[I 🫶🏼 history] กบฏ ร.ศ.130 : ความพยายามเปลี่ยนแปลงการปกครองก่อน 2475 เหตุการณ์ กบฏ ร.ศ.130 (พ.ศ.2454 / ค.ศ.1912) คือความพยายามครั้งสำคัญของกลุ่มนายทหารหนุ่มที่จะเปลี่ยนแปลงการปกครองของสยามจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ไปสู่

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

•

16 ม.ค. เวลา 15:59 • ประวัติศาสตร์

กบฏ ร.ศ.130 : ความพยายามเปลี่ยนแปลงการปกครองก่อน 2475

เหตุการณ์ กบฏ ร.ศ.130 (พ.ศ.2454 / ค.ศ.1912) คือความพยายามครั้งสำคัญของกลุ่มนายทหารหนุ่มที่จะเปลี่ยนแปลงการปกครองของสยามจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ไปสู่ระบอบรัฐธรรมนูญ ก่อนหน้าการปฏิวัติ 2475 ถึงกว่า 20 ปี แม้การเคลื่อนไหวจะไม่สำเร็จ แต่ถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดประชาธิปไตยในสังคมไทยสมัยใหม่

ภูมิหลังของเหตุการณ์

ต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ประเทศสยามกำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลง

การรับวัฒนธรรมตะวันตกเพิ่มขึ้น

นายทหารรุ่นใหม่จำนวนมากได้รับการศึกษาแบบตะวันตก

ความไม่พอใจต่อระบบชนชั้นและอภิสิทธิ์ของขุนนาง

ปัญหาเศรษฐกิจและค่าครองชีพ

นายทหารกลุ่มหนึ่งจึงเริ่มตั้งคำถามว่า สยามควรมี “รัฐธรรมนูญ” และ “สภาผู้แทน” แบบประเทศเจริญแล้วหรือไม่

กลุ่มผู้ก่อการ

แกนนำสำคัญคือ

ร้อยเอก ขุนทวยหาญพิทักษ์ (เหล็ง ศรีจันทร์)

ร้อยตรี เนตร พูนวิวัฒน์

นายทหารชั้นผู้น้อยในกองทัพบกและกองทัพเรืออีกจำนวนหนึ่ง

พวกเขาจัดตั้งกลุ่มลับ พูดคุยเรื่องการปฏิรูปประเทศ อ่านหนังสือการเมืองตะวันตก และวางแผนเปลี่ยนแปลงการปกครอง

เป้าหมายของคณะ ร.ศ.130

ให้สยามมีรัฐธรรมนูญ

ตั้งสภาผู้แทนราษฎร

จำกัดพระราชอำนาจให้อยู่ภายใต้กฎหมาย

ลดอภิสิทธิ์ชนชั้นสูง

ปฏิรูปกองทัพให้ทันสมัย

แนวคิดเหล่านี้คล้ายกับสิ่งที่คณะราษฎรทำสำเร็จในปี 2475

แผนการและการแตกหัก

คณะผู้ก่อการวางแผนจะเคลื่อนไหวในงานพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา

แต่ความลับรั่วไหล รัฐบาลสามารถจับกุมผู้เกี่ยวข้องได้ก่อนลงมือจริง

ผลคือ

มีผู้ถูกจับกว่า 100 คน

ถูกตัดสินจำคุกหนัก บางคนจำคุกตลอดชีวิต

ภายหลังได้รับพระราชทานอภัยโทษบางส่วน

ทำไมการเคลื่อนไหวจึงไม่สำเร็จ

ขาดการสนับสนุนจากประชาชนวงกว้าง

เป็นการรวมตัวเฉพาะกลุ่มนายทหาร

โครงสร้างรัฐยังเข้มแข็ง

แนวคิดประชาธิปไตยยังใหม่เกินไปสำหรับสังคมยุคนั้น

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์

แม้ล้มเหลว แต่กบฏ ร.ศ.130 มีความหมายอย่างยิ่ง

เป็น “สัญญาณแรก” ของความคิดรัฐธรรมนูญในสยาม

แสดงความตื่นตัวทางการเมืองของชนชั้นกลางใหม่

เป็นต้นแบบทางความคิดให้คณะราษฎร 2475

สะท้อนความขัดแย้งระหว่างระบอบเก่ากับโลกสมัยใหม่

นักประวัติศาสตร์จำนวนมากจึงมองว่า

“หากไม่มี ร.ศ.130 อาจไม่มี 2475”

บทเรียนจาก ร.ศ.130

เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่า

การเปลี่ยนแปลงการปกครองต้องอาศัยฐานสังคมที่กว้าง

แนวคิดการเมืองต้องเติบโตควบคู่กับการศึกษา

การปฏิรูปอย่างสันติสำคัญกว่าความรุนแรง

ประวัติศาสตร์

ดูเพิ่มเติมในซีรีส์

โฆษณา

ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน

กบฏ ร.ศ.130 : ความพยายามเปลี่ยนแปลงการปกครองก่อน 2475

ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน