ประเทศลาว ตอนที่ 2 ชี้ชะตาลาว 3 ขั้วอำนาจ
การเมืองของประเทศแถบอินโดจีนในช่วงเวลานั้น มีความผูกพันใกล้ชิดกันอย่างมาก ลาวก็ดี เวียดนามก็ดี หรือแม้แต่กัมพูชา ต่างก็มีความเชื่อมโยงกันดังที่จะไล่เรียงกันต่อไป แต่ก่อนอื่นต้องขอเท้าความถึงเวียดนามสักเล็กน้อย
ถ้าใครยังจำกันได้ โฮจิมินห์กลับมายังเวียดนามในปี 1940(2483)
เมื่อเห็นว่า ฝรั่งเศสนั้นพ่ายแพ้สงครามต่อนาซีเยอรมัน จึงกลับมาเป็นผู้นำขบวนการที่เรียกกันว่า “เวียดมินห์” เพื่อการปลดแอกเวียดนามจากมหาอำนาจต่างชาติที่เข้ามากดขี่ชาวเวียดนาม โดยการจัดตั้งกลุ่มกองกำลังแนวร่วมเพื่อขับไล่คนต่างชาติออกไป ในเบื้องต้นขับไล่ญี่ปุ่นให้ออกไปก่อน หลังจากนั้นก็รวมตัวกันเพื่อพยายามเรียกร้องเอกราชจากฝรั่งเศส
ทหารเวียดมินห์ เมื่อวันที่ 2 กันยายน 1945
สำหรับขบวนการเวียดมินห์นี้ มีอิทธิพลอย่างมากต่อขบวนการชาตินิยมอีก 2 ประเทศในอินโดจีน ที่ต้องการปลดแอกจากอาณานิคมด้วยเช่นกันนั่นคือ กัมพูชามี “กลุ่มเขมรอิสระ” และในลาวก็มีกลุ่มที่เรียกว่า “คณะลาวอิสระ”(ภาพหน้าปก)
เรากลับมาต่อกันที่ลาว กลุ่มชาตินิยมเหล่านี้ต่างก็หวั่นใจว่าหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จบลง ฝรั่งเศสจะต้องกลับมาปกครองอีกเป็นแน่ จึงได้มีการก่อตั้ง “คณะลาวอิสระ” โดยมีจุดยืนต่อต้านการกลับมาของจักรวรรดินิยมฝรั่งเศส และต้องการจัดตั้งรัฐบาลประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ
ในขณะที่ฝุ่นกำลังตลบกันอยู่นั้น ญี่ปุ่นก็พ่ายแพ้สงคราม ดังนั้นคณะลาวอิสระจึงต้องเตรียมการรับมือไว้ หากฝรั่งเศสกลับเข้ามาอีกครั้ง นั่นคือ การจัดเตรียมรูปแบบการปกครอง โดยจะเชิญเจ้าเพชรราช ซึ่งเป็นเจ้ามหาอุปราชหลวงพระบาง ที่เวียงจันทน์ เป็นหัวหน้า ได้มีการชักชวนกลุ่มชนชั้นนำในวงสังคม และข้าราชการ หรือแม้แต่เชื้อพระวงศ์ทั้งหลาย
เจ้าสุวรรณภูมา กับ เจ้าสุภานุวงศ์
อันได้แก่ พระอนุชาทั้ง 2 พระองค์ของเจ้าฟ้าเพชรราช คือ เจ้าสุวรรณภูมา และเจ้าสุภานุวงศ์ ซึ่งทั้ง 2 พระองค์นี้จะมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในสงครามกลางเมืองลาวในช่วงถัดไปด้วย
ขณะนั้นคณะลาวอิสระได้ประกาศเอกราชจากญี่ปุ่น และจัดตั้งรัฐบาลทันทีหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 คือ เดือนตุลาคมปี 1945(2488)
และอย่างที่เราเคยไล่เรียงกันไปแล้วในซีรีย์ชุดสงครามอินโดจีน ตอน "เวียดนาม ประเทศเล็กที่ล้มมหาอำนาจ"ว่า.. ด้วยท่าทีของฝรั่งเศสหลังจบสงครามโลกครั้งที่ 2 ถึงแม้ว่าจะเป็นผู้ชนะสงครามก็ตาม แต่ก็บอบช้ำสะบักสะบอมอย่างมาก
และถึงจะบอบช้ำอย่างไร พวกเขาก็ไม่ยอมปล่อยมือจากอาณานิคมในอินโดจีนอย่างแน่นอน
หลังจบสงครามโลกครั้งที่ 2 แล้วนั้น ฝรั่งเศสอยู่ในยุคสาธารณรัฐที่ 4 ได้ส่งกองทหารเข้าไปในลาวเพื่อกระชับอำนาจในพื้นที่อินโดจีน โดยครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากเจ้าลาวอีกองค์หนึ่งที่มีชื่อว่า เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ ซึ่งเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ จากนั้นก็ยกพลขึ้นเวียงจันทน์และหลวงพระบางตามลำดับ
ก่อนที่จะเดินหน้ากันต่อไป จะขอเล่าถึงบุคคลสำคัญสัก 3–4 คน ซึ่งมีเจ้าลาว 3 พระองค์ ที่มีแนวความคิดเห็นทางการเมืองแตกต่างกันมาก และนำไปสู่สงครามกลางเมืองลาว โดยที่ทั้ง 3 พระองค์นี้จะเป็นแกนหลักของความขัดแย้ง
เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
คนแรกคือ เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ ถือว่ามีแนวความคิดเป็นฝ่ายขวา ต้องการรักษาสถานภาพแบบเดิมเอาไว้
คนที่ 2 คือเจ้าสุวรรณภูมา ซึ่งเป็นฝ่ายสายกลาง พระองค์เป็นพระอนุชาของเจ้าเพชรราช ได้รับการศึกษาจากต่างประเทศ ทั้งที่ปารีสและแถบฝรั่งเศส ต่อไปจะมีบทบาทเป็นนายกรัฐมนตรีหลายสมัยของราชอาณาจักรลาว
สำหรับฝ่ายที่ 3 คือฝ่ายซ้าย พระองค์นี้ถูกเรียกว่า “เจ้าฟ้าแดง” สาเหตุก็เพราะมีแนวคิดฝ่ายซ้าย และใกล้ชิดกับฝั่งเวียดนาม โดยเฉพาะขบวนการปลดแอกเวียดนามจากฝรั่งเศส ซึ่งก็คือเวียดมินห์ ท่านนี้มีชื่อว่า เจ้าสุภานุวงศ์ จะแตกต่างจากพระเชษฐาทั้ง 2 พระองค์ก่อน ตรงที่ว่ามารดาของพระองค์เป็นสามัญชนมิใช่ชนชั้นสูง
เอโคล เนชั่นแนล เด ปงต์ เอต ชอสเซ (ecole nationale des ponts et chaussées)ที่ปารีส
สำหรับในด้านการศึกษาแล้ว เจ้าสุภานุวงศ์เรียนจบมัธยมทีลีซี อัลเบิร์ต ซาร์ราต์ (lycee Albert Sarraut)ที่ฮานอย ก่อนที่ท่านจะไปต่อวิศวกรรมโยธาที่ฝรั่งเศส ที่เอโคล เนชั่นแนล เด ปงต์ เอต ชอสเซ (ecole nationale des ponts et chaussées)ที่ปารีส จบแล้วท่านก็เดินทางไปทำงานที่จังหวัดญาจาง ฟังชื่อก็รู้ว่าอยู่ที่เวียดนามทางตอนใต้ ได้เป็นข้าราชการในกรมโยธาธิการอินโดจีนในอาณัติของฝรั่งเศส
ภรรยาของเจ้าสุภานุวงศ์ก็เป็นชาวเวียดนามด้วย มีชื่อว่า “เหวียน ถิ กี่ นาม” (Nguyen Thi Ky Nam) นั่นทำให้เจ้าสุภานุวงศ์ใกล้ชิดกับเวียดมินห์มากยิ่งขึ้น ซึ่งในช่วงเวลาที่ญี่ปุ่นใกล้จะแพ้สงครามโลกนั้น กลุ่มชาตินิยมลาวอิสระ ได้ก่อตัวขึ้นพร้อมตั้งตัวเองเป็นแกนนำ และตัวท่านเองก็มีโอกาสได้ทำงานใกล้ชิดกับผู้นำของเวียดมินห์ด้วย โดยเฉพาะท่านมีความเชื่ออย่างยิ่งว่า
การที่จะต่อต้านอำนาจจากต่างแดนได้นั้นจำเป็นต้องจับมือร่วมกันกับขบวนการชาตินิยมทั้ง 3 ในกลุ่มประเทศอินโดจีนด้วย เพราะหากปราศจากความร่วมมือซึ่งกันและกันแล้วไซร้โอกาสที่จะเดินหน้าเรียกร้องเอกราชของชาติคงเป็นไปได้ยากยิ่ง
ไกสอน พรหมวิหาร
และยังมีอีกหนึ่งคนที่ร่วมมือกับเจ้าสุภานุวงศ์ ซึ่งเป็นเจ้าฝ่ายซ้าย ช่วยกันสร้างเครือข่ายขบวนการประเทดลาว และคนผู้นี้แทบจะเรียกได้ว่า.. เป็นเงาตามตัวของเจ้าสุภานุวงศ์เลยทีเดียว เพราะไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเมืองภายใน หรือการสู้รบกับต่างชาติในสมรภูมิ แม้กระทั่งในสงครามกลางเมืองลาว คนผู้นี้ล้วนเกี่ยวข้องด้วยทั้งสิ้น ไม่พูดถึงย่อมไม่ได้เด็ดขาด คนผู้นั้นก็คือ ”ไกสอน พรหมวิหาร หรือสหายไกสอน “
โดยท่านเป็นบุตรชายของชาวเวียดนามที่เข้ามาอาศัยอยู่ตอนบนของลาว มีชื่อว่า ”เหงียน จินห์“ กับหญิงชาวลาว มีชื่อว่า “นางดอก” ตัวท่านไกสอน พรหมวิหารนี้ เกิดเมื่อปี 1920(2463)ที่จังหวัดสุวรรณเขต ตอนเกิดนั้นมีชื่อเวียดนามมาก่อนคือ “เหงียน ไก ซง” ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็นชื่อลาวว่า “ไกสอน พรหมวิหาร” ตัวท่านเป็นเด็กที่เรียนหนังสือเก่ง และได้เรียนระดับมหาวิทยาลัยในคณะกฎหมาย มหาวิทยาลัยอินโดจีน ที่ฮานอย เพื่อนร่วมชั้นของท่านต่อมาได้กลายเป็นบุคคลที่มีความสำคัญในสงครามกลางเมืองลาวด้วย นั่นก็คือ “หนูฮัก พูมสะหวัน”
หนูฮัก พูมสะหวัน
หลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 จบลงไปแล้ว ฝรั่งเศสก็ตัดสินใจจะกลับมากระชับอำนาจในดินแดนที่เคยเป็นอาณานิคมของตัวเองในอินโดจีน และพวกเขาก็ตระหนักดีว่า.. หากปกครองด้วยวิธีเดิมๆ ที่เข้มงวดเช่นในอดีตคงเป็นไปไม่ได้แล้ว และคงต้องถูกต่อต้านอย่างแน่นอน
ดังนั้นจึงใช้รูปแบบใหม่ คือ การค่อยๆ ทยอยคืนเอกราชแบบทีละส่วน หรือบางส่วนให้กับกลุ่มประเทศอินโดจีนเหล่านี้ เพื่อรักษาความสัมพันธ์และผลประโยชน์ทางภูมิรัฐศาสตร์ไว้ แต่ทั้งหมดนั้นก็ยังคงต้องอยู่ภายใต้การอารักขาของฝรั่งเศส โดยเรียกรวมกันว่า “สหภาพฝรั่งเศส“ (French Union)
และถ้าถามว่ามันคืออะไร??? คำอธิบายก็คือ ขอให้ท่านลองนึกถึงคำว่า “เครือจักรภพอังกฤษ” ซึ่งในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 กลุ่มประเทศที่เคยอยู่ในอาณานิคมของอังกฤษ ต่างอยู่ร่วมกันภายใต้เครือจักรภพ โดยมีอังกฤษเป็นพี่ใหญ่ที่คอยดูแลแบบหลวมๆ และก็ไม่ได้เข้าไปยุ่มย่ามกันมากนัก ในขณะที่สหภาพฝรั่งเศสแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
อาณาเขตของอินโดจีนของฝรั่งเศส แสดงด้วยสีม่วง
สำหรับรูปแบบการปกครองของลาวในช่วงนั้น ได้มีการแต่งตั้งพระเจ้าศรีสว่างวงศ์ แห่งราชวงศ์ล้านช้างร่มขาว ให้เป็นพระมหากษัตริย์ โดยถือเป็นปฐมกษัตริย์ของระบอบการปกครองแบบใหม่ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของสหภาพฝรั่งเศส เพียงแต่ว่ามีเอกราช และมีอิสระอยู่บ้างบางส่วน เรียกกันว่า “ราชอาณาจักรลาว”
สำหรับในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้ รัฐธรรมนูญของราชอาณาจักรลาวได้ประกาศใช้ในเดือนพฤษภาคม ปี 1947(2490) โดยมีใจความก็คือ ระบอบการปกครองของลาวเป็นระบอบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์เป็นพระประมุข และมีเมืองหลวงอยู่ที่เวียงจันทน์ แต่ว่าพระประมุขนั้นยังทรงประทับอยู่ที่หลวงพระบาง
ในปี 1947(2490) ที่มีการเปลี่ยนแปลงจนเป็นราชอาณาจักรลาวนั้น ได้เกิดมีเหตุการณ์สำคัญ คือ การยิงปะทะกันโดยฝรั่งเศส ที่เมืองไฮฟอง อยู่ทางตอนเหนือของเวียดนาม อันนำไปสู่สงครามครั้งยิ่งใหญ่ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนาม ภายใต้ผู้นำโฮจิมินห์ กับฝ่ายฝรั่งเศส ที่เรียกกันว่า “สงครามอินโดจีน”
พระเจ้าศรีสว่างวงศ์
ซึ่งในช่วงต้นของสงครามนั้น ฝ่ายเวียดนามไม่สามารถที่จะต้านทานได้ ทำให้ผู้นำอย่างโฮจิมินห์และทหารเวียดมินห์จำนวนมากจำเป็นต้องหลบหนีไปตั้งหลักก่อน และหนึ่งในยุทธศาสตร์ของเวียดมินห์ในตอนนั้นคือ การใช้พื้นที่ของประเทศเพื่อนบ้านก็คือ ลาว ให้เป็นฐานที่มั่นเสริมนอกพื้นที่ของตัวเอง เพื่อใช้เป็นเส้นทางลำเลียงกำลังพล อาวุธยุทธภัณฑ์ และเสบียงอาหาร
ดังนั้นลาวจึงได้กลายเป็นพื้นที่ที่ฝรั่งเศสเองก็ต้องจับตามอง ถ้าหากว่ายังมีกลุ่มคณะลาวอิสระที่ใกล้ชิดกับฝ่ายเวียดมินห์ คอยให้ความช่วยเหลือสนับสนุนอยู่จริง ก็จะทำให้ฝรั่งเศสรบกับเวียดนามได้ยากยิ่งขึ้น นั่นจึงทำให้ฝรั่งเศสจำเป็นต้องมีการทบทวนความสัมพันธ์กับลาวใหม่ เพราะฝรั่งเศสเองก็ไม่ต้องการให้ลาวเปิดพื้นที่ให้เวียดมินห์เข้ามาใช้เป็นฐานที่มั่นเสริม โปรดติดตามตอนต่อไปครับ
ฝากกดถูกใจ กดแชร์ เพื่อเป็นกำลังใจให้ผมด้วยนะครับ
Reference ตอนที่ 2 ชี้ชะตาลาว 3 ขั้วอำนาจ
- 17
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
