“บอกอะไรก็ไม่ฟัง” หรือแท้จริงแล้วเรากำลังสื่อสารกันคนละภาษา?
หลายครอบครัวมักมาบ่นด้วยเสียงเดียวกันว่า “ผู้สูงอายุที่บ้านดื้อมาก” บอกอะไรก็ไม่ฟัง แถมบางครั้งยังขี้บ่นจนลูกหลานท้อใจ
แต่ในฐานะนักสังคมสงเคราะห์ที่มองลึกไปถึง "โลกภายใน" ของมนุษย์
อยากชวนทุกคนลองถอดหน้ากากความดื้อนั้นออก แล้วจะพบความจริงที่น่าเห็นใจค่ะ
1. "ความดื้อ" คือเกราะป้องกันคุณค่าที่กำลังหายไป
แท้จริงแล้ว "ความดื้อ" ที่เราเผชิญอยู่ อาจเป็นเพียงวิธีการแสดงออกเพื่อ ค้ำประกัน ให้ท่านมั่นใจว่าเขายังมีคุณค่า มีพลัง และมีอำนาจในความสัมพันธ์เหมือนที่เคยมีมาตลอดชีวิต
2. เมื่อร่างกายถดถอย แต่ใจยังอยาก "รู้สึกมีพลัง"
เมื่อกาลเวลาเริ่มกัดกินสภาพร่างกาย ประสิทธิภาพที่เคยภาคภูมิใจกลับลดน้อยลง ผู้สูงอายุหลายท่านรู้สึกเหมือนคุณค่าในตัวเองกำลังหดหายไป การแสดงออกว่า "ไม่ฟัง" หรือ "จะทำเอง" จึงเป็นวิธีประกาศก้องว่า "ฉันยังจัดการชีวิตตัวเองได้นะ"
3. วิถีชีวิตที่ไม่ได้ฝึก "การสื่อสารความรู้สึก"
เราต้องยอมรับว่าคนรุ่นพ่อแม่ อาจไม่ได้ถูกฝึกมาให้รู้จักการสื่อสารอย่างซื่อตรง (Assertive Communication) หรือการบอกความต้องการที่แท้จริงออกมาตรงๆ ว่า "แม่เหงา" หรือ "พ่อกลัวถูกลืม" ท่านจึงเลือกใช้ "ความดื้อ" เป็นอาวุธในการเรียกร้องความสนใจหรือการยอมรับแทน
💡 สิ่งที่นักสังคมสงเคราะห์อยากบอกลูกหลาน
หากคุณเปลี่ยนจากคำถามที่ว่า "ทำไมดื้อจัง?" เป็นการมองหาว่า "ท่านกำลังกลัวอะไรอยู่?" คุณจะพบว่าเบื้องหลังความดื้อนั้น คือหัวใจที่ต้องการการยอมรับ (Acceptance) และการให้เกียรติ (Dignity) อย่างที่สุดค่ะ
3 เทคนิคการคุยกับ "ความดื้อ" ให้ลึกถึง "หัวใจ"
หากวันนี้คุณเริ่มรู้สึกว่าการคุยกับผู้สูงอายุเป็นเรื่องยาก ลองเปลี่ยนวิธีการใช้คำพูดและท่าทีตามหลักนี้ดูค่ะ
1. เปลี่ยนคำสั่ง เป็นการ "ขอคำปรึกษา" (Empowerment)
แทนที่จะพูดว่า "พ่ออย่าออกไปข้างนอกคนเดียวสิ มันอันตราย" ให้ลองเปลี่ยนเป็น "พ่อคะ หนูเป็นห่วงเรื่องความปลอดภัย พ่อพอจะบอกได้ไหมว่าถ้าพ่ออยากออกไป เราควรมีข้อตกลงกันยังไงดีผมถึงจะสบายใจ?"
ทำไมถึงได้ผล: การขอคำแนะนำช่วยคืน "อำนาจ" และ "คุณค่า" ให้ท่านรู้สึกว่าความคิดเห็นของท่านยังสำคัญ
2. ใช้เทคนิค "I-Message" บอกความรู้สึกแทนการตำหนิ
แทนที่จะบอกว่า "แม่น่ะดื้อ ทำไมพูดไม่ฟังเลย" ลองเปลี่ยนเป็น "แม่คะ หนูรู้สึกกังวลใจและเครียดมากเลยเวลาเห็นแม่ลืมทานยา เพราะหนูอยากให้แม่แข็งแรงอยู่กับเราไปนานๆ"
ทำไมถึงได้ผล: การบอกความรู้สึกของเรา (I-Message) จะไม่ทำให้ผู้ฟังรู้สึกเหมือนถูกโจมตี และลดการสร้างกำแพงในใจ
3. ฟัง "ความต้องการ" ภายใต้ "เสียงบ่น" (Active Listening)
เมื่อท่านบ่นหรือดื้อ ลองหยุดเถียงแล้วถามตัวเองว่า "ภายใต้คำพูดนี้ ท่านกำลังต้องการอะไร?" บางครั้งการที่ท่านไม่ยอมเปลี่ยนเสื้อผ้าตัวเก่า อาจหมายถึงความผูกพันกับอดีต หรือการที่ท่านบ่นเรื่องกับข้าว อาจหมายถึงอยากให้ลูกหลานมาทานข้าวด้วยกัน
ทำไมถึงได้ผล: เมื่อเราตอบสนองที่ "ความต้องการ" ไม่ใช่ที่ "พฤติกรรม" ปัญหาความขัดแย้งจะคลี่คลายลงอย่างน่าประหลาด
บทสรุปจากใจ นักสังคมฯ ข้างบ้าน
การดูแลผู้สูงอายุไม่ใช่แค่เรื่องของการดูแลร่างกาย แต่คือการดูแล "ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์" ของท่านด้วย เมื่อเราเข้าใจว่าความดื้อคือเสียงเรียกหาความรักและการยอมรับ บทสนทนาในบ้านจะเริ่มเปลี่ยนไป... จากความหงุดหงิด กลายเป็นความเข้าใจในที่สุดค่ะ
#ปัญหาครอบครัว #ผู้สูงอายุ #สุขภาพจิต
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
