พระธาตุหริภุญชัย พระธาตุปีระกา กับตำนานกาเลี้ยงมนุษย์
ถ้าหากจะกล่าวถึงพระธาตุและวัดสำคัญประจำจังหวัดลำพูนแล้วล่ะก็ ชื่อของ “พระธาตุหริภุญชัย” น่าจะเป็นอีกหนึ่งชื่อที่หลายต่อหลายคนคุ้นหูเป็นอย่างดี ซึ่งนับว่าเป็นวัดสำคัญในล้านนาที่มีความเก่าแก่ และเต็มไปด้วยเรื่องราวอีกหนึ่งแห่ง ตลอดจนมีบทบาทในฐานะของพระธาตุประจำผู้เกิดปีระกา ด้วย
ตัวพระเจดีย์ธาตุของพระธาตุหริภุญชัยมีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงล้านนาที่มีชั้นล่างสุดเป็นฐานสี่เหลี่ยม ก่อนที่จะเป็นฐานเพิ่มมุมลดหลั่นกันไป ทั้งฐานบัวลูกแก้วอกไก่ ฐานกลม ก่อนที่จะขึ้นเป็นองค์ระฆังเล็ก ๆ เหนือฐานบัวลูกแก้วอกไก่ทรงกลม ตัวองค์ระฆังประดับด้วยลายกระจังกลีบบัวบาน ก่อนที่เหนือองค์ระฆังขึ้นไปจะเป็นบัลลังก์ ชั้นระบายฉัตร ปล้องไฉน และปลียอดตามลำดับ โดยที่ปลียอดมีการประดับฉัตรทองฉลุลายเก้าชั้นด้วย
พระธาตุหริภุญชัยมีบันทึกตำนานการสร้างเอาไว้ในหลายฉบับ โดยสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นมาในรัชสมัยพระเจ้าอาทิตยราช ผู้ครองอาณาจักรหริภุญชัยต่อจากพระนางจามเทวี ซึ่งในส่วนของตำนานนั้น ทั้งใน จามเทวีวงศ์ มูลศาสนา และ ชินกาลมาลีปกรณ์ เล่าในเชิงตำนานที่เกี่ยวข้องกับพระเจ้าเลียบโลก คือพระพุทธเจ้าได้เสด็จมาและมีพุทธทำนายว่าจะมีพระบรมสารีริกธาตุเสด็จมา พญากาเผือกตนหนึ่งได้ยินก็จำขึ้นใจและไปบอกกับลูกหลานไว้ให้เฝ้าสถานที่แห่งนี้
ครั้นล่วงมาถึงรัชสมัยพระเจ้าอาทิตยราช ได้มีการสร้างพระราชวังขึ้น ณ ที่แห่งนี้ ซึ่งทุกครั้งที่ทรงเสด็จไปห้องพระบังคน ก็มักจะถูกกามาไล่จิก คืนหนึ่งได้ทรงพระสุบินว่ามีเทวดามาบอกให้นำเด็กทารกสลับไปให้อีกาเลี้ยงบ้าง คนเลี้ยงบ้าง จนเด็กนั้นโตมารู้เรื่องทั้งภาษากาและภาษาคน จึงจะรู้ได้ว่าทำไมกาถึงทำเช่นนั้น ซึ่งพระองค์ก็ทรงทำตาม จนเมื่อเด็กโตขึ้นมาก็ได้เล่าสารจากอีกาว่าห้องพระบังคนั้น อยู่เหนือ พระบรมสารีริกธาตุ
จึงทรงโปรดฯ ให้ทำความสะอาดและปรับพื้นที่เสียใหม่ พอเสร็จแล้วก็ได้พบกับผอบพระบรมสารีริกธาตุ จึงได้รับสั่งให้สร้างเจดีย์ครอบผอบพระบรมสารีริกธาตุนั้น โดยเชื่อกันว่าพระเจดีย์แรกสร้างเป็นรูปแบบพระเจดีย์เหลี่ยมอย่างที่วัดกู่กุด ก่อนที่จะเปลี่ยนให้เป็นเจดีย์อย่างล้านนาในรัชสมัยพญามังราย
บนองค์ระฆังของพระธาตุหริภุญชัย หากสังเกตดี ๆ จะพบว่าไม่ได้มีแค่ลายกระจังกลีบบัวบานเพียงอย่างเดียว หากแต่ยังมีลายดุนนูนเป็นภาพพระพุทธเจ้า 8 องค์ อยู่รอบ 8 ทิศขององค์ระฆังด้วย ไม่เพียงเท่านั้น ที่องค์ระฆังยังคงมีอะไรซ่อนอยู่อีกมาก เช่นในส่วนของจารึกที่มีอยู่อยู่หลายจุด
หนึ่งในนั้นคือจารึกเจ้ามหาเทวี ซึ่งระบุว่ารูปพระพุทธเจ้านี้สร้างโดยเจ้ามหาเทวีผู้เป็นแม่ของเจ้าพระยาทั้งสอง ซึ่งบ้างก็สันนิษฐานกันว่าหมายถึงพระมหาเทวีอโนชา มเหสีของพระยายอดเชียงราย บ้างก็สันนิษฐานว่าหมายถึงพระนางจิตราเทวี พระมเหสีในพระเจ้าผายู
วัดพระธาตุหริภุญชัยนับว่าเป็นวัดที่มีจุดที่น่าสนใจมากกว่าแค่เฉพาะตัวของพระเจดีย์ธาตุ แม้แต่จุดอื่น ๆ ทั้งพระวิหาร และองค์ประกอบรายรอบเอง ก็ล้วนแต่มีเรื่องเล่า ทำให้พื้นที่ของวัดพระธาตุหริภุญชัยเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ประวัติศาสตร์ของล้านนาด้วยในอีกทางหนึ่ง
.
#สุดโปรด #วัด #ลำพูน #พระธาตุหริภุญชัย #ประวัติศาสตร์ #สถาปัตยกรรม #BBL #BangkokBank #ธนาคารกรุงเทพ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2025 Blockdit
