จากสงครามอินโดจีน สู่วันทหารผ่านศึก:
บทบาทของ “อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ” ในฐานะอนุสรณ์แห่งชัยชนะและความสูญเสีย
ในทุก ๆ วันทหารผ่านศึกของไทย บ่อยครั้งเรามักจะเห็นคนขององค์การทหารผ่านศึกออกมาเร่ขายดอกป๊อปปี้กัน โดยนำรายได้ที่ได้จากการขายดอกป๊อปปี้ไปสมทบทุนเพื่อครอบครัวของทหารผ่านศึกที่เสียชีวิตหรือพิการ ซึ่งไทยเรารับแนวคิดวันทหารผ่านศึกนี้เข้ามาในสมัยจอมพลถนอม กิตติขจร เป็นนายกรัฐมนตรี
ที่ประเทศไทยเราจะมีการจัดงานรำลึกวันทหารผ่านศึกกันอยู่ทุกปี โดยจะมีทั้งพิธีวางพวงมาลาและเดินสวนสนามเพื่อรำลึกถึงเหล่าทหารผู้วายชนม์ โดยจะจัดขึ้นที่ “อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ” เป็นหลัก ซึ่งนับว่าเป็นอีกหนึ่งสถานที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับความหาญกล้าของทหารไทยในสงครามยุคใหม่ด้วย
⭐ ทหารไทยกับสงครามอินโดจีน
ปัญหาชายแดนสยาม-อินโดจีน นับว่าเป็นปัญหาที่ฝังใจคนไทยมาอย่างยาวนานนับตั้งแต่ครั้งสูญเสียดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงไปในร.ศ.112 ซึ่งความขุ่นข้องเคืองกันนี้ก็พอจะเป็นอะไรที่ทางฝรั่งเศสเองก็รับทราบ พอเข้าสู่ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ศึกในทวีปยุโรปนับว่ารุนแรง และทางฝรั่งเศสเองก็ยังคงห่วงอาณานิคมจึงได้ขอเจรจากับไทยเพื่อทำสนธิสัญญาไม่รุกรานกัน เพื่อเป็นการปกป้องเสถียรภาพของอาณานิคมในช่วงเวลาที่แผ่นดินแม่กำลังตกอยู่ในอันตราย
ศึกในทวีปยุโรปรุนแรงจนทำให้ฝรั่งเศสพ่ายแพ้ต่อเยอรมัน เสถียรภาพเริ่มสั่นคลอน อาณานิคมอินโดจีนเองก็อยากที่จะลงสัตยาบันต่อสนธิสัญญาไม่รุกรานกัน ซึ่งทางไทยได้ทำการยื่นข้อเสนอถึง 3 ข้อให้กับฝรั่งเศส คือ ให้ถือร่องน้ำลึกเป็นตัวแบ่งเขตแดน ขอไชยบุรีและจำปาสักให้ไทย และถ้าอินโดจีนไม่ได้เป็นของฝรั่งเศสแล้วให้คืนให้ไทย แน่นอนว่าฝรั่งเศสทำตามทุกเงื่อนไขไม่ได้
อย่างไรก็ดี เหตุการณ์นี้ได้ทำให้เหล่านักศึกษาและปัญญาชนออกมาเรียกร้องรัฐบาล ขอให้ทำการเรียกคืนดินแดนที่เสียไปเมื่อครั้งร.ศ.112 กลับมา ทำให้เกิดการปลุกระดมและกระแสชาตินิยมกำลังฮึกเหิม ประกอบกับทางอินโดจีนเองก็ดูเหมือนจะรับรู้ได้และเคลื่อนย้ายกำลังพลมาเตรียมปะทะ กระทั่งเกิดการทิ้งระเบิดที่นครพนมในเดือนพฤศจิกายน ปี 2483 เป็นการเปิดสงครามอินโดจีนอย่างเต็มรูปแบบ
กองทัพไทยมีบทบาทในสงครามอินโดจีนเป็นอย่างมากและกรีฑาทัพเข้าจู่โจมทั้งทางบก อากาศ เรือ นำมาสู่ยุทธภูมิที่สำคัญหลายจุด ตั้งแต่ยุทธนาวีเกาะช้างที่สูญเสียเรือหลวงธนบุรี ไปจนถึงสมรภูมิบ้านพร้าวซึ่งกองทัพไทยสามารถเอาชนะทหารฝรั่งเศสและยึดธงชัยเฉลิมพลกองทหารต่างด้าวอินโดจีนฝรั่งเศสพร้อมเหรียญครัวเดอแกร์เอาไว้ได้
สงครามอินโดจีนจบลงหลังการแทรกแซงของญี่ปุ่น และส่งผลให้ไทยได้ดินแดนที่เสียไปกลับคืนมาได้เป็นผลสำเร็จ ชัยชนะนี้เองที่นำมาสู่โครงการจัดตั้งอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิขึ้นมา
⭐ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ อนุสรณ์แห่งชัยชนะและความสูญเสีย
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิถูกสร้างขึ้นมาตามแนวคิดของจอมพล ป. พิบูลสงครามที่อยากจะสร้างอนุสรณ์เพื่อเป็นที่ระลึกถึงวีรกรรมและความสูญเสียของเหล่าทหารกล้า ตลอดจนชัยชนะ (ในมุมมองของไทย) ที่มีเหนือฝรั่งเศส ซึ่งมีการวางศิลาฤกษ์ในวันชาติ 24 มิถุนายน ปี 2484 โดยพระยาพหลพลพยุหเสนาเป็นประธานในพิธี ก่อนที่จะมีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการในวันชาติ 24 มิถุนายน ปี 2485 โดยมีจอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นประธานในพิธี
โดยกล่าวสุนทรพจน์ว่าอนุสาวรีย์นี้เป็นเครื่องเตือนใจว่าไทยนั้นสามารถกอบกู้เกียรติยศของตนกลับมาได้โดยอาศัยฝีมือและความเสียสละของคนไทย 5 เหล่า คือ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตำรวจ และพลเรือน
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิออกแบบโดยหม่อมหลวงปุ่ม มาลากุล ซึ่งมีผลงานการออกแบบอนุสาวรีย์หลายแห่ง เช่นที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เป็นต้น โดยสร้างขึ้นเป็นวงเวียนบนอดีตสี่แยกสนามเป้า ซึ่งเป็นจุดตัดของถนนพญาไท ถนนราชวิถี และถนนพหลโยธิน
การออกแบบผลงานชิ้นนี้มีแรงบันดาลใจและแนวคิดซ่อนอยู่หลายอย่าง คือต้องกล่าวถึงคนไทยทั้ง 5 เหล่า มีการกล่าวถึงความกล้าหาญของกำลังพล ต้องแสดงถึงอาวุธที่ใช้ในการรบ และกล่าวถึงเหตุการณ์สำคัญที่ทำให้เกิดการสู้รบ
ความแหลมสูงของอนุสาวรีย์นี้มีที่มาจากดาบปลายปืน ซึ่งถูกออกแบบมาให้ดาบปลายปืน 5 เล่มมาประสานติดกันเป็นเหมือนกลีบลูกมะเฟืองชี้แหลมขึ้นไปยังอากาศ ซึ่งดาบปลายปืนนี้จะตั้งอยู่เหนือฐานที่เป็นเหมือนกับห้องโถงที่บรรจุอัฐิของทหารผู้เสียชีวิตในสงคราม
มีประติมากรรมหล่อเป็นรูปคนที่มีขนาดใหญ่เป็น 2 เท่าของคนจริง เป็นตัวแทนของคนไทยทั้ง 5 เหล่า ซึ่งเป็นผลงานปั้นและหล่อโดยเหล่าลูกศิษย์ของอาจารย์ศิลป์ พีระศรีในแรกเริ่มเดิมที แผ่นจารึกชื่อของผู้เสียชีวิตในสงครามนั้นมีอยู่ราว 160 คน ก่อนที่จะมีการจารึกชื่อผู้เสียสละชีพในสงครามครั้งต่อ ๆ มาเพิ่มเติมทั้งสงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามเกาหลี
อย่างไรก็ดี ถึงแม้ว่าจะเป็นอนุสาวรีย์ที่กล่าวถึงชัยชนะของไทยที่มีเหนือฝรั่งเศส ทว่าในระหว่างการก่อสร้างนั้น ไทยเราก็ได้เข้าร่วมในสงครามโลกครั้งที่ 2 แล้วหลังจากที่ยินยอมให้ญี่ปุ่นผ่านทางหลังการยกพลขึ้นบกของกองทัพญี่ปุ่น ซึ่งนัยหนึ่งก็มองว่าเป็นเสมือนกับการที่ไทยไปยอมแพ้ไม่ยอมสู้กับญี่ปุ่น ทำให้อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมินี้ถูกเปิดใช้งานในช่วงเวลาแห่งความพ่ายแพ้ของไทยที่มีต่อญี่ปุ่นจนไม่กล้าแข็งขืนต่อกร ทว่าในขณะเดียวกันนั้นชัยชนะที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิอุทิศให้ก็หลากความหมายในการตีความอยู่เหมือนกัน
⭐ บทบาทและหน้าที่ของอนุสรณ์ในสังคมปัจจุบัน
ในปัจจุบันนี้ หลาย ๆ คนอาจจะนึกถึงอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิในฐานะของแลนด์มาร์กหรือไม่ก็ที่วนรถเป็นหลัก แต่ทั้งนี้อนุสาวรีย์แห่งนี้ยังคงมีกลไกในการใช้งานเพื่อระลึกถึงอยู่เช่นเคย ดังเช่นในวันทหารผ่านศึกที่จะมีการจัดงานขึ้นที่อนุสาวรีย์แห่งนี้ อีกทั้งยังคงมีการนำเอาอัฐิของทหารผ่าน ที่สละชีวิต ในการรบมาบรรจุเอาไว้ที่นี่เพิ่มเติมด้วย ดังเช่นในวันทหารผ่านศึกที่ผ่านมานี้ได้มีการบรรจุอัฐิของทหารที่เสียชีวิต
จากเหตุปะทะที่ชายแดนไทย-กัมพูชาเมื่อปีที่ผ่านมา
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ เป็นมากกว่าเพียงแค่แลนด์มาร์กหรือที่วนรถ หากแต่ยังคงเป็นอนุสรณ์ที่ชวนให้รำลึกถึงการเสียสละของผู้คนที่สูญเสียไปจากการสู้รบเพื่อรักษาอธิปไตยในอดีตด้วย
#สุดโปรด #ประวัติศาสตร์ #เหตุการณ์ #วันทหารผ่านศึก #สถานที่ #อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ #ศิลปกรรม #กรุงเทพ #BBL #BangkokBank #ธนาคารกรุงเทพ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
