อลักษมี: คู่ตรงข้ามของเทวีลักษมี เทวีแห่งความโชคร้ายและความอัปมงคล
อลักษมี (Alakṣmī) เป็นเทวีแห่งความโชคร้าย ความอัปมงคล โรคภัย ความยากจน และการทะเลาะเบาะแว้ง พระองค์เป็นพี่สาวของพระแม่ลักษมี (Lakṣmī) เทวีแห่งความมั่งคั่งและความเจริญรุ่งเรือง
พระองค์เกิดขึ้นมาพร้อมกับ “พิษฮาลาหล” และสิ่งของพิเศษอื่นๆ จากเหตุการณ์การกวนเกษียรสมุทร(Samudramathana) เพื่อทำน้ำอมฤตของเหล่าเทพและอสูร เทวีอลักษมีปรากฎขึ้นก่อนเทวีลักษมี พระองค์จึงได้พระนามว่า ชเยษฐา (Jyeṣṭhā) แปลว่า “ผู้เกิดก่อน”
ลักษณะของเทวีอลักษมี คือ ร่างกายเปลือยเปล่า ลำตัวแห้งเหี่ยว แก้มตอบ จมูกยาว อกยาน ริมฝีปากหนา ตาพอง ถือไม้กวาดอยู่ในมือ ขี่ลา (gardabha, ครรภ) และมีอีกาประดับอยู่บนธง (กากะธวัช, kākadhvaja) เครื่องบูชาประกอบด้วยพริกและมะนาว
ชาวอินเดียเชื่อว่าเทวีอลักษมีจะเสด็จไปที่ต่างๆพร้อมกับเทวีลักษมี จึงได้จัดเตรียมอาหารรสหวานสำหรับบูชาเทวีลักษมี และแขวนมะนาวกับพริกไว้ที่นอกบ้านเพื่อต้อนรับเทวีอลักษมี จุดประสงค์คือสร้างความพอใจแก่พระองค์และป้องกันเทวี
อลักษมีให้เข้าสู่บ้าน เพราะเชื่อกันว่าจะนำมาซึ่งความพินาศและแตกแยกในวงศ์ตระกูล ความเชื่อนี้จึงเป็นกุศโลบายในการทำความสะอาดบ้านให้น่าอยู่ เพื่อป้องกันไม่ให้เทวีอลักษมีเข้ามาเช่นกัน
เทวีอลักษมีถูกเหล่าเทพส่งไปในสถานที่ที่เต็มไปด้วยความสกปรกและสิ่งอัปมงคลหลังจากที่พระองค์เกิด เพื่อที่เหล่าเทพจะได้อัญเชิญเทวีลักษมีขึ้นมา อลักษมีรู้สึกไม่พอใจที่ตัวเองเป็นตัวแทนแห่งความโชคร้ายและได้ก่อความวุ่นวายโดยการดึงเอาความมั่งคั่งออกไปจากตัวมนุษย์ พระนารายณ์จึงได้ลงมาขัดขวางและจัดการกับเทวีอลักษมี
เทวีอลักษมีรู้สึกสับสนและไม่เข้าใจว่าทำไมพระนารายณ์ถึงพยายามจำกัดบทบาทของนาง ทั้งๆที่นางก็เป็นผู้ที่เกิดจากการกวนเกษียรสมุทรเช่นเดียวกับลักษมี พระนารายณ์จึงอธิบายเกี่ยวกับหลักการแห่งความสมดุลของโลกที่พระองค์ทรงสร้างขึ้น โดยกล่าวว่า ผู้ที่ยึดมั่นใน สัจจะ (ความจริง) และ สัตกรรม (การกระทำที่ดี) จะมีเกราะป้องกันและไม่ตกเป็นเหยื่อของความยากจน หรือผลจากเทวีอลักษมี
พระนารายณ์ทรงชี้ให้เห็นว่า การที่เทวีอลักษมีปรากฏตัวขึ้น ไม่ใช่เพราะความโชคร้าย แต่เป็นสัญลักษณ์ที่สะท้อนถึงความบกพร่องภายในจิตใจของมนุษย์ โดยพระองค์ตรัสว่า
เทวีอลักษมีจะไปอาศัยอยู่ในที่ที่มี ความอ่อนแอ ความกลัว และความเกียจคร้านหรือไม่ยอมทำหน้าที่ของตน
ดังนั้น บทบาทของเทวีอลักษมีตามคำอธิบายของพระนารายณ์ จึงไม่ใช่แค่การเป็นเทวีแห่งความโชคร้าย แต่เป็นตัวบ่งชี้ถึงความอ่อนแอในจิตใจของมนุษย์ เพื่อให้มนุษย์ได้ตระหนักถึงการกระทำของตนเอง และกลับไปสู่ความมั่งคั่งและความสุข (ลักษมี) อีกครั้ง
เมื่อมีความเจริญรุ่งเรือง ย่อมมีความเสื่อมถอย เมื่อมีชัยชนะย่อมมีความพ่ายแพ้ เทวีอลักษมีและเทวีลักษมีจึงเป็นเทพเจ้า
ผู้รักษาความสมดุลของโลกและจักรวาลให้คงอยู่สืบไป
แหล่งข้อมูล
Lakshmi Narayan – Sukh Samarthya Santulan (2024)
Fine Arts Department – เล่าเรื่องประติมานวิทยา: อลักษมี (Alakshmi)
The Thaiger – บทความเกี่ยวกับเทพีอลักษมี (2023)
VIVARANASTORY – จากนิรัตถึงอลักษมี (2018)
Alakshmi Gets Married: A Tale of Divine and Undivine
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
