13 ก.ค. เวลา 01:00 • ดนตรี เพลง

Live Aid 1985 คอนเสิร์ตที่เกิดจากเสียงร้อง ของผู้คน และเสียงเตือนจากธรรมชาติ

วันที่ 13 กรกฎาคม 1985 หรือวันนี้เมื่อ 41 ปีก่อน เป็นวันผู้คนค่อนโลกติดตามการถ่ายทอดสดคอนเสิร์ต Live Aid ซึ่งจัดขึ้นพร้อมกัน 2 แห่ง ได้แก่ Wembley Stadium ในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ และ John F. Kennedy Stadium เมืองฟิลาเดลเฟีย ประเทศสหรัฐอเมริกา
งานครั้งนั้นได้รวบรวมศิลปินชื่อดังจำนวนมาก ทั้ง Queen, David Bowie, Elton John, U2, Madonna และ Bruce Springsteen เพื่อระดมทุนช่วยเหลือผู้ประสบภัยอดอยากในเอธิโอเปีย
มีบันทึกถึงผู้ชมทั่วโลกหลายร้อยล้านคนติดตามการถ่ายทอดสด และสามารถระดมทุนได้มากกว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
แต่เบื้องหลังคอนเสิร์ตที่กลายเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญของวงการดนตรีโลก คือวิกฤตด้านอาหารที่เกิดขึ้นจากหลายปัจจัย ทั้งความขัดแย้งทางการเมือง ความยากจน และภัยแล้งรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อระบบเกษตรกรรมของประเทศ
และเป็นตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่า เมื่อระบบธรรมชาติเปลี่ยนแปลง ผลกระทบสามารถส่งต่อไปยังความมั่นคงทางอาหารและชีวิตของผู้คนได้อย่างไร
#เมื่อฝนไม่ตกตามฤดูกาล
ในช่วงต้นทศวรรษ 1980 เอธิโอเปียเป็นประเทศที่ประชากรจำนวนมากพึ่งพาการเกษตรเพื่อดำรงชีวิต โดยเฉพาะเกษตรกรรมที่ต้องอาศัยน้ำฝนตามฤดูกาล
เมื่อประเทศเผชิญกับภัยแล้งต่อเนื่องหลายปี ปริมาณน้ำลดลง พื้นที่เพาะปลูกได้รับผลกระทบ และผลผลิตทางการเกษตรเริ่มลดลงอย่างมาก
เกษตรกรจำนวนมากไม่สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ตามปกติ ขณะที่สัตว์เลี้ยงซึ่งเป็นทรัพย์สินสำคัญของครอบครัวก็ได้รับผลกระทบจากการขาดแคลนน้ำและอาหาร
เมื่ออาหารในพื้นที่ลดลง ปัญหาจึงไม่ได้หยุดอยู่ที่ภาคเกษตรกรรม แต่ขยายไปสู่ราคาสินค้า ความสามารถในการดำรงชีวิต และสุขภาพของประชาชน
อย่างไรก็ตาม นักวิชาการอธิบายว่า วิกฤตความอดอยากในเอธิโอเปียช่วงปี 1984 - 1985 ไม่ได้เกิดจากภัยแล้งเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลจากหลายปัจจัยที่ซ้อนทับกัน ทั้งความขัดแย้งทางการเมือง ระบบเศรษฐกิจที่อ่อนแอ และข้อจำกัดในการเข้าถึงความช่วยเหลือ
#ภาพข่าวจากเอธิโอเปีย
ในปี 1984 รายงานข่าวของ BBC โดยนักข่าว ไมเคิล เบียร์ก (Michael Buerk) และช่างภาพ โมฮาเหม็ด อามิน (Mohamed Amin) นำเสนอภาพความอดอยากในเอธิโอเปียออกสู่สายตาคนทั่วโลก
รายงานดังกล่าวทำให้ผู้ชมจำนวนมากได้เห็นสถานการณ์ของผู้คนที่ได้รับผลกระทบจากภัยแล้งและการขาดแคลนอาหาร จนเกิดกระแสความช่วยเหลือจากนานาชาติ
หนึ่งในผู้ที่ได้รับอิทธิพลจากรายงานนี้คือ บ็อบ เกลดอฟ (Bob Geldof) นักร้องนำวง The Boomtown Rats ซึ่งเริ่มคิดถึงบทบาทของวงการดนตรีในการช่วยเหลือวิกฤตดังกล่าว
ปลายปี 1984 เขาร่วมกับ มิดจ์ ยัวร์ (Midge Ure) แต่งเพลง Do They Know It’s Christmas? ในนามกลุ่ม Band Aid โดยมีศิลปินอังกฤษและไอร์แลนด์จำนวนมากเข้าร่วม เพลงดังกล่าวสามารถระดมทุนได้หลายล้านปอนด์ และกลายเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิด Live Aid ในปีถัดมา
#LiveAid1985
วันที่ 13 กรกฎาคม 1985 Live Aid จัดขึ้นพร้อมกันในอังกฤษและสหรัฐอเมริกา โดยมีเป้าหมายเพื่อระดมทุนช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบจากความอดอยากในเอธิโอเปีย
ที่ Wembley Stadium กรุงลอนดอน มีผู้ชมในสนามประมาณ 72,000 คน ขณะที่ John F. Kennedy Stadium ในฟิลาเดลเฟีย มีผู้ชมประมาณ 100,000 คน
การถ่ายทอดสดผ่านระบบดาวเทียมทำให้ผู้คนในหลายประเทศสามารถรับชมเหตุการณ์เดียวกันได้พร้อมกัน และทำให้เรื่องราวของวิกฤตอาหารในแอฟริกากลายเป็นประเด็นที่คนทั่วโลกพูดถึง
หลังจากนั้น Live Aid ถูกยกให้เป็นหนึ่งในตัวอย่างสำคัญของการใช้วัฒนธรรมสมัยนิยมเพื่อสร้างความตระหนักต่อปัญหาระดับโลก
#จากภัยแล้งในอดีตสู่ยุคClimateChange
แม้วิกฤตเอธิโอเปียในช่วงทศวรรษ 1980 จะมีสาเหตุหลายด้าน แต่เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างสภาพอากาศกับระบบอาหารได้อย่างชัดเจน
ปัจจุบัน ความสัมพันธ์นี้กำลังกลายเป็นประเด็นสำคัญมากขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
อุณหภูมิเฉลี่ยที่สูงขึ้นทำให้หลายพื้นที่เผชิญกับภัยแล้งรุนแรงขึ้น ขณะที่ฝนตกไม่แน่นอนมากขึ้น ส่งผลต่อฤดูกาลเพาะปลูกและผลผลิตทางการเกษตร
รายงานขององค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) และหน่วยงานด้านสภาพภูมิอากาศระบุว่า ระบบอาหารทั่วโลกกำลังเผชิญแรงกดดันเพิ่มขึ้นจากสภาพอากาศสุดขั้ว ทั้งภัยแล้ง คลื่นความร้อน และน้ำท่วม ซึ่งล้วนส่งผลต่อความสามารถในการผลิตอาหาร
โดยเฉพาะในพื้นที่ที่เกษตรกรพึ่งพาฝนเป็นหลัก ความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศสามารถส่งผลโดยตรงต่อรายได้และความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือน
#การรักษาระบบนิเวศคือการรับมือวิกฤตอาหาร
ปัจจุบัน การแก้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารไม่ได้มุ่งไปที่การเพิ่มผลผลิตเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการรักษาระบบธรรมชาติที่สนับสนุนการผลิตอาหารด้วย
ป่าช่วยรักษาวงจรน้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำช่วยเก็บกักน้ำและลดผลกระทบจากสภาพอากาศสุดขั้ว ขณะที่ดินที่มีความสมบูรณ์ช่วยให้พื้นที่เกษตรสามารถรองรับความเปลี่ยนแปลงได้ดีขึ้น
เมื่อระบบนิเวศเสื่อมโทรม ความสามารถของพื้นที่ในการรับมือกับภัยแล้งหรือน้ำท่วมก็ลดลงตามไปด้วย
แม้เรื่องราวของ Live Aid จะผ่านมาแล้วกว่า 4 ทศวรรษ แต่เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ทำให้เห็นว่า ปัญหาสิ่งแวดล้อมไม่ได้อยู่แยกจากชีวิตมนุษย์
เพราะเมื่อธรรมชาติเปลี่ยนแปลง ผลกระทบสามารถเดินทางมาถึงอาหาร เศรษฐกิจ และความเป็นอยู่ของผู้คนได้เสมอ
โฆษณา