กิมฮ้อ นิมมานเหมินท์: แม่นายผู้เปลี่ยนเชียงใหม่ให้กลายเป็นเมืองแห่งการศึกษา
ทุก ๆ วันที่ 24 มกราคมของทุกปี นับว่าเป็นวันสำคัญของ “ลูกช้างมอชอ” หรือนักศึกษามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพราะนี่เป็นวันที่มีการฉลองครบรอบการสถาปนามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่ได้รับการสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัยแห่งที่ 6 ของรัฐ และเป็นมหาวิทยาลัยส่วนภูมิภาคแห่งแรกของล้านนา
ในยุคสมัยที่ความรู้ในระดับสูงยังคงถูกจำกัดเอาไว้ที่ส่วนกลาง ทำให้การศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้นจำต้องย้ายถิ่นเดินทางไกลลงมายังกรุงเทพมหานคร ซึ่งอาจถูกมองว่าเป็นความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา นั่นจึงทำให้เกิดการเรียกร้องมหาวิทยาลัยในส่วนภูมิภาคขึ้นมา เพื่อกระจายโอกาสและความรู้ความเท่าเทียมทางการศึกษา
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่คือผลผลิตที่เกิดขึ้นจากการเรียกร้องในครั้งนั้น ซึ่งมีชาวเชียงใหม่หลายคนเป็นแกนนำ หนึ่งในนั้นก็คือคหบดีผู้หนึ่งที่เห็นแก่ประโยชน์ของผู้คน ซึ่งนอกเหนือจากจะช่วยเรียกร้องแล้ว ที่ดินของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ยังเคยเป็นอดีตที่ดินของคหบดีผู้นี้ด้วย
คหบดีผู้นั้นก็คือ “กิมฮ้อ นิมมานเหมินท์” แม่นายผู้มีส่วนสำคัญในงานการกุศลของเชียงใหม่ และแปรเปลี่ยนให้เชียงใหม่กลายเป็นเมืองสำคัญในด้านการศึกษาอีกแห่งหนึ่งของล้านนา
⭐ กิมฮ้อ
นางกิมฮ้อ เกิดเมื่อวันที่ 20 มีนาคม ปี 2433 โดยเป็นบุตรคนโตของหลวงอนุสารสุนทรกับนางคำเที่ยง ด้วยความที่เกิดมาในตระกูลพ่อค้าคหบดี อีกทั้งหลวงอนุสารสุนทรผู้เป็นบิดายังเป็นกรมการพิเศษเมืองนครเชียงใหม่จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ ทำให้นางกิมฮ้อได้รับการศึกษาอย่างดีที่สุดดังที่บุตรีของข้าราชการและผู้มีทรัพย์พึงจะได้รับ โดยได้เข้าศึกษาในโรงเรียนสตรีพระราชชายา หรือโรงเรียนดาราวิทยาลัยในปัจจุบัน
ในปี 2454 เมื่อนางกิมฮ้ออายุได้ 21 ปี ก็ได้สมรสกับนายกี นิมมานเหมินท์ พร้อมกับสร้างครอบครัวร่วมกันมา ชีวิตแต่งงานของกิมฮ้อดำเนินไปอย่างแสนสุข และมีบุตรธิดาร่วมกันกว่า 6 คน ซึ่งล้วนแต่เติบโตขึ้นมามีบทบาทสำคัญในอนาคต
นางกิมฮ้อเป็นบุคคลที่มีใจใฝ่ในการศึกษาเป็นอย่างมาก โดยเป็นผู้รักในการอ่านหนังสือในหลาย ๆ แขนงในทุก ๆ วันตราบจนวันสุดท้ายของชีวิต ซึ่งความเป็นคนที่รักในการศึกษานี่เอง ที่เป็นอีกหนึ่งแรงผลักดันที่ทำให้เกิดแนวคิด อยากที่จะให้เชียงใหม่สามารถเข้าถึงการศึกษาในระดับสูงได้ไม่ต่างจากคนในเมืองหลวง
⭐ กำเนิดมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ย้อนกลับไปในปี 2496 หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้ 6 ปี ประเทศได้เริ่มฟื้นตัวจากความสูญเสียหลังสงคราม นางกิมฮ้อกับนายกีต่างมีความคิดริเริ่มอยากที่จะมีมหาวิทยาลัยส่วนภูมิภาคขึ้นมาในเชียงใหม่ ซึ่งก็ได้มีการพูดคุยกันกับคณะมิชชันนารีอเมริกันและออกหนังสือยกที่ดินให้เพื่อนำไปใช้ในการสร้างสถานศึกษา ทว่าโครงการจัดตั้งมหาวิทยาลัยของคณะมิชชันนารีเมื่อคราวนั้นเป็นอันพับเก็บไป เนื่องจากทางกระทรวงได้ปฏิเสธโดยอ้างว่าการจัดตั้งมหาวิทยาลัยนั้นเป็นสิทธิ์ของรัฐบาลเท่านั้น
การดิ้นรนเพื่อให้เกิดมหาวิทยาลัยในล้านนาเกิดขึ้นมาผ่านการใช้สื่อสิ่งพิมพ์ในการประชาสัมพันธ์และเรียกร้อง โดยใช้หนังสือพิมพ์ที่มีชื่อว่า “คนเมือง” ซึ่งทำทั้งหนังสือพิมพ์และนิตยสาร เผยแพร่ข้อความเรียกร้องการจัดตั้งมหาวิทยาลัยขึ้นมา โดยมีนางกิมฮ้อและนายกีเป็นผู้ออกทุนทำเป็นป้ายวงกลมและป้ายสี่เหลี่ยม ปรากฏติดไปอยู่ทั่วเชียงใหม่
การเรียกร้องด้วยป้ายที่ติดไปทั่วเมืองนั้นทำให้ส่วนกลางรู้สึกสนใจมาก นายกรัฐมนตรีอย่าง จอมพล ป. พิบูลสงคราม เองก็ถึงกับต้องมาแถลงว่าจะสร้างสาขาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยขึ้นที่เชียงใหม่ (ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นจริง) กระทั่งในช่วงปี 2500 เกิดการตั้งโรงเรียนแพทย์เชียงใหม่ ซึ่งต่อมาจะกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในภายหลัง
ต่อมาในปี 2503 ภายใต้รัฐบาลของ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ก็ได้มีการริเริ่มจัดตั้งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ขึ้นมาจากฝั่งรัฐบาล เกิดคณะกรรมการจัดตั้งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีการจัดหาที่ดินที่เหมาะสม ซึ่ง ดร.พอล ดับบลิว ซีเกอร์ส ได้แนะนำพื้นที่บริเวณเชิงดอยสุเทพซึ่งมีทำเลเหมาะสม โดยส่วนหนึ่งเป็นพื้นที่ของนางกิมฮ้อ นิมมานเหมินท์ จึงได้ติดต่อขอซื้อที่ซึ่งนางกิมฮ้อก็ยินดี ขายที่ให้ในราคาเท่าทุน กินพื้นที่ราว 112 ไร่ด้วยกัน ซึ่งในปัจจุบันเป็นจุดบริเวณหน้าสนามฟุตบอลหน้าตึกสำนักงานอธิการบดี และพื้นที่ใกล้เคียง
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในช่วงก่อนการสถาปนายังคงได้รับการบริจาคที่ดินเพิ่มเติมจากนายกีและนางกิมฮ้อ อีกถึง 2 ครั้ง และยังมีการขายที่ให้เพิ่มเติมในราคาเท่าทุนอีก ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงส่วนสำคัญของนางกิมฮ้อที่นอกจากช่วยในเรื่องของการเรียกร้องการจัดตั้งในช่วงแรกแล้ว
ยังมีส่วนสำคัญในการมอบที่ดินโดยไม่หวังผลกำไรเพื่ออุทิศให้คนเชียงใหม่ได้มีสถาบันการศึกษาระดับสูงที่ครอบคลุมในหลายศาสตร์ด้วย ในปี 2507 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ที่นางกิมฮ้อเคยมีส่วนสำคัญในการริเริ่มในยุคก่อนหน้า จึงได้รับการสถาปนาขึ้นมาในวันที่ 24 มกราคม
⭐ คหบดีผู้ให้เชียงใหม่มากกว่าแค่การศึกษา
นางกิมฮ้อ นิมมานเหมินท์ ได้ชื่อว่าเป็นผู้ที่มีจิตใจเมตตา โอบอ้อมอารี ซึ่งในด้านการศึกษานั้น นอกเหนือจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่แล้ว นางกิมฮ้อยังมีส่วนสำคัญต่อโรงเรียนต่าง ๆ ด้วย
เช่นในอดีตนั้นงานฤดูหนาวจะจัดกันที่โรงเรียนยุพราช ซึ่งนางกิมฮ้อเห็นว่าที่ตั้งนั้นคับแคบ และดูจะเป็นการรบกวนนักเรียน จึงได้บริจาคที่ดินจัดทำเป็นสนามกีฬาประจำจังหวัดเพื่อใช้จัดงานประจำปี ซึ่งเป็นที่ตั้งของวิทยาลัยพลศึกษาเชียงใหม่ในปัจจุบัน อีกทั้งยังให้การอุปการะโรงเรียนคำเที่ยงอนุสรณ์ ซึ่งหลวงอนุสารสุนทรได้สร้างไว้ ตลอดจนบริจาคเงินตั้งมูลนิธิเพื่อสงเคราะห์คนหูหนวก อันก่อเกิดเป็นโรงเรียนโสตศึกษาอนุสารสุนทรด้วย
นอกเหนือจากคุณูปการทางด้านการศึกษาในเชียงใหม่แล้ว นางกิมฮ้อยังทำการกุศลที่เป็นประโยชน์ต่อเมืองเชียงใหม่เอาไว้มากมายอีกหลายด้านด้วยกัน ในด้านสาธารณสุขก็ได้บริจาคเงินและที่ดินเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยวัณโรค สร้างตึกในโรงพยาบาลเชียงใหม่ ในด้านของศาสนาและศิลปวัฒนธรรมก็ยังได้บริจาคเงินสร้างและบูรณะวัดต่าง ๆ หลายแห่ง
ตลอดจนบริจาคเรือนคำเที่ยง ซึ่งเป็นเรือนโบราณของบรรพบุรุษให้แก่สยามสมาคมฯ ได้ย้ายลงมาปลูกยังกรุงเทพมหานครเพื่อจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์ เผยแพร่ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับล้านนาให้คนส่วนกลางได้รู้จักใกล้ชิดมากขึ้น
⭐ แด่เธอผู้รักในการเรียนรู้
ด้วยอุปนิสัยใฝ่เรียนรู้ของนางกิมฮ้อ ส่งผลให้นางกิมฮ้อกวดขันและปรารถนาที่จะให้การศึกษาแก่บุตรธิดาทั้งหลายให้สูงที่สุดเท่าที่จะทำได้ ส่งผลให้บุตรธิดาในตระกูลชุติมา-นิมมานเหมินท์หลายต่อหลายท่านเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้ความสามารถต่าง ๆ และมีบทบาทในสังคมหลายด้าน อาทิ นักธุรกิจ นายธนาคาร นักการเมือง อาจารย์ นักวิชาการ นักสังคมสงเคราะห์
นางกิมฮ้อถึงแก่กรรมด้วยอาการสงบในวัย 87 ปี เมื่อวันที่ 30 เมษายน ปี 2524 ณ ตึกชุติมา-นิมมานเหมินท์ที่ได้บริจาคเงินสร้างเอาไว้ในโรงพยาบาลเชียงใหม่
นางกิมฮ้อเป็นทั้งแม่ผู้ประเสริฐ เป็นคหบดีผู้ใจกว้าง เป็นพลเมืองเชียงใหม่ผู้หวังจะเห็นเมืองเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดี ซึ่งคุณงามความดีที่นางกิมฮ้อสร้างไว้ในเชียงใหม่ ต่างยังคงยืนหยัดยาวนานเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ชื่อ “ชุติมา” และ “นิมมานเหมินท์” ที่ปรากฏอยู่ทั่วเชียงใหม่ซึ่งนางกิมฮ้อได้ฝากฝังเอาไว้ ได้สะท้อนสิ่งที่นางกิมฮ้อล้วนแต่ปรารถนาที่จะให้เชียงใหม่ดีกว่าที่เคยเป็นมา
#สุดโปรด #บุคคล #ชีวประวัติ #ประวัติศาสตร์ #เชียงใหม่ #มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #กิมฮ้อ #นิมมานเหมินท์ #BBL #BangkokBank #ธนาคารกรุงเทพ
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
