EP5/7 ฝน น้ำท่า และการจัดการ ทำไมการเทียบปี 2568–2569 กับปี 2485 ต้องเทียบทั้งระบบ ไม่ใช่แค่ปริมาณฝน
เมื่อมีคำเตือนว่า
“ปี 2569 อาจซ้ำรอยปี 2485”
คำถามที่มักตามมาทันทีคือ
ถ้าฝนตกเท่าปี 2485 จะท่วมเหมือนเดิมหรือไม่
คำถามนี้ฟังดูสมเหตุสมผล
แต่ในทางวิชาการ
มันยัง ไม่ครบ
เพราะน้ำท่วม
ไม่ใช่ผลลัพธ์ของ “ฝน” เพียงอย่างเดียว
ฝน คือจุดเริ่ม ไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
ฝนเป็นเพียง “อินพุต”
ของระบบน้ำ
สิ่งที่ทำให้เกิดน้ำท่วมจริง ๆ
คือสิ่งที่เกิด หลังจากฝนตก
ฝนตกแล้ว น้ำไหลอย่างไร
ไหลเร็วหรือช้า
มีอะไรหน่วง มีอะไรตัดยอด
มีที่ให้กระจายหรือไม่
และมีการตัดสินใจแบบไหนเกิดขึ้น
ทั้งหมดนี้รวมกัน
เราเรียกว่า
ระบบน้ำ
ปี 2485: ฝน → น้ำท่า → ท่วม (แบบไม่มีตัวเลือก)
ในปี 2485
เมื่อฝนตกหนักต่อเนื่อง
น้ำจากต้นน้ำไหลลงมาทั้งระบบ
ไม่มีเขื่อนช่วยหน่วง
ไม่มีโครงสร้างตัดยอด
ไม่มี floodway ให้ผันน้ำ
น้ำท่าจึงสะท้อนฝนเกือบตรงตัว
เมื่อฝนมาก
น้ำมาก
และน้ำต้องไหลผ่านพื้นที่ลุ่มทั้งหมด
รวมถึงเมือง
ผลลัพธ์คือ
น้ำท่วมกว้าง
และท่วมนาน
ปี 2568–2569: ฝน → น้ำท่า → “การจัดการ” → ผลลัพธ์
ในปัจจุบัน
เส้นทางจากฝนไปสู่น้ำท่วม
ไม่ใช่เส้นตรงอีกต่อไป
ระหว่างฝนกับผลกระทบ
มีสิ่งใหม่เพิ่มเข้ามา คือ
เขื่อนและอ่างเก็บน้ำ
โครงสร้างบังคับน้ำ
พื้นที่รับน้ำที่ถูกออกแบบ
แนวป้องกันเมือง
และการตัดสินใจของมนุษย์
ดังนั้น
ฝนเท่ากัน
ไม่ได้แปลว่า
น้ำท่าเท่ากัน
และน้ำท่าเท่ากัน
ก็ยังไม่จำเป็นต้องท่วมเท่ากัน
น้ำท่า: ตัวแปรที่คนมักมองข้าม
ในทางอุทกวิทยา
สิ่งที่สร้างความเสียหาย
ไม่ใช่แค่ “ปริมาณน้ำ”
แต่คือ
จังหวะของน้ำ
ระยะเวลาที่น้ำสูง
และความพร้อมของพื้นที่รับน้ำ
ปี 2485
น้ำสูงต่อเนื่อง
ลดช้า
ทำให้ผลกระทบสะสม
ปีปัจจุบัน
ต่อให้มีน้ำมาก
ถ้าสามารถ
ตัดยอด
แยกเวลา
และกระจายน้ำ
ความเสียหายอาจต่ำกว่ามาก
การเทียบปีน้ำ ต้องเทียบทั้งลุ่มน้ำ
การถามว่า
“ปีนี้จะเหมือนปี 2485 ไหม”
คำถามที่ถูกต้องกว่า คือ
น้ำจากต้นน้ำจะมาพร้อมกันหรือไม่
ระบบในลุ่มน้ำแม่น้ำเจ้าพระยา
ยังเปิดโอกาสให้น้ำมาซ้อนกันหรือเปล่า
เรามีพื้นที่ให้หน่วงและรับน้ำเพียงพอหรือไม่
และเรากล้าตัดสินใจเร็วพอหรือยัง
เพราะปี 2485
รุนแรงไม่ใช่เพราะฝน “มากที่สุด”
แต่เพราะ
น้ำทั้งระบบมาพร้อมกัน
ในโลกที่ยังไม่มีทางเลือก
ความเข้าใจผิดที่ควรเลิกใช้
การพูดว่า
“ถ้าฝนเท่าปี 2485 ก็ต้องท่วมเท่ากัน”
เป็นการเทียบที่ไม่เป็นธรรม
ทั้งกับอดีต
และกับปัจจุบัน
อดีต
ไม่มีเครื่องมือให้เลือก
ปัจจุบัน
มีเครื่องมือ
แต่ต้องเลือกใช้ให้ถูกจังหวะ
บทเรียนของ EP นี้
ฝนไม่ใช่ศัตรู
น้ำไม่ใช่ปัญหา
สิ่งที่สร้างผลลัพธ์จริง ๆ คือ
ระบบ และการตัดสินใจในระบบนั้น
ถ้าเราเข้าใจจุดนี้
การพูดถึงปี 2569
จะไม่จบที่ความกลัว
แต่จะนำไปสู่คำถามที่สำคัญกว่า
เรากำลังบริหารน้ำ
ด้วยกรอบคิดของปีไหน
EP ถัดไป:
ถ้าไม่อยากซ้ำรอยปี 2485 —
เราควรเตรียมตัวบริหารน้ำปี 2569 อย่างไร
ตั้งแต่กฎหมาย โครงสร้าง จนถึงคลองหน้าบ้าน
- 1
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2025 Blockdit
