คอร์ติซอล ผู้รับมือความเครียด
คอร์ติซอล (Cortisol) คือฮอร์โมนกลุ่มสเตียรอยด์ที่สร้างจากต่อมหมวกไต มักถูกเรียกว่า "ฮอร์โมนแห่งความเครียด" โดยมีหน้าที่หลักต่อร่างกายดังนี้:
ตอบสนองต่อความเครียด: ช่วยให้ร่างกายตื่นตัวและเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์กดดัน (Fight-or-Flight Response)
ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด: กระตุ้นการสร้างน้ำตาลจากตับ เพื่อเพิ่มพลังงานให้กับร่างกายและสมอง
ควบคุมระบบเผาผลาญ: ช่วยจัดการการใช้โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และไขมัน เพื่อเปลี่ยนเป็นพลังงาน
ลดการอักเสบ: ยับยั้งการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันชั่วคราวเพื่อลดการอักเสบในร่างกาย
ควบคุมความดันโลหิต: รักษาระดับความดันโลหิตให้เหมาะสมและช่วยการทำงานของระบบหัวใจและหลอดเลือด
วงจรการหลับและการตื่น: โดยปกติระดับคอร์ติซอลจะสูงที่สุดในตอนเช้าเพื่อช่วยให้เราตื่นนอน และลดต่ำลงในตอนกลางคืนเพื่อให้ร่างกายพักผ่อน
ถ้าร่างกายมีระดับคอร์ติซอล สูงเกินไป เป็นเวลานาน (Chronic Stress) จะส่งผลเสียต่อระบบต่าง ๆ ในร่างกาย เช่น
- อ้วน (ลงพุง)
เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งคอร์ติซอล ซึ่งกระตุ้นให้เกิดความอยากอาหารประเภทน้ำตาลและไขมัน (เพื่อรีบใช้เป็นพลังงาน) และที่สำคัญ คอร์ติซอลมีกลไกกระตุ้นให้สะสมไขมันไว้ที่ "ช่องท้อง" (Visceral Fat) มากกว่าส่วนอื่น เพราะเนื้อเยื่อไขมันส่วนนี้มีตัวรับ (Receptors) ที่ตอบสนองต่อคอร์ติซอลได้ดีกว่า เพื่อเก็บเป็นพลังงานสำรองฉุกเฉิน
- ทำลายกล้ามเนื้อ (แขนขาลีบ)
คอร์ติซอลเป็นฮอร์โมนในกลุ่ม Catabolic (สลาย) มันจะทำหน้าที่สลายโปรตีนในกล้ามเนื้อให้กลายเป็นกรดอะมิโน แล้วเปลี่ยนเป็นน้ำตาลกลูโคส (กระบวนการ Gluconeogenesis) เพื่อให้ร่างกายมีพลังงานพร้อมใช้ทันที หากเครียดเรื้อรัง กล้ามเนื้อจะถูกสลายไปเรื่อยๆ จนแขนขาดูเล็ก แต่พุงป่อง
- นอนไม่หลับ
ตามธรรมชาติ คอร์ติซอลต้องสูงตอนเช้า (เพื่อให้ตื่น) และต่ำลงตอนค่ำ (เพื่อให้หลับ) แต่ความเครียดหรือแสงสีฟ้าจากมือถือจะไปหลอกสมองว่า "ยังมีภัยคุกคาม/ยังไม่มืด" ทำให้คอร์ติซอลค้างสูงในตอนกลางคืน ร่างกายจึงอยู่ในโหมดตื่นตัว (Sympathetic nervous system ทำงาน) หัวใจเต้นแรง สมองแล่น แม้ร่างกายจะเพลียมากก็ตาม
- ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ: ร่างกายติดเชื้อง่ายขึ้น แผลหายช้า และเพิ่มความเสี่ยงต่อการอักเสบเรื้อรัง
- ปัญหาสุขภาพจิต: ทำให้เกิดความวิตกกังวล ซึมเศร้า อารมณ์แปรปรวน นอนไม่หลับ และสมาธิสั้น
- ระดับน้ำตาลและเลือด: เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานประเภทที่ 2 และโรคความดันโลหิตสูง
- กระดูกและกล้ามเนื้อ: กระดูกบางลง (เสี่ยงกระดูกพรุน) และกล้ามเนื้ออ่อนแรง
- ระบบสืบพันธุ์: ในผู้หญิงอาจทำให้ประจำเดือนมาไม่ปกติ ส่วนในผู้ชายอาจทำให้ความต้องการทางเพศลดลง
เพราะฉะนั้น อย่าเครียดนะ
หาเวลาไปออกกำลังกายมั่งนะ ต่อด้วยพักผ่อนให้พอ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
