สายน้ำ•วัด•ชุมชน

บ้านไม้ 2 ชั้นสไตล์โบราณที่ทอดตัวเรียงติดๆกันเป็นห้องแถว ตลอดแนวลำคลองกลางเมืองนครปฐม ก็เป็นอีกสถานที่ในตัวเมืองที่ผมอยากชวนมารำลึกอดีตด้วยกัน
ย่านนี้เรียกว่า “ชุมชนริมคลองวัดพระงาม” เป็นชุมชนตามแบบดั้งเดิมของไทยอันประกอบด้วยวัดที่เป็นศูนย์กลางทางจิตใจของชาวบ้าน ส่วนลำคลองก็คือเส้นทางการเดินทางและค้าขายเป็นหลักในสมัยก่อนเก่า
วัดพระงามเป็นวัดเก่าแก่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดนครปฐม และมีบทบาททั้งด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และการท่องเที่ยวในปัจจุบัน ตั้งอยู่ใกล้เส้นทางน้ำสำคัญ คือ คลองเจดีย์บูชา ซึ่งเป็นคลองที่ไหลผ่านบริเวณวัดพระงาม โดยชื่ออย่างเป็นทางการคือ คลองเจดีย์บูชา แต่สำหรับคนท้องถิ่นมักเรียกตามจุดอ้างอิงใกล้ตัว เช่นคลองวัดพระงามหรือคลองหน้าวัดซึ่งก็เป็นช่วงหนึ่งของคลองเจดีย์บูชานั่นเอง จึงทำให้เกิดความสับสนว่ามีหลายคลอง ทั้งที่จริงคือคลองสายเดียวกัน
คลองเจดีย์บูชาเป็นคลองสายสำคัญของตัวเมืองนครปฐมที่เชื่อมพื้นที่เมืองกับลุ่มน้ำแม่น้ำท่าจีน เป็นคลองที่ถูกขุดขึ้นตั้งแต่ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เพื่อการคมนาคม และการไปนมัสการองค์พระปฐมเจดีย์
ในช่วงเลือกตั้งที่ผ่านมาก็ได้ยินการหาเสียงจากนักการเมืองท้องถิ่นมาบ้างว่า จะมีโครงการที่อยากพัฒนาปรับปรุง ชุบชีวิตคลองเจดีย์บูชาให้มีภูมิทัศน์ที่สวยงามยิ่งขึ้น ให้เป็นมากกว่าแค่ใช้เป็นทางระบายน้ำ ปล่อยของเสียออกจากชุมชน ซึ่งโดยส่วนตัวไม่ใช่คนเกิดที่นี่ แต่ก็อยากเห็นภาพความสวยสะอาดตา เอกลักษณ์ของเมืองนี้ที่น่าอยู่นั้นเป็นจริงเป็นจังเช่นกัน
เท่าที่เดินสำรวจด้วยตาตัวเอง โครงสร้างโดยรวมของชุมชนริมคลองวัดพระงามยังคงมีทั้งแบบไม้ทั้งหลัง ผนัง ฝา เพดานเป็นเรือนพาณิชย์ยุคเก่า(ก่อนมีตึกปูน )ปัจจุบันถูกปรับใช้ตามกาลเวลา มีวัสดุผสมทั้งปูนทั้งเหล็กตามยุคสมัย บางช่วงก็เป็นตึกอาคารพาณิชย์ไปแล้ว แต่ยังคงบรรยากาศเดิมไว้พอสมควร
ปัจจุบันร้านค้าริมคลองวัดพระงาม เปลี่ยนจากร้านค้าชุมชนแบบดั้งเดิม มาเป็น แนวท่องเที่ยว + ไลฟ์สไตล์มากขึ้น สำหรับในวันธรรมดาถ้าใครผ่านมาก็ดูเหมือนย่านที่อยู่อาศัยตามปรกติ ค่อนข้างเงียบสงบ จะมีร้านค้าบ้างประปราย มีร้านอาหารตามสั่งบ้าง มีร้านของฝากในตำนานหมูหยอง หมูแผ่น มีคาเฟ่ให้นั่งชิลบ้าง แต่ต้องเช็คGoogle maps มาดีๆว่าร้านเปิดไหม เพราะเท่าที่สังเกตดูจะเปิดร้านตามใจฉันมากกว่า
แต่ชุมชนจะกลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้งในวันหยุด โดยเฉพาะช่วงถนนคนเดินที่จะมีเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์ ประมาณ 4 โมงเย็นถึง 4 ทุ่ม เรียกกันว่า“ถนนคนเดินทวารวดีศรีนครปฐม” ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นซุ้มขายอาหารหลากหลายในราคาย่อมเยา อันเป็นจุดแข็งของเมืองนครปฐมอยู่แล้ว
วันนี้ ชุมชนริมคลองวัดพระงามไม่ได้เป็นแค่ “ย่านหนึ่ง” แต่เป็นตัวแทนของรากเหง้าเมืองนครปฐม แสดงให้เห็นการพัฒนาจากสังคมริมน้ำสู่เมืองสมัยใหม่ ขณะเดียวกันก็ยังคงรักษาเอกลักษณ์ดั้งเดิมเอาไว้ได้ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ขึ้นอยู่กับคนรุ่นหลังจะเก็บรักษาและต่อยอดคุณค่านี้ไว้อย่างไรต่อไป
โฆษณา