ขี้แมลงวัน คืออะไร เกิดจากแมลงวันจริงไหม
ใครหลายคนมักจะมีรอยนูนดำอยู่ตามตัว บางรอยมีตั้งแต่เกิด บางรอยไม่รู้สึกว่าเคยมีมาก่อนหน้านี้ รอยนูนดำขนาดใหญ่และเล็ก ราบหรือนูนแข็ง ซึ่งเกิดจากโครงสร้างภายในที่แตกต่างกัน
ขี้แมลงวัน หรือ Lentigo เกิดจากกระบวนการเพิ่มจำนวนอย่างผิดปกติของเซลล์สร้างเม็ดสีในผิวหนังชั้นนอก (Epidermal Melanocytes) ขี้แมลงวันสามารถปรากฏให้เห็นได้ตั้งแต่แรกเกิด หรืออาจค่อยๆ พัฒนาและเพิ่มจำนวนขึ้นในภายหลังจากการสัมผัสปัจจัยกระตุ้นทางสิ่งแวดล้อม
เมื่อผิวหนังได้รับรังสี UVB ซ้ำๆ อย่างต่อเนื่อง รังสีจะเป็นตัวกระตุ้น (Trigger) ให้เซลล์คีราติโนไซต์ (Keratinocytes) ซึ่งเป็นเซลล์ส่วนใหญ่ของผิวหนังชั้นนอก เกิดการตอบสนองต่อความเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidative stress) และผลิตสารสื่อการอักเสบกลุ่มไซโตไคน์ออกมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นคนละกรณีกับการรวมต่อของเซลล์คีราติโนไซต์ ที่บางรายอาจมีมาตั้งแต่กำเนิด
ภาวะดังกล่าวส่งผลให้เกิดการกระตุ้นการทำงานของเมลาโนไซต์อย่างต่อเนื่อง (Continuous activation) นำไปสู่การสังเคราะห์ DNA ที่เพิ่มขึ้น การแบ่งตัวของเซลล์ และกระบวนการสร้างเมลาโนโซม (Melanization) ที่หนาแน่นกว่าปกติบริเวณเฉพาะจุด จนปรากฏเป็นรอยโรคสีน้ำตาลเข้ม ที่ต่อมาจะกลายเป็น "ขี้แมลงวัน" ในแบบที่เราเข้าใจ
โดยทั่วไป "ขี้แมลงวัน" (Lentigines) และ "ไฝ" (Melanocytic Nevi) จะแตกต่างกันตรงที่ ไฝจะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่กว่า 0.5 เซนติเมตร และมีโครงสร้างลึกลงไปถึงชั้นหนังแท้ และแม้จะมีกลไกคล้ายกับมะเร็ง แต่โดยทั่วไปไม่ถือว่าเป็นอันตราย และไม่มีผลเสียต่อสุขภาพกาย แต่รอยโรคเม็ดสีเหล่านี้มีความเสี่ยงที่ซ่อนเร้นในการพัฒนากลายเป็นมะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมา (Malignant Melanoma) ซึ่งเป็นความผิดปกติร้ายแรงของการเพิ่มจำนวนเซลล์เมลาโนไซต์บริเวณชั้นผิวหนังแท้ และมีอัตราการแพร่กระจายสูง
แม้ปัจจัยกระตุ้นที่นำไปสู่การเกิดขึ้น และเพิ่มจำนวนของขี้แมลงวัน ทั้งฝุ่นควัน มลภาวะ และปัจจัยทางพันธุกรรม และสาเหตุหลักยังคงเกิดจากรังสี UV แสงแดดจะไปกระตุ้นเซลล์สร้างเม็ดสี (Melanocytes) บริเวณนั้นให้ทำงานมากขึ้น นำไปสู่การเกิดขี้แมลงวันซ้ำที่เดิมหรืองอกใหม่ในบริเวณใกล้เคียงได้
การป้องกันที่ดีที่สุดคือการทาครีมกันแดดเป็นประจำทุกวัน และหลีกเลี่ยงการให้ผิวหนังสัมผัสกับแสงแดดจัดโดยตรง เพื่อลดการกระตุ้นการผลิตเม็ดสีใหม่ ส่วนการรักษาก็มีวิวัฒนาการมากขึ้นเรื่อยๆ การใช้ Pigment-Specific Lasers เป็นทางเลือกที่ได้รับควาานิยมมากที่สุดวิธีหนึ่งในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีการคิดค้นยาที่เชื่อว่าน่าจะช่วยลดการเกิดขี้แมลงวันได้ เช่น ยากลุ่มสารยับยั้งเอนไซม์ไทโรซิเนส (Tyrosinase inhibitors) ซึ่งเป็นเอนไซม์กุญแจสำคัญในการสร้างเม็ดสี
อ้างอิง
Daniels P, Taylor A, Lum A, et al. Cryotherapy in Dermatology. [Updated 2026 Feb 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/books/NBK482319/
Stern RS, Dover JS, Levin JA, Arndt KA. Laser therapy versus cryotherapy of lentigines: a comparative trial. J Am Acad Dermatol. 1994 Jun;30(6):985-7. doi: 10.1016/s0190-9622(94)70123-7. PMID: 8188893.
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
