ความฝันในหอแดง 102 กลอนอดีตรำพัน
เป่าฉินคัดเอาสถานที่มีร่องรอยอดีตสิบแห่งที่ตนเคยไปเยือนมาแต่งกลอน “อดีตรำพันสี่วรรค 怀古绝句” สิบบท แฝงความหมายถึงสิบสิ่ง มีดังนี้
赤壁怀古 ผาแดงอดีตรำพัน
赤壁沉埋水不流，徒留名姓载空舟。
喧阗一炬悲风冷，无限英魂在内游。
นาวาหน้าผาแดงอับปางขวางกลางชล
ธงขุนพลบนเรือร้างเคว้งคว้างไหล
ลมครางครวญเสียงโหยหวนระงมไป
ภูตผู้กล้าเหลือนับไหวไหลล่องลอย
交趾怀古 เจียวจื่ออดีตรำพัน
铜铸金镛振纪纲，声传海外播戎羌。
马援自是功劳大，铁笛无烦说子房。
ฟื้นปกครองระฆังทองเฉลิมฉลอง
นามเกริกก้องสี่สมุทรสุดเชียงหยง
หม่าหยวนสร้างผลงานยั้งยืนยง
ขลุ่ยธำรงแซ่ซ้องพ้องจื่อฝาง
(เจียวจื่อ 交趾 คือบริเวณเวียดนามเหนือ และบางส่วนของมณฑลกว่างซี 广西 ในปัจจุบัน)
(หม่าหยวน 马援 เป็นขุนพลใหญ่ในพระเจ้าฮั่นกวงอู่ สมัยฮั่นตะวันออก 东汉光武帝 สร้างผลงานอันยิ่งใหญ่ตลอดชีวิต ปราบซยงหนู 匈奴 ทางเหนือ เชียงหยง 羌戎 ทางตะวันตก เจียวจื่อ 交趾 ทางใต้ อาสาปราบขบถเผ่าอี๋ 夷 ที่อู่ซี 武溪 ทางตะวันตกเฉียงใต้ในวัยชรา แต่ป่วยตายระหว่างทาง หากได้เขียนบทกลอน 《武溪深 อู่ซีเซิน》 เอาไว้ ถูกนำมาบรรเลงเพลงขลุ่ยในสมัยจิ้น)
(จื่อฝาง 子房 คือชื่อรองของจางเหลียง 张良 ผู้ช่วยหลิวปัง 刘邦 บุกเบิกราชวงศ์ฮั่น เคยบรรเลงขลุ่ยทำลายขวัญทัพฉู่ของเซี่ยงหวี่ 项羽 ที่ไกเซี่ย 垓下)
钟山怀古 จงซานอดีตรำพัน
名利何曾伴汝身，无端被诏出凡尘。
牵连大抵难休绝，莫怨他人嘲笑频。
เจ้าหามีชื่อเสียงเป็นที่ล่วงรู้
ทรงชุบชูเจ้าพ้นโลกียวิสัย
หากทั้งมวลล้วนเพียงถูกชักใย
อย่าโทษใครคอยเย้ยหยันนินทา
(จงซาน 钟山 คือเขาจื่อจินซาน 紫金山 ที่หนานจิง 南京 บทกวีปริศนาอาศัยเรื่องราวของโจวหยง 周颙 ผู้เคยพำนักอยู่ที่จงซาน ในสมัยหลิวซ่ง 刘宋 ยุคราชวงศ์เหนือใต้)
淮阴怀古 ไหวยยินอดีตรำพัน
壮士须防恶犬欺，三齐位定盖棺时。
寄言世俗休轻鄙，一饭之恩死也知。
ผู้กล้าพึงระวังสุนัขคร่อมขี่
เสร็จตั้งสามฉีตีตอกฝาโลงแน่น
เป็นสัจธรรมของโลกอย่าดูแคลน
พระคุณแม้นเพียงมื้อตายมิลืม
(ไหวยยิน 淮阴 ปัจจุบันขึ้นกับมณฑลเจียงซู 江苏 เป็นบ้านเกิดของหานซิ่น 韩信 แม่ทัพคนสำคัญผู้บุกเบิกราชวงศ์ฮั่น
หานซิ่นเคยถูกนักเลงในตลาดรังแก และสั่งให้คลานลอดหว่างขา (ที่มาของเนื้อหากลอนวรรคที่หนึ่ง)
หานซิ่นตอนหิวโซ มีหญิงผู้หนึ่งให้ข้าวกิน หลังจากได้เป็นพระยาไหวยยิน 淮阴候 ได้มอบรางวัลตอบแทนหญิงผู้นั้น)
(สามฉี 三齐 หลังจากเซี่ยงหวี่ชิงแคว้นฉีจากฉินได้แล้ว จัดการแบ่งเป็นสามเขตปกครอง คือ เจียวตง 胶东 ฉี 齐 จี้เป่ย 济北 รวมเรียกว่า สามฉี หานซิ่นได้รับแต่งตั้งเป็นฉีอ๋องโดยหลิวปังในภายหลัง)
广陵怀古 กว่างหลิงอดีตรำพัน
蝉噪鸦栖转眼过，隋堤风景近如何？
只缘占得风流号，惹得纷纷口舌多。
จักจั่นระงมกาเกาะคบพลันผายผัน
เขื่อนสุยวันนี้ทัศนียภาพเป็นไฉน
ชะตาตั้งฉายาเจ้าสำราญให้
ร่ำลือไปปากต่อปากไม่รู้สิ้น
(กว่างหลิง 广陵 ปัจจุบันคือ หยางโจว มณฑลเจียงซู 江苏扬州)
(เขื่อนสุย 隋堤 : แม่น้ำลำคลองในแผ่นดินไหลจากตะวันตกสู่ตะวันออก พระเจ้าสุยหยางตี้ 隋炀帝 ทรงให้ขุดคลองเชื่อมเป็นเส้นทางคมนาคมเหนือใต้ เรียกว่า ต้ายุ่นเหอ 大运河 (คลองคมนาคมใหญ่) สองฝั่งคลองปลูกต้นหลิ่ว 柳 เรียงราย เรียกกันว่า เขื่อนสุย 隋堤
คลองขุดเสร็จ สุยหยางตี้ทรงล่องเรือสำราญชมคลองสู่กว่างหลิง 广陵 เป็นที่มาของฉายาเจ้าสำราญ 风流)
桃叶渡怀古 ท่าข้ามเถาเย่ อดีตรำพัน
衰草闲花映浅池，桃枝桃叶总分离。
六朝梁栋多如许，小照空悬壁上题。
ดอกไม้ป่าหญ้าเฉาสะท้อนเงาในสระใส
กิ่งเถาใบเถาเจ้ากรรมจำพรากหนี
หกรัชสมัยเสาหลักส่วนใหญ่ใช่เช่นนี้
ฝากเงาทาบวดีร้างไว้ให้รำลึก
(ท่าข้ามเถาเย่ 桃叶渡 เป็นชื่อท่าข้ามแม่น้ำฉินไหวย 秦淮河 ที่หนานจิง 南京
เถาเย่ 桃叶 คือภรรยาน้อยคนรักของหวางเสี้ยนจือ 王献之 ราชบุตรเขยในพระเจ้าเจี่ยนเหวินตี้ 简文帝 สมัยจิ้นตะวันออก 东晋
หวางเสี้ยนจือ แต่งเพลงอำลาชื่อ 《เพลงเถาเย่ 桃叶歌》 ที่ท่าข้ามแห่งนี้ จึงเป็นที่มาของชื่อท่าข้าม ; เถาเย่ 桃叶 แปลว่า ใบของต้นเถา)
青冢怀古 ชิงจ่งอดีตรำพัน
黑水茫茫咽不流，冰弦拨尽曲中愁。
汉家制度诚堪叹，樗栎应惭万古羞。
น้ำสีดำเวิ้งว้างไม่รี่ไหล
สายพิณใสดีดบรรเลงยิ่งทุกข์ถม
แสนเสียดายพระเจ้าฮั่นทรงระทม
โง่งมงายขายหน้ามาหมื่นปี
(ชิงจ่ง 青冢 เนินเขียว หรือ เนินพระนาง คือเนินสุสานของพระนางหวางเจาจวิน 王昭君 สมัยฮั่น ปกคลุมด้วยหญ้าสีเขียว อยู่ที่โฮฮอต 呼和浩特 มองโกเลียใน มีแม่น้ำดำ 黑水 ไหลผ่าน)
(ชูลี่ไร้ค่า 樗栎庸材 จวงจื่อ 庄子 กล่าวว่าต้นชู 樗 ต้นลี่ 栎 ไม่มีประโยชน์ใช้สอย คงเป็นเพราะกิ่งคดงอเกินไป จึงเกิดเป็นสำนวนว่า ชูลี่ไร้ค่า ใช้เรียกสิ่งที่ต้อยต่ำไม่มีประโยชน์ ; ชูลี่ 樗栎 ในบทกลอนหมายถึง พระเจ้าฮั่นหยวนตี้ 汉元帝 ในวรรคก่อนหน้าเรียกว่า 汉家 พระเจ้าฮั่น ทรงเสียดายที่ไม่เคยเห็นสตรีงามพร้อมเช่น หวางเจาจวิน มาก่อนหน้า จึงได้พระราชทานสมรสแก่ข่านนอกด่านไป)
马嵬怀古 หม่าเหวยอดีตรำพัน
寂寞脂痕积汗光，温柔一旦付东洋。
只因遗得风流迹，此日衣裳尚有香。
พักตร์ซีดเซียวเศร้าเหงาเหงื่อผ่องผุด
สู่บูรพาสมุทรเสียสิ้นความอ่อนหวาน
แม้นอ้อยสร้อยรอยร่องเริงสราญ
อาภรณ์วันวานหลงรินกลิ่นสุคนธ์
(ลาดหม่าเหวย 马嵬坡 ทางตะวันตกของอำเภอซิงผิง มณฑลส่านซี 陕西兴平县西 พระเจ้าถังเสวียนจง 唐玄宗 เสด็จหนีขบถอันลู่ซาน จากฉางอานไปยังเฉิงตู ถูกบีบคั้นให้พระราชทานความตายแก่หยางกุ้ยเฟย 杨贵妃 และฝังร่าง ณ ที่แห่งนี้
ต่อมาภายหลัง ระหว่างทางเสด็จกลับจากสื้อชวน 四川 ทรงให้ขุดศพขึ้นมาเพื่อฝังใหม่ พบว่าแม้ร่างจะเน่าเปื่อยแต่ถุงหอมที่คล้องคอยังมีกลิ่นหอมอยู่)
蒲东寺怀古 วัดผูตงอดีตรำพัน
小红骨贱最身轻，私掖偷携强撮成。
虽被夫人时吊起，已经勾引彼同行。
แดงน้อยกระดูกบางร่างเบานัก
เป็นแม่สื่อแอบชักพาให้ลอยล่อง
แม้ฮูหยินลงทัณฑ์ว่าผิดครรลอง
ป้องมิทันส่องทางให้สองรา
(วัดผูตง 蒲东寺 ชื่อวัดในวรรณกรรม 《บันทึกหอตะวันตก 西厢记》 ระบุว่าอยู่ที่ผูโจว มณฑลซานซี 山西蒲州)
(เสี่ยวหง 小红 (แดงน้อย) คือหงเหนียง 红娘 สาวใช้ของชุยอิงอิง 崔莺莺 เป็นแม่สื่อให้นายหญิงกับจางเซิง 张生)
(กระดูกบางร่างเบา 骨贱 身轻 มาจาก
贱骨头 (กระดูกชั้นต่ำ) และ 身轻 (ร่างเบา)
สองวลีนี้มีความหมายเหมือนกันคือ ไม่รักนวลสงวนตัว ไม่รู้จักคุณค่าของตัวเอง ไม่มีศีลธรรมจรรยา
กระดูกบางร่างเบา เหมาะใช้เป็นคำใบ้ในปริศนาสำหรับคำตอบว่า โคมลอย)
梅花观怀古 อารามดอกเหมยอดีตรำพัน
不在梅边在柳边，个中谁拾画婵娟？
团圆莫忆春香到，一别西风又一年。
ไม่ขออยู่เคียงเหมยขอเคียงหลิ่วว่า
ในอารามพบภาพงามดังบุหลัน
วสันต์ชื่นหวนฟื้นคืนชีวัน
พรากพบกันวันลมสารทพัดอีกปี
(อารามดอกเหมย 梅花观 ชื่ออารามในวรรณกรรม 《ศาลาโบตั๋น 牡丹亭》 เป็นที่ตั้งสุสานของตู้ลี่เหนียง 杜丽娘 :
หลิ่วเมิ่งเหมย 柳梦梅 (พระเอก ; 柳梦梅 มีความหมายว่า หลิ่วฝันถึงเหมย) พบกับ ตู้ลี่เหนียง 杜丽娘 (นางเอก) ในฝันยืนอยู่ใต้ต้นเหมย ต่อมา หลิ่วเมิ่งเหมยถือกิ่งหลิ่วมาขอความรักจากตู้ลี่เหนียง
ความรักในฝันย่อมไม่สมหวัง ตู้ลี่เหนียงตรอมใจตายฝังร่างไว้ใต้ต้นเหมย ทางบ้านสร้างอารามดอกเหมยไว้ดูแลสุสาน ก่อนตาย ตู้ลี่เหนียงเคยวาดภาพเหมือนของตัวเองไว้ มีกลอนชมจันทร์กำกับภาพ วรรคสุดท้ายว่า “不在梅边在柳边 ไม่ขออยู่เคียงเหมยขอเคียงหลิ่ว” และสั่งให้สาวใช้ชื่อชุนเซียง 春香 นำภาพไปซ่อนไว้ใต้ก้อนศิลา (春香 แปลว่า วสันต์หอมชื่น)
สามปีต่อมา หลิ่วเมิ่งเหมยมาพักที่อาราม พบภาพวาดและพบรักกับดวงวิญญาณของตู้ลี่เหนียง จนได้ช่วยให้ตู้ลี่เหนียงฟื้นคืนชีพมาเป็นสามีภรรยาในวสันตฤดู
ทางบ้านของตู้ลี่เหนียงพบว่าสุสานถูกขุด จึงแจ้งจับหลิ่วเมิ่งเหมยว่าเป็นโจรลักขุดสุสาน จึงต้องฝ่าฟันอุปสรรคจากครอบครัวของตู้ลี่เหนียง จนในที่สุดได้กลับมาครองคู่กันในสารทฤดูอีกปีต่อมา)
(ฉานเจวียน 婵娟 ดวงจันทร์ บุหลัน)
(เหมย 梅 เป็นตัวแทนวสันตฤดู ; หลิ่ว 柳 เป็นตัวแทนคิมหันตฤดู อากาศร้อนต้องใช้พัด พอถึงสารทฤดู ลมสารทเย็นจึงเก็บพัดขึ้น)
(团圆 แปลว่า พร้อมหน้า กลมเกลียว กลม)
ทุกคนได้อ่านแล้วต่างชมว่าความแปลกพิศดาร แต่เป่าไชว่า
“แปดบทแรกมีบันทึกทางประวัติศาสตร์ แต่สองบทหลังไร้หลักฐานอ้างอิง พวกเราไม่เข้าใจเรื่องดีนัก ควรแต่งสองบทหลังเสียใหม่”
ไต้วี่ท้วงว่า “พี่เป่าก็ยึดติดรูปแบบจนตายตัวเกินไป 胶柱鼓瑟 矫揉造作 ทั้งสองบทนั้นถึงจะไม่มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ หรือเกร็ดประวัติให้สอบทานได้ แต่พวกเราไม่รู้จักบทละครสองเรื่องนี้หรอกหรือ แม้เด็กสามขวบยังเคยดูเลยอย่าว่าแต่พวกเรา”
ทั่นชุนสนับสนุนว่า “ข้าเห็นด้วยว่าถูกต้อง”
หลี่หวานว่า “หากนางเดินทางไปถึงสถานที่ทั้งสองแห่ง แม้จะไม่มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ แต่มีเรื่องเล่ากันมาแต่โบราณ จากไม่มีเล่ากันจนมี มีสถานที่สร้างขึ้นมาหลอกคนเพื่อเล่าเรื่องตามเนื้อหา
อย่างปีที่ข้าเดินทางเข้ากรุงมา ระหว่างทางยังพบสุสานของท่านกวนอู 关夫子 ถึงสามสี่แห่ง ทำไมถึงได้มีสุสานมากมายนัก ก็เพราะคนเคารพนับถือท่านจึงสร้างขึ้นมาหลายแห่ง ตามบันทึก 《กว่างหวีจี้ 广舆记》 ก็มีบันทึกไว้ ไม่เพียงของท่านกวนอู แม้ผู้ที่มีชื่อเสียงก็ยังมีปรากฏในบันทึกว่ามีหลายแห่ง
บทละครเรื่อง บันทึกหอตะวันตก และศาลาโบตั๋น ในบางยุคสมัยเป็นหนังสือต้องห้าม แต่เมื่อเป็นที่นิยมแล้ว จะห้ามกันอย่างไรไหว เด็กผู้ใหญ่ต่างรู้จัก”
เป่าไชได้ฟังก็ยอมยุติ ทุกคนหันมาทายปริศนา แต่ตอบกันผิดหมด
สุสานของท่านกวนอู หากเดินทางจากซานซี 山西 มายังจินหลิง 金陵 ตามที่หลี่หวานว่า สามารถพบได้สามสี่แห่งจริง เพราะสุสานของท่านกวนอูมีทั้งสิ้นสี่แห่ง
ที่บ้านเกิดของท่านที่ไฮ่โจว 解州 มณฑลซานซี 山西 ฝังเสื้อผ้า (ไฮ่โจว 解州 เป็นชื่อเฉพาะ 解 ออกเสียงไฮ่ ปกติจะออกเสียง เจี่ย)
ที่เฉิงตู 成都 (เมืองหลวงของแคว้นสู่ 蜀 จ๊ก) ฝังเสื้อผ้า
ที่ลว่อหยาง 洛阳 ฝังศีรษะ และที่ตังหยาง 当阳 ฝังร่าง (ตังหยาง 当阳 อยู่ที่หูเป่ย 湖北 ในอดีตคือ จิงโจว 荆州 เกงจิ๋ว)
《กว่างหวีจี้ 广舆记》 คือหนังสือภูมิศาสตร์ เขียนขึ้นในสมัยหมิง
คำกลอนปริศนาอดีตรำพันสิบบทข้างต้นนั้น เฉาเสวี่ยฉิน 曹雪芹 ผู้ประพันธ์ไม่ได้ให้คำเฉลยไว้
เนื้อหาในบทกลอนแม้จะอ้างอิงสถานที่ในอดีต แต่เนื้อหาที่เกี่ยวข้องไม่ได้เคร่งครัดเรื่องรักษาข้อเท็จจริงตามประวัติศาสตร์ เนื่องจากผู้ประพันธ์มีสองวัตถุประสงค์หลัก คือ
หนึ่ง บอกใบ้คำตอบของปริศนา
สอง คำกลอนแฝงความหมายทำนายชะตากรรมของตัวละคร
คำตอบของปริศนา
ผู้ประพันธ์ไม่ได้เฉลยไว้ จึงมีผู้ตีความคำตอบแตกต่างกัน เนื่องจากนิยามคำศัพท์ต่างภาษากัน ความหมายจะครอบคลุมไม่เท่ากัน ในการแปลบทกวีจึงต้องเลือกคำตอบหนึ่งเป็นหลักไว้ก่อน แล้วเลือกใช้ศัพท์และฉันทลักษณ์ไปในทิศทางนั้น เช่น บทกว่างหลิงอดีตรำพัน 广陵怀古 มีคำตอบตีความไว้ว่า ต้นหลิ่ว ไม้จิ้มฟัน เครื่องจักสานปาโต่ว จึงต้องเลือกต้นหลิ่วไว้เป็นแนวทางเบื้องต้น
คำทำนายชะตากรรมของตัวละคร
ในบทที่ห้า แดนมายาสุญญตา มีบทกลอนทำนายชะตากรรม ซึ่งมีบรรยายภาพวาดประกอบคู่กันไป จึงไม่มีปัญหาการตีความ แต่สำหรับสิบบทข้างต้นแต่ละบทสั้นเพียงสี่วรรค อีกทั้งต้องใบ้คำปริศนา จึงเกิดความกำกวมทำให้ตีความได้หลายคน ผู้ประพันธ์ไม่ได้เฉลยไว้เช่นกัน
บทสรุปต่อไปนี้จึงเป็นเพียงแนวทางคำตอบที่ใช้ แต่ไม่ใช่คำตอบสุดท้ายที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้
赤壁怀古 ผาแดงอดีตรำพัน
คำตอบ กระทงประทีป 河灯
คำทำนายชะตากรรม เจี่ยหยวนชุน 贾元春
交趾怀古 เจียวจื่ออดีตรำพัน
คำตอบ แตรจีน 喇叭
คำทำนายชะตากรรม เจี่ยทั่นชุน 贾探春
钟山怀古 จงซานอดีตรำพัน
คำตอบ หุ่นกระบอก 傀儡
คำทำนายชะตากรรม หลี่หวาน 李纨
淮阴怀古 ไหวยยินอดีตรำพัน
คำตอบ ข้าวสาร 米
คำทำนายชะตากรรม หวางซีเฟิ่ง 王熙凤
广陵怀古 กว่างหลิงอดีตรำพัน
คำตอบ ต้นหลิ่ว 柳
คำทำนายชะตากรรม ฉิงเหวิน 晴雯
桃叶渡怀古 ท่าข้ามเถาเย่ อดีตรำพัน
คำตอบ กรงนก 鸟笼
คำทำนายชะตากรรม เมี่ยววี่ 妙玉
青冢怀古 ชิงจ่งอดีตรำพัน
คำตอบ เต้าตีเส้น 墨斗 เครื่องมือช่างสำหรับตีเส้นตรง
คำทำนายชะตากรรม เซียงหลิง 香菱
马嵬怀古 หม่าเหวยอดีตรำพัน
คำตอบ ดอกเสาเหย้าขาว 白芍药
คำทำนายชะตากรรม ฉินเข่อชิง 秦可卿
蒲东寺怀古 วัดผูตงอดีตรำพัน
คำตอบ โคมลอยฟ้าสีแดง 红天灯
คำทำนายชะตากรรม จินช่วนเอ๋อ 金钏儿
梅花观怀古 อารามดอกเหมยอดีตรำพัน
คำตอบ พัดกลม 团扇
คำทำนายชะตากรรม หลินไต้วี่ 林黛玉
ตอนก่อนหน้า : ตั้งปริศนาโคม
ตอนถัดไป : สีเหยินเยี่ยมมารดา
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
