ศาลหลักเมืองกรุงเทพฯ จุดศูนย์กลางพระนคร กับ “จัตุรมุขยอดปรางค์” หลังแรกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
หากเอ่ยถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ใจกลางเกาะรัตนโกสินทร์ ชื่อของ “ศาลหลักเมืองกรุงเทพฯ” ย่อมติดอยู่ในลิสต์ของใครหลายคนเสมอ ไม่ว่าจะเป็นสายไหว้พระ สายประวัติศาสตร์ หรือสายเดินเมืองแบบละเมียด
แต่รู้หรือไม่ว่า… ศาลหลักเมืองแห่งนี้ ไม่ใช่แค่สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ หากยังเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญของวิวัฒนาการศิลปะ–สถาปัตยกรรมไทย และเป็นอาคาร “จัตุรมุขยอดปรางค์” หลังแรกที่ปรากฏขึ้นใจกลางพระนคร
ศาลหลักเมืองกรุงเทพฯ สร้างขึ้นตั้งแต่สมัย รัชกาลที่ 1 และได้รับการ ซ่อมสร้างครั้งใหญ่ในสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งการบูรณะในครั้งนั้นเอง ได้ก่อให้เกิดรูปแบบสถาปัตยกรรมใหม่ที่สำคัญ
อีกหนึ่งรายละเอียดที่น่าสนใจ คือ ทางเข้าหลักของศาลหลักเมืองกรุงเทพฯ ถูกกำหนดให้หันสู่ “ทิศใต้” มุขทิศใต้นี้ถูกออกแบบเป็น มุขยาวยื่นออกจากตัวอาคาร ทำหน้าที่เป็นทั้งประตูทางเข้า–ออก และ “ฉนวนเชื่อมต่อ” ระหว่างศาลหลักเมืองกับเส้นทางสำคัญในพระนคร
การวางผังดังกล่าว สัมพันธ์กับแนวทางสัญจรไปยังวัดพระศรีรัตนศาสดาราม สะท้อนแนวคิดเรื่อง ศูนย์กลางอำนาจ ศาสนา และเมือง ที่เชื่อมโยงกันอย่างแนบแน่น
รูปแบบ “จัตุรมุขยอดปรางค์” ไม่ใช่เพียงความงามเชิงสถาปัตยกรรม แต่มีรากฐานจาก ปราสาทในศิลปะเขมร พัฒนาสู่แนวคิดเทวาลัย ที่แสดงถึงพระราชอำนาจและความศักดิ์สิทธิ์ ปรับให้เป็นแบบแผนของสถาปัตยกรรมไทยในสมัยรัชกาลที่ 4
รูปแบบนี้กลายเป็นหนึ่งใน พระราชนิยม ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งไม่ได้ปรากฏเพียงที่ศาลหลักเมืองเท่านั้น แต่ยังขยายไปสู่ ซุ้มประตูพระบรมมหาราชวัง เช่น ประตูวิเศษไชยศรี ประตูเทวาพิทักษ์ ที่ถูกปรับจากซุ้มแบบฝรั่ง มาเป็นประตูยอดปรางค์ซ้อนชั้นอย่างสง่างาม
จากการเทียบเคียงช่วงเวลาการก่อสร้างพบว่าการบูรณะศาลหลักเมืองน่าจะแล้วเสร็จราว พ.ศ. 2396 ตรงกับปีที่ 2 ในรัชสมัยพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และมีการจัดงานฉลองสมโภชอย่างยิ่งใหญ่ หลักฐานทั้งหมดจึงนำไปสู่ข้อสรุปสำคัญว่า ศาลหลักเมืองกรุงเทพฯ คือสถาปัตยกรรม “จัตุรมุขยอดปรางค์” หลังแรกที่ปรากฏขึ้นอย่างเป็นทางการในใจกลางพระนคร
#สุดโปรด #Bangkokbank #BBL #ศาลหลักเมืองกรุงเทพ #จัตุรมุขยอดปรางค์ #สถาปัตยกรรมไทย #รัตนโกสินทร์ #พระนคร #มรดกศิลป์ไทย #ศิลปวัฒนธรรม
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
