Blockdit Logo (Mobile)
ร้อยเรื่องหลากมุมกับ ภก.ปราโมทย์
•
8 ก.ค. เวลา 12:34 • ข่าวรอบโลก

พบยาต้านซึมเศร้า ตกค้างในสมองฉลาม

ทีมนักวิจัยจากโครงการ Eco Shark Project ภายใต้การนำของศาสตราจารย์ Mariana Bata Alonso จากมหาวิทยาลัยสหพันธ์รีโอเดจาเนโร (UFRJ) ประเทศบราซิล ได้ค้นพบยาต้านเศร้า Sertraline ปนเปื้อนอยู่ในเนื้อเยื่อสมองของฉลามหัวค้อนที่อาศัยอยู่นอกชายฝั่งบราซิล
โดยเป็นการตรวจสอบซากของฉลามหัวค้อน (ชนิด Sphyrna lewini และ S. zygaena ซึ่งเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง) ที่บังเอิญติดอวนของชาวประมงบริเวณชายฝั่งเมืองรีโอเดจาเนโร นักวิจัยได้นำอวัยวะต่างๆ ทั้งตับ กล้ามเนื้อ เหงือก และสมอง มาตรวจหาสารปนเปื้อน และพบว่ายาดังกล่าวไปกระจุกตัวมีความเข้มข้นสูงสุดในส่วนสมองของฉลาม
ทั้งนี้เนื่องจาก Sertraline มีคุณสมบัติชอบไขมัน (Lipophilic) และผ่านเข้าสู่สมองได้ดีมาก นักวิจัยตั้งสมมติฐานว่า ช่วงการระบาดของโควิด-19 ที่มียอดการใช้ยาต้านเศร้าเพิ่มสูงขึ้นถึง 25% ทั่วโลก มื่อมนุษย์รับประทานยา Sertraline เข้าไป ร่างกายจะขับถ่ายตัวยาในรูปแบบที่ไม่เปลี่ยนแปลงออกมาทางปัสสาวะและระบายสู่แหล่งน้ำ
ยาจึงถูกปล่อยลงสู่ทะเล ตกค้างในตะกอนน้ำ และถูกส่งต่อผ่านห่วงโซ่อาหาร ตั้งแต่สัตว์น้ำขนาดเล็กอย่างกุ้งและปลาหมึก ไปจนถึงสัตว์ผู้ล่าระดับบนสุดอย่างฉลามในรูปแบบของการสะสมทางชีวภาพ (Bioaccumulation)
และแม้ในขณะนี้จะยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่ายา Sertraline ทำให้พฤติกรรมในธรรมชาติของฉลามหัวค้อนเปลี่ยนไปหรือไม่ แต่การศึกษาในห้องปฏิบัติการพบว่า เมื่อปลา ซีบราฟิช (Zebrafish) สัมผัสกับยาเซอร์ทราลีนในระดับความเข้มข้นเท่ากับที่พบในน้ำทะเล (0.1 µg/L) ปลาจะมีภาวะการเคลื่อนไหวลดลง (Hypokinesia) มีพัฒนาการด้านการเรียนรู้ที่ล่าช้า และทำให้การทำงานของ serotonin ในสมองเกิดความผิดปกติ
ซึ่งหากเกิดขึ้นกับฉลามที่ต้องใช้สัญชาตญาณและการรับรู้สภาพแวดล้อมในการล่าเหยื่อ อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความสมดุลของระบบนิเวศทางทะเล
ทั้งนี้ Sertraline เป็นยาในกลุ่ม Selective Serotonin Reuptake Inhibitor (SSRI)
จับและปิดกั้นการทำงานของตัวพาเซโรโทนิน (Serotonin Transporter - SERT) ทำให้ลดการดูดกลับของสารสื่อประสาทเซโรโทนินเข้าสู่เซลล์ประสาท มีค่าชีวปริมาณออกฤทธิ์ (Bioavailability) อยู่ที่ประมาณ 40-45% จับกับโปรตีนในพลาสมาได้สูงมากถึง 98.5% และยา 2% ที่เป็นรูปอิสระก็เพียงพอที่จะผ่าน BBB และสะสมในเนื้อเยื่อไขมันของสมองได้
อ้างอิง
Huddart R, Hicks JK, Ramsey LB, Strawn JR, Smith DM, Bobonis Babilonia M, Altman RB, Klein TE. PharmGKB summary: sertraline pathway, pharmacokinetics. Pharmacogenet Genomics. 2020 Feb;30(2):26-33. doi: 10.1097/FPC.0000000000000392. PMID: 31851125; PMCID: PMC7008964.
โฆษณา