ปริศนารอบตัว | EP.5 ใครเป็นคนตัดสินว่าวันไหนคือวันทำงาน
ดวงอาทิตย์ขึ้นเหมือนเดิมทุกวัน ความเหนื่อยก็เกิดได้ทุกวันเหมือนกัน
เราพูดว่า "วันทำงาน" เหมือนมันเป็นกฎของโลก—จันทร์ถึงศุกร์ทำงาน เสาร์อาทิตย์พัก
แต่ธรรมชาติไม่ได้เขียนไว้บนฟ้าว่ามนุษย์ต้องทำงานวันไหน ดวงอาทิตย์ขึ้นทุกวันเหมือนกัน ความเหนื่อยก็เกิดได้ทุกวันเหมือนกัน
แล้วใครเป็นคนตัดสินว่า "วันนี้ต้องทำงาน"
คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่มีใครคนเดียว
คำตอบที่ตรงกว่า คือ "สังคม" เป็นคนค่อย ๆ ทำให้มันกลายเป็นมาตรฐาน ผ่านศาสนา วัฒนธรรม เศรษฐกิจ โรงงาน กฎหมาย และการที่คนจำนวนมากต้องใช้เวลาให้ "ตรงกัน" เพื่อให้เมืองทั้งเมืองเดินไปได้
ภาพสร้างโดย AI
วันพักมาก่อนวันทำงาน
ในหลายสังคม จุดตั้งต้นไม่ใช่ "วันทำงาน" แต่เป็น "วันที่ต้องหยุด" ก่อน
หยุดเพื่อพิธี หยุดเพื่อศาสนา หยุดเพื่อรวมคน หยุดเพื่อให้ชุมชนหายใจพร้อมกัน
เมื่อวันหยุดถูกล็อก วันอื่น ๆ ที่เหลือจึงถูกนิยามโดยปริยายว่าเป็นวันทำงาน
นี่ทำให้ "วันทำงาน" ไม่ได้เกิดจากธรรมชาติ แต่มาจากการที่สังคมตกลงว่า "บางวันควรหยุด"
💭 กล่องชวนคิด
เราอาจคิดว่าระบบงานเป็นคนให้วันหยุด
แต่ในหลายช่วงของประวัติศาสตร์ วันหยุดต่างหากที่เป็นตัวกำหนดรูปร่างของวันทำงาน
ก่อนจะมีโรงงาน เวลาไม่ได้ตายตัวแบบนี้
ถ้าย้อนกลับไปในโลกเกษตรกรรมหรือหัตถกรรม งานไม่ได้เดินตามปฏิทินแบบออฟฟิศ
มันเดินตามฤดูกาล แสงแดด สภาพอากาศ และภารกิจเฉพาะหน้า
บางช่วงทำหนัก บางช่วงทำเบา บางวันหยุดเพราะฝน บางวันทำยาวเพราะต้องรีบเก็บเกี่ยว
"วันทำงานแบบตายตัว" จึงเป็นสิ่งใหม่กว่าที่เราคิด เพราะมันต้องอาศัยโลกที่คนจำนวนมากถูกจัดให้ทำสิ่งเดียวกันในจังหวะเดียวกัน
ภาพสร้างโดย AI
โรงงานทำให้เวลาตายตัว
พอเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรม เครื่องจักรต้องการความสม่ำเสมอ
โรงงานไม่ชอบความยืดหยุ่นแบบฤดูกาล มันต้องการ "ชั่วโมง" และ "กะ" ที่คงที่
ตรงนี้คือจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะเมื่อเวลาถูกแบ่งเป็นชั่วโมง และชั่วโมงถูกซื้อขายเป็นแรงงาน วันทำงานจึงกลายเป็นเรื่องของ "ระบบ" มากกว่า "ความพอดีของชีวิต"
และเมื่อระบบใหญ่ขึ้น ตารางก็เริ่มถูกเขียนด้วยคำที่ดูเป็นกลาง แต่จริง ๆ คือการเจรจาเชิงอำนาจว่าจะ...
ทำงานกี่วัน ทำงานกี่ชั่วโมง ใครได้พัก และพักเมื่อไร
วันทำงานคืออำนาจต่อรองที่แปลงเป็นปฏิทิน
คำถามว่า "ทำงานกี่วัน" ฟังดูเหมือนเทคนิคบริหาร
แต่จริง ๆ คือการแบ่งทรัพยากรที่มองไม่เห็น นั่นคือ เวลาและพลังชีวิต
กฎหมายแรงงานและมาตรฐานระหว่างประเทศจึงเข้ามาเป็นตัวล็อก ไม่ใช่เพราะสังคมอยากสวยงาม แต่เพราะถ้าไม่มีเพดานร่วม ระบบจะทับคนได้ง่าย และเมืองจะประสานกันยาก
ยิ่งมาตรฐานชัดเท่าไร ธุรกิจ โรงเรียน ขนส่ง และบริการสาธารณะยิ่ง "นัดกันได้" มากขึ้นเท่านั้น
💭 กล่องชวนคิด
ความยืดหยุ่นที่ไม่มีมาตรฐานร่วม ฟังดูอิสระ
แต่ในระดับเมืองมันมีต้นทุนสูง อย่างเช่น ตารางเรียน ตารางรถ การนัดหมาย การรักษาพยาบาล และบริการพื้นฐานจะเริ่มไม่ตรงกันทันที
สุดสัปดาห์สองวันไม่ใช่มีอยู่จริง
"เสาร์-อาทิตย์" ในฐานะวันพักคู่ ดูเหมือนอยู่มาตลอด
แต่ในหลายประเทศ มันคือผลลัพธ์ของการเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจและแรงงานในโลกสมัยใหม่
มันเกิดจากการค่อย ๆ ปรับสมดุลระหว่างการผลิตกับชีวิต จากการต่อรองในโรงงาน สหภาพแรงงาน นโยบายรัฐ และการตัดสินใจขององค์กรใหญ่
เมื่อคนจำนวนมากเริ่มพักพร้อมกัน สังคมก็เริ่มจัด "วันทำงาน" ให้เหลือรูปแบบเดียวกันมากขึ้น เพราะทุกอย่าง ตั้งแต่รถไฟไปจนถึงร้านค้า ต้องรู้ว่าจะให้บริการเมื่อไร
ภาพสร้างโดย AI
เมื่อพยายามเขียนเวลาใหม่ มักแพ้ชีวิตจริง
บางยุคเคยมีคนพยายาม "ออกแบบสัปดาห์ใหม่" ให้ดูมีเหตุผลกว่าเดิม เช่น ระบบรอบ 10 วันในปฏิทินฝรั่งเศสยุคปฏิวัติ
แต่ปัญหาคือ เวลาไม่ใช่แค่หน่วยวัด
มันคือความรู้สึกของร่างกาย ความเหนื่อยสะสม และการใช้ชีวิตร่วมกัน
ถ้าวันพักห่างออกไปเกินไป ความตึงเครียดก็สะสมเร็วขึ้นกว่าที่ระบบคาด และระบบที่สวยในกระดาษ จะเริ่มไม่สวยในชีวิตจริง
💭 กล่องชวนคิด
มาตรฐานเวลาที่ยังคงอยู่ได้ ไม่ได้ชนะเพราะมัน "ฉลาดที่สุด" หรือ "ดีที่สุด"
แต่มักชนะเพราะ "คนส่วนใหญ่ทนอยู่กับมันได้"
บทส่งท้าย: ใครเป็นคนตัดสิน
ถ้าถามว่า "ใครเป็นคนตัดสินว่าวันไหนคือวันทำงาน"
คำตอบคือ สังคมนั่นแหล่ะ ศาสนาที่ให้วันพัก วัฒนธรรมที่ให้จังหวะร่วม เศรษฐกิจที่ต้องการความสม่ำเสมอ กฎหมายที่ล็อกมาตรฐาน และองค์กรที่เลือกแบบที่ระบบเดินได้
แต่ในโลกที่งานเริ่มหลุดจากสถานที่และเวลาเดิม ๆ คำถามกำลังเปลี่ยนจาก "วันไหนทำงาน" ไปเป็น "ทำงานแบบไหนจึงคุ้มกับพลังชีวิต"
ภาพสร้างโดย AI
คำถามก่อนจากกัน
ถ้าวันหนึ่งงานของคุณไม่ต้องผูกกับสถานที่และเวลาเหมือนเดิม
"จันทร์–ศุกร์" จะยังเป็นคำตอบของชีวิตอีกต่อไปไหม หรือมันเป็นแค่คำตอบของระบบที่เราคุ้นเคย
#ชีวิตการทำงาน #ประวัติศาสตร์สังคม #วันทำงาน #ปริศนารอบตัว #Repast
แหล่งอ้างอิง
ILO NORMLEX: Hours of Work (Industry) Convention, 1919 (No.1) — [https://normlex.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:312146](https://normlex.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:312146)
ILO: Convention No. 1 landmark for workers' rights — [https://www.ilo.org/resource/article/convention-no-1-landmark-workers%E2%80%99-rights](https://www.ilo.org/resource/article/convention-no-1-landmark-workers%E2%80%99-rights)
HISTORY.com: The 5-Day Work Week: How We Got Here — [https://www.history.com/articles/five-day-work-week-labor-movement](https://www.history.com/articles/five-day-work-week-labor-movement)
HISTORY.com: Ford factory workers get 40-hour week (May 1, 1926) — [https://www.history.com/this-day-in-history/may-1/ford-factory-workers-get-40-hour-week](https://www.history.com/this-day-in-history/may-1/ford-factory-workers-get-40-hour-week)
Teaching American History: Henry Ford's Five-Day Week — [https://teachingamericanhistory.org/document/henry-fords-five-day-week/](https://teachingamericanhistory.org/document/henry-fords-five-day-week/)
- 5
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
