื่อข้ามปัญหาหรืออุปสรรค เพื่อข้ามทักษะที่เราไม่มีหรือมีไม่ถึง การโกงเป็นทางลัดอันผิดแผกไปจากปกติซึ่งใช้เพื่อข้ามปทัสถานที่สังคมเห็นร่วมกัน ในทางกลับกันการโกงใช้เพื่อไม่ให้คนอื่นสามารถ'ข้าม'มาได้เช่นกัน
การโกงยังเปลี่ยนบุคคลธรรมดาให้มีช่วงชั้นทางอำนาจระนาบเดียวกันหรือมากกว่ากับผู้หมั่นเพียรตนบนหลักการปกติ หรือก็คือใช้เพื่อข้ามไปจากสถานะหนึ่งที่เป็นอยู่ โดยสรุปแล้ว การโกงคือการข้ามนานาประการที่แทบจะเอนกประสงค์ให้เอื้อมผลประโยชน์ถึงมือโดยง่ายดายและฉับไวที่สุด
การโกงครั้งนี้ต้องการข้าม'ความล้มเหลว'แมตช์นี้ให้พ้นตัวเองเพื่ออยู่จุดที่ใกล้ความสำเร็จหรืออย่างน้อยที่สุดให้ยืนอยู่บนที่ทางของการแข่งขันนี้ต่อได้ เพราะหากการโกงนี้จับไม่ได้และชนะแมตช์นี้ด้วยแล้ว จะหมายถึงเป็นประตูเข้าชิงเหรียญทองหรือตัวการันตีเหรียญเงิน ตรงจุดนี้ที่ผลประโยชน์ของชาติกับผลประโยชน์ของบุคคลเกื้อกูลระหว่างกัน
สถานะนักกีฬาทีมชาติพ่วงท้ายคำว่าเหรียญทองหรือไม่ก็เหรียญเงิน เป็นพอร์ตโฟลิโอที่นำไปต่อยอดเส้นทางอาชีพได้เป็นกอบเป็นกำ ฉะนั้น โกงเพื่อข้ามความล้มเหลวนี้ยังพาข้ามไปจาก'สถานะที่ดำรงอยู่'(นักกีฬาทีมชาติ)สู่นักกีฬาเหรียญทองหญิงซึ่งเป็นสถานะที่รวบยอดทุกระดับสถานภาพ
ทว่า กลโกงที่ใช้เพื่อข้ามทั้งหลายแหล่นี้ สรุปสุดท้ายก็ข้ามไม่พ้น พาแต่ตัวเองพ้นไปจากความหมายของความเป็นชาติเสียมากกว่า ความหมายชาติของปวงประชานี้ละเอียดละออและไม่ได้มีความหมายนี้เพียงอันเดียว มีอีกหลากหลายที่การโกงครั้งนี้สอดส่องให้จึงได้เห็นและรื้อค้นมันออกมา
ส่วนที่สอง การรื้อสร้างความเป็นชาติ
บนเวทีซีเกมส์ประเทศชาติขับเคลื่อนด้วยพลัง(force)สากลส่วนความเป็นชาติไทยแท้ ๆ ถูกสับเปลี่ยนไปเกียร์ว่างชั่วคราว ความเป็นชาติในครรลองหลักสากลละเอียดอ่อนยิ่งกว่าความเป็นชาติบริเวณชายแดนที่ต้องการความเป็นชาติที่ขึงขัง ดุดัน แสดงแสนยานุภาพ(เป็นอาการย้อนแย้งอย่างน่าประหลาดที่ไม่สนหลักสากล)
แต่ความเป็นชาติเช่นนี้หอบหิ้วความเปราะบางเบ็ดเสร็จ ตั้งแต่เมืองหลวงในฐานะใจกลางแห่งความเป็นชาติ เจ้าบ้านผู้แสดงความใจกว้างและซื่อสัตย์ เจ้าภาพแสดงถึงศักยภาพที่เพียบพร้อมต้อนรับแขกนานาประเทศ แต่อาการแตกร้าวมีมาตั้งแต่ก่อนเปิดพิธี
บนสื่อโซเชี่ยลบ่นเป็นเสียงเดียวกันถึงเรื่องป้ายจากสะพานลอยถึงตัวอักษรที่เล็กไปสู่ป้ายสเตเดียมที่นำเสนอโลโก้บางบริษัทที่ใหญ่เกินพอดี ทำให้การนำเสนอความเป็นชาติไม่สมส่วน อันนึงไม่สามารถขับเน้นความเป็นชาติผ่านตัวอักษรและสัญลักษณ์อย่างภาคภูมิ อีกอันความเป็นชาติถูกเบียดขับผ่านโลโก้ลกหูลกตา ความเป็นชาติตามอุดมคตินิยมถูกยัดความเป็นไทยที่โคตรไทยเข้าแทนที่ ป้ายและโลโก้สปอนเซอร์ทำให้เห็นรอยปลิแยกในรูปโฉมแห่งความโคตรจะไทยปรากฏออกมา
นำไปสู่ภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกต่อความเป็นจริงของสภาพสังคมไทยที่เราต่างรับรู้กันว่า กลุ่มชนชั้นนำเพียง 1% เป็นองค์ประกอบของอภิชนประชาชาติยิ่งกว่าควรจะเป็นชาติของปวงประชาเป็นหลัก งานซีเกมส์ครั้งนี้แค่เครื่องตอกย้ำที่ปรากฏตัวตนออกมา
ฉะนั้น ป้ายที่ตั้งอยู่สะพานลอยไม่ต่างจากระนาบเดียวกับตัวสะพานเอง หรือทางเท้า ทางม้าลาย เกาะกลางถนน มีฐานะเพียง'ของใช้งาน'ที่อยู่กับตีนมากเท้าหลากคู่ผ่านไปมาซึ่งไม่ได้เป็น'ของคนในชาติ'อยู่เลย ต่างจากโลโก้ในสเตเดียมที่จงใจให้มีเพื่อป่าวประกาศว่ามวลรวมแห่งชาติเนื้อแท้คืออภิชนประชาชาติ สะท้อนการลำดับความสำคัญของรัฐไทยที่กลับหัวกลับหางได้โคตรไทยจนยากจะปฏิเสธ
หากประเด็นข้างต้นกระเทาะรอยร้าวบนชั้นหนังกำพร้าแค่จุดเล็ก ๆ เป็นเรื่องของคนในประเทศเท่านั้นจะรับรู้ แต่การโกงการแข่งขันเกม ROV ครั้งนี้ ที่มีกฎกติกามาตรฐานและเป็นเวทีระดับประเทศ กลับเปลี่ยนให้รอยร้าวขั้นที่มีอยู่ขุดลึกไปชั้นหนังแท้ ทำให้ความเป็นชาติที่พยามรักษาสถานภาพความเป็นสากลอย่างยิ่งยวดเลยจุดความเปราะบางสู่ความแตกร้าวที่รับรู้กันได้ทั่วโลก
อกรรมกริยาความขายหน้าผสมความฉงนสงสัยในการโกงครั้งนี้ได้รื้อโครงสร้างความเป็นชาติออกเป็นส่วน ๆ ซึ่งส่วนที่สังเกตุชัดที่สุดคือความเป็นชาติไทยในซีเกมส์ ส่วนนี้ ความเป็นชาติไทยสงวนความเป็นลักษณะจำเพาะของตนเองเพื่อผลักความเป็นชาติตามวิถีสากล แนวคิดความเป็นชาติเช่นนี้มิได้เป็นผลผลิตจากภายในของชาติตั้งแต่ต้น แต่มาจากภายนอกของชาติซึ่งกำกับให้ชาติมีรูปโฉมที่รู้สึกได้สองอย่าง
1) ความอับอายที่คนในชาติปฏิบัติขัดต่อบรรทัดฐานสากล
2) ความภูมิใจที่คนในชาติปฏิบัติตรงบรรทัดฐานสากล ความเป็นชาติ(ขอนิยามดาษ ๆ สากลชาตินิยม)กดทับความหมายของชาติอื่น ๆ ที่ดิ้นรนกระเสือกกระสนอยู่ในคราวเดียวกัน
เมื่อพบส่วนที่ชัดเจนไปแล้วซึ่งเป็นส่วนที่กดทับความหมายความเป็นชาติของปวงชนส่วนใหญ่ อันเป็นส่วนที่ควรจะสำคัญกว่าแนวคิดความเป็นชาติอื่น ๆ เพราะตั้งต้นอยู่บนความหมายที่ชาติมีเจ้าของคือปวงประชาหรือประชาชน แต่กลับว่าความเป็นชาตินี้ทุลักทุเลในการขึ้นมามีอำนาจครอบงำและอำนาจนำแนวคิดความเป็นชาติอื่น ๆ เพราะตัวแทนของชาติอัตวิบากกรรมด้วยการเล่นนอกกติกาบนเวทีสากลอันเป็นเหตุให้หันเหสู่สากลชาตินิยมข้างต้น ด้วยเหตุนี้เท่ากับนักกีฬา E-Sports ผู้นี้พ้นหรือลาออกจากการเป็นตัวแทน'ของ''ชาติ'
การปราศจากวัตถุ (object) ของชาติหรือเรียกอีกความนึงคือการที่ชาติ(=ประชาชน)ขาดกรรมสิทธิ์ในสิ่งที่เป็น'ของ''ชาติ'(เช่นเดียวกับป้ายซีเกมส์บนสะพานลอยหรือทางเท้าที่ไม่ได้สร้างในความหมายที่เป็น'ของ''ชาติ' แต่เป็นสิ่งใช้งานหรือสิ่งอื่น)ซึ่งในที่นี้คือตัวนักกีฬา เป็นผลให้ความเป็นชาติแห่งปวงประชาตามความหมายนี้ยุบตัวลงไปและถูกฝังลืม เพราะถูกความหมายแห่งความเป็นชาติอื่นเข้ามากดทับ(สากลชาตินิยม > อภิชนประชาชาติ > ชาติของปวงประชา)เป็นการคุมกำเนิดความหมายของความเป็นชาติของปวงประชากึ่งถาวร
ชาติของปวงประชาของประเทศอื่นที่ไม่ใช่ไทยมีความแตกต่างกับแบบเราพอสมควร นั่นคือหากประเทศที่ว่ามีความหมายของชาติกระแสหลักกระแสเดียว การไม่มีวัตถุของชาติหรือตัวแทนของชาติบนเวทีสากลไม่ว่าเหตุผลอะไรก็ตาม ความหมายของชาติยังคงอยู่ ไม่เปลี่ยนแปลง ไม่เปลี่ยนความ เพียงแต่หุบตัวกลับมาสู่มาตุภูมิไม่ขยายออกไป
แต่หากประเทศที่ว่าอย่างประเทศไทย ความหมายชาติของปวงประชาอ่อนแอหรือมีหลากความหมายของชาติที่แข็งกร้าวมันก็จะยุบตัวไป เพราะถูกความหมายอื่นกดทับหรือเป็นหน้าที่ของความหมายอื่นเข้ามาแทนที่
ทำให้ความเป็นชาติของปวงประชานี้หาแหล่ง/แก่นพลังที่อ้างอิงมันไม่เจอจนมันหมดหน้าที่ลงพร้อมกับกาลเทศะที่จำเพาะตัว ซึ่งเป็นเวลาในย่างก้าวถัดไปในบริบทอีกชุดที่ความหมายของชาติอันอื่นเข้ามาเริ่มหน้าที่ต่อจากนี้ เป็นภาวะสลับเปลี่ยนหน้าที่ในประเทศที่มีความหมายของชาติมากกว่าหนึ่งอย่างที่กดทับ ดิ้นรน ดึงดันแก่นพลัง(force)กันภายในโครงสร้างความเป็นชาติ
สรุปแล้ว นักกีฬา E-sports กระทำการที่เหมือนจะห่วงผลประโยชน์ของชาติ กลับเป็นการกระทำที่ห่วงผลประโยชน์ของตนเอง ด้วยวิธีการโกงเพื่อข้ามให้พ้นความพ่ายแพ้จึงจำเป็นจะต้องชนะทางเดียวเพื่อรักษาและต่อยอดสถานะตัวเอง การโกงครั้งนี้ไม่ได้ขุดเบื้องหลังการตัดสินใจของคนหนึ่งคน เพราะผู้โกงคือตัวแทนของชาติ เป็นผู้ที่ย่อส่วนความหมายของชาติหรือความเป็นชาติไว้ที่ตัวเอง
และอันที่จริงความหมายของจะต้องมีชาติของปวงประชาอย่างเดียวเป็นหลักและอยู่ครอบงำอื่น ๆ เพียงแต่การโกงกลับสกิดความหมายแห่งความเป็นชาติอื่น ๆ ออกมาครองอำนาจนำ กดทับ บดขยี้ ความเป็นชาติอย่างที่ควรจะเป็น
—--
กราฟิก: Gemini
เขียน: เบอร์ตองไรท์เตอร์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
