ดื่มกาแฟ ลดสมองเสื่อมได้จริงไหม?
ภาวะสมองเสื่อมเป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากการเสื่อมของเซลล์สมอง โดยเฉพาะในส่วนที่ควบคุมความจำ การคิด และพฤติกรรม ซึ่งนำไปสู่การสูญเสียความสามารถในการดำเนินชีวิตประจำวัน ปัจจุบัน มีผู้ป่วยทั่วโลกกว่า 55 ล้านคน และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นสองเท่าในอีก 30 ปีข้างหน้า
ปัจจัยเสี่ยงของความจำเสื่อมมีหลายประการ อธิเช่น โรคหลอดเลือดสมอง ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ยาบางชนิด พฤติกรรมสุขภาพที่ไม่ดี และปัจจัยด้านพันธุกรรม
จนเมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา นิตยาสาร JAMA ได้ตีพิมพ์การศึกษาที่บ่งชี้ว่า การบริโภคกาแฟและชาที่มีคาเฟอีนอาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ต่ำลงก็เป็นได้
ผลวิจัยหลักระบุว่าผู้ที่ดื่มกาแฟมีคาเฟอีนที่ระดับ quartile สูงสุด หรือราว 2-3 แก้วต่อวัน จากกลุ่มตัวอย่างราว 1.3 แสนคน เป็นเวลา 4 ปี พบว่า มีอัตราความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมต่ำกว่ากลุ่มที่ดื่มน้อยที่สุดถึง 18% (hazard ratio 0.82, 95% CI 0.76-0.89) ส่วนคนที่ดื่มกาแฟราว 1-2 แก้วต่อวัน ก็พบว่ามีอัตราความเสี่ยงสมองเสื่อมต่ำกว่ากลุ่มที่ไม่ดื่มถึง 16% เช่นกัน
ถึงยังไม่ทราบกลไกที่แน่นอน แต่สันนิษฐานว่าคาเฟอีนออกฤทธิ์โดยการจับกับตัวรับอะดีโนซีน (adenosine receptors) ในสมอง ทำให้เพิ่มการหลั่งโดปามีนและนอร์อิพิเนฟริน ซึ่งช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและปกป้องเซลล์ประสาทจากความเครียดออกซิเดชัน นอกจากนี้ สารต้านอนุมูลอิสระในกาแฟ เช่น โพลีฟีนอล และในชา เช่น แคทิชิน ช่วยลดการอักเสบและการสะสมของโปรตีนอัลไซเมอร์ (amyloid plaques) และ tau tangles ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของโรคสมองเสื่อมได้อีกด้วย
แต่เดี๋ยวก่อนครับ การศึกษานี้มีหลายอย่างที่น่ากังวล โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของปัจจัยรบกวน (Confounders) เช่น ผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำก็อาจสะท้อนถึงเศรษฐสถานะที่มั่นคงพอสมควร ทำให้มีแนวโน้มที่จะมีความรู้ด้านสุขภาพและจัดการปัจจัยเสี่ยงของโรคสมองเสื่อมได้ดีกว่า(ย้ำว่า แค่แนวโน้มส่วนใหญ่) หรือผู้ที่เริ่มป่วยด้วยภาวะสมองเสื่อม ก็อาจหมดความสนใจในการดื่มกาแฟ หรือถูกแพทย์สั่งห้ามเนื่องจากอาจเกิดอันตรกิริยากับยาบางชนิดได้
ดังนั้น ใช่ว่าอ่านแล้วจะเชื่อเลย ต้องวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมให้รอบด้านด้วย ส่วนตัวผมรู้สึกว่าการดื่มกาแฟไม่ใช่เรื่องผิดอะไร จะให้ดีควรเป็นกาแฟน้ำตาลน้อยหรือไม่ใส่น้ำตาล และคนที่มีความเสี่ยงเรื่องโรคกระเพาะหรือเรื่องอื่นๆที่อาจมีความเกี่ยวข้องกับกาแฟ ก็ควรหลีกเลี่ยงและปรึกษาแพทย์ก่อนจะดีที่สุด
ว่าแต่ผมเขียนบทความนี้ไปก่อนแล้วหรือยังนะ รู้สึกคุ้นๆ?
อ้างอิง
Zhang Y, Liu Y, Li Y, et al. Coffee and Tea Intake, Dementia Risk, and Cognitive Function. JAMA. Published online February 09, 2026. doi:10.1001/jama.2025.27259
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
