โจเซฟ คอนราด (Joseph Conrad)
(1857–1924)
แม้จะเกิดในโปแลนด์ แต่คอนราดได้กลายเป็นนักเขียนนวนิยายคนสำคัญที่เขียนงานเป็นภาษาอังกฤษ เขาหยิบยกประสบการณ์จากการเป็นกะลาสีเรือมาใช้ในการถ่ายทอดเรื่องราว เพื่อสำรวจผลกระทบที่บั่นทอนความเป็นมนุษย์จากการล่าอาณานิคม
ยูเซฟ เทออดอร์ กอนรัต คอเชญอฟสกี (Józef Teodor Konrad Korzeniowski) หรือที่รู้จักกันในภายหลังว่า โจเซฟ คอนราด เกิดเมื่อปี 1857 ที่เมืองแบร์ดีชีฟ (Berdyczów) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศยูเครน พ่อแม่ของเขาเป็นชนชั้นสูงผู้ถือครองที่ดินในโปแลนด์ นับตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 โปแลนด์ได้สิ้นสภาพการเป็นรัฐอิสระ และชาวโปแลนด์ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิรัสเซีย ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ชนชั้นสูงของโปแลนด์ไม่พอใจเป็นอย่างมาก
อพอลโล คอเชญอฟสกี (Apollo Korzeniowski) พ่อของคอนราด ซึ่งเป็นนักเขียนและผู้รักชาติที่มีอุดมการณ์แรงกล้า ได้ย้ายไปอยู่ที่วอร์ซอในปี 1861 และพยายามจัดตั้งกลุ่มต่อต้านการปกครองของรัสเซีย เขาถูกทางการจับกุมในข้อหาเป็นภัยต่อความมั่นคงทางการเมือง และถูกเนรเทศพร้อมครอบครัวไปยังพื้นที่ลุ่มชื้นอันหนาวเหน็บและกันดารของเมืองโวล็อกดา (Vologda) ทางตอนเหนือของรัสเซีย
แม่ของคอนราดเสียชีวิตระหว่างการเนรเทศในปี 1865 เนื่องจากสุขภาพทรุดโทรมจากสภาพความเป็นอยู่ที่โหดร้าย ส่วนอพอลโลได้รับอนุญาตให้กลับโปแลนด์ในปี 1867 แต่เขากลายเป็นคนสิ้นหวังและหมดอาลัยตายอยาก เขาเสียชีวิตที่เมืองกรากุฟ (Cracow) ในปี 1869 หลังจากที่ได้เผาต้นฉบับงานเขียนทั้งหมดของเขาไปจนหมดสิ้น
ชีวิตในทะเล
ในสถานการณ์ที่น่าเศร้าเช่นนี้ ไม่ว่าใครจะคาดหวังสิ่งใดจากเด็กหนุ่มที่เป็นลูกขุนนางโปแลนด์ผู้กำพร้า แต่แน่นอนว่าไม่มีใครคาดคิดว่าเขาจะได้ยินเสียงเรียกจากท้องทะเล อย่างไรก็ตาม คอนราดในวัยเยาว์เป็นนักอ่านตัวยง หนังสือต่างๆ ได้จุดประกายความกระหายในการเดินทางและการผจญภัยให้กับเขา
ความพยายามของทาเดอุส บอบรอฟสกี (Thaddeus Bobrowski) ลุงฝ่ายแม่และผู้ปกครองของเขา ที่จะชักจูงให้เขาเดินไปบนเส้นทางชีวิตที่เหมาะสมกว่านั้นกลับสูญเปล่า และเมื่ออายุได้ 17 ปี คอนราดก็ตัดสินใจแน่วแน่ที่จะเป็นกะลาสีเรือ บอบรอฟสกีไม่อาจคัดค้านการที่หลานชายจะจากโปแลนด์ไปได้อย่างสมเหตุสมผล เพราะในฐานะบุตรชายของผู้ก่อความไม่สงบ เขาจะตกเป็นเป้าสายตาของทางการรัสเซียอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นลุงจึงอนุญาตให้คอนราดเดินทางไปฝรั่งเศสเพื่อสมัครเข้าเป็นลูกเรือพาณิชย์
เมื่อไปตั้งหลักที่เมืองท่ามาร์กเซย คอนราดใช้ชีวิตอย่างไร้จุดหมายและไร้ระเบียบ เขาพัวพันกับการลักลอบค้าอาวุธและการขนของเถื่อน เขาเคยถูกยิง ซึ่งไม่มีใครรู้แน่ชัดว่าเป็นเพราะการดวลปืนหรือการพยายามฆ่าตัวตาย และเขายังคอยรบเร้าขอเงินจากผู้ปกครองของเขาอยู่ไม่ขาด
ในปี 1878 ภายใต้แรงกดดันจากบอบรอฟสกีที่ต้องการให้เขาปรับปรุงตัว คอนราดจึงย้ายไปที่ประเทศอังกฤษและเข้าร่วมกับกองเรือพาณิชย์อังกฤษ เขาทำหน้าที่เป็นกะลาสีเรือชาวอังกฤษต่อเนื่องถึง 14 ปี เขาเคยเรียนภาษาฝรั่งเศสมาตั้งแต่เด็ก แต่แทบไม่รู้จักภาษาอังกฤษเลยแม้แต่คำเดียว เขาเรียนรู้ภาษานี้ด้วยตัวเองในระหว่างที่สร้างความก้าวหน้าในอาชีพการเดินเรือ โดยเริ่มจากการขนส่งสินค้าชายฝั่งไปจนถึงการเดินทางไกล และค่อยๆ เลื่อนตำแหน่งขึ้นตามลำดับ เขาได้รับสัญชาติอังกฤษในปี 1886
การเดินทางที่ส่งอิทธิพลต่อชีวิต
ตลอดช่วงเวลาที่ใช้ชีวิตในทะเล คอนราดได้สั่งสมประสบการณ์ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นแรงบันดาลใจให้กับงานเขียนนวนิยายส่วนใหญ่ของเขา ในปี 1881 เขาได้ร่วมเดินทางไปกับเรือใบที่ขาดความพร้อมในการเดินเรือ มุ่งหน้าสู่กรุงเทพ พร้อมด้วยสินค้าประเภทถ่านหินจากเมืองนิวคาสเซิล การเดินทางครั้งนั้นจบลงด้วยเรือที่อับปางและสินค้าที่ถูกไฟไหม้ เหตุการณ์นี้ได้กลายเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับเรื่องสั้นของเขาที่ชื่อ "Youth" (ตีพิมพ์ในปี 1898)
ในช่วงปี 1887–1888 คอนราดได้พำนักอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และได้พบปะกับผู้คนมากมาย เช่น กัปตันจอห์น แมคเวิรร์ (Captain John McWhirr) ผู้เงียบขรึม ซึ่งถูกนำมาเป็นตัวละครเอกในนิยายขนาดสั้นเรื่อง Typhoon (ตีพิมพ์ในปี 1902) และ ชาร์ลส์ ออลไมเยอร์ (Charles Olmeijer) พ่อค้าผู้ซึ่งกลายเป็นตัวละครที่ชื่อ คาสปาร์ ออลไมเยอร์ (Kaspar Almayer) ในนวนิยายเรื่องแรกของเขาคือ Almayer’s Folly (ตีพิมพ์ในปี 1895)
การผจญภัยในอาณานิคม
ภายในปี 1888 คอนราดได้รับมอบหมายให้เป็นกัปตันเรือของตนเอง แต่เขาก็ยังคงรู้สึกกระวนกระวายและไม่พอใจในชีวิต ในปี 1889 ด้วยความกระหายในประสบการณ์ใหม่ๆ เขาจึงสมัครเข้าทำงานกับชาวเบลเยียมในคองโก เขาได้รับแต่งตั้งเป็นกัปตันเรือกลไฟในแม่น้ำแทนกัปตันคนก่อนที่ถูกฆาตกรรม
เขาเดินทางทางบกไปยังเมืองกินชาซา (Kinshasa) ก่อนจะล่องเรือกลไฟลำเล็กๆ ขึ้นไปตามแม่น้ำคองโกจนถึงน้ำตกโบโยมา (Boyoma Falls) เขาเกือบเอาชีวิตไม่รอดจากโรคบิดและมาลาเรีย แต่สิ่งที่เลวร้ายยิ่งกว่าความเจ็บป่วยคือการได้เห็นความเสื่อมทรามทางศีลธรรมของเหล่านักล่าอาณานิคมชาวยุโรป ซึ่งคอนราดบรรยายไว้ว่าเป็น "การแย่งชิงสมบัติที่น่ารังเกียจที่สุดเท่าที่เคยทำให้ประวัติศาสตร์มโนธรรมของมนุษย์ต้องมัวหมอง"
ประสบการณ์ทั้งหมดนี้ถูกถ่ายทอดออกมาเป็นนวนิยายขนาดสั้นเรื่อง Heart of Darkness (ตีพิมพ์ในปี 1899) ซึ่งมีตัวละครพ่อค้าขนงาช้างที่ชื่อ เคิร์ตซ์ (Kurtz) ผู้ตั้งตัวเป็นดั่งกึ่งเทพในฐานที่มั่นอันห่างไกลในคองโก
คอนราดกลับมาที่อังกฤษและใช้ชีวิตกะลาสีเรือต่อ แต่เขาก็เริ่มรู้สึกไม่พอใจกับชีวิตที่เป็นอยู่มากขึ้นเรื่อยๆ ในปี 1894 หลังจากที่การเดินทางเที่ยวหนึ่งที่เขาตั้งใจจะไปถูกยกเลิกอย่างกะทันหัน
เขาก็รู้สึกมีแรงบันดาลใจขึ้นมาฉับพลันที่จะเขียนผลงานที่เขาทำค้างไว้มาหลายปีให้จบ นั่นคือเรื่อง Almayer’s Folly ผลงานชิ้นนี้ได้รับการตอบรับให้ตีพิมพ์ และเมื่อรวมกับเรื่อง The Outcast of the Islands (ตีพิมพ์ในปี 1896) ก็ส่งผลให้คอนราดกลายเป็นนักเขียนคนสำคัญ เพื่อเปลี่ยนผ่านชีวิตให้สมบูรณ์
ในปี 1896 เขาได้แต่งงานกับ เจสซี จอร์จ (Jessie George) หญิงสาวจากชนชั้นแรงงานที่มีอายุน้อยกว่าเขา 16 ปี และประกอบอาชีพเป็นพนักงานพิมพ์ดีด นิสัยที่เยือกเย็นของเธอพิสูจน์แล้วว่าเป็นส่วนเติมเต็มที่โชคดีให้กับนิสัยที่แปรปรวนของคอนราด ทั้งคู่มีบุตรด้วยกันสองคน
ชีวิตที่มั่นคง
คอนราดอุทิศช่วงเวลาที่เหลือของชีวิตให้กับการเขียนหนังสือ โดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเขตชนบททางตอนใต้ของอังกฤษ ผลงานยุคแรกของเขามีพื้นฐานมาจากประสบการณ์ส่วนตัวจากการใช้ชีวิตในทะเลและในอาณานิคมของยุโรปอย่างท่วมท้น งานเขียนเหล่านี้สะท้อนถึงมุมมองแบบยอมรับชะตากรรมอย่างเย้ยหยัน รวมถึงความหมกมุ่นในเรื่องความรับผิดชอบส่วนบุคคลและประมวลเกียรติยศ ดังที่เห็นได้ชัดในนวนิยายเรื่อง Lord Jim (ตีพิมพ์ในปี 1900) ซึ่งสำรวจความพยายามของชายคนหนึ่งในการไถ่บาปให้กับตนเองหลังจากที่เคยละทิ้งหน้าที่อย่างน่าละอาย
การที่คอนราดถ่ายทอดเรื่องราวของลัทธิอาณานิคม และสิ่งที่ยุโรปมองว่าเป็น "ภารกิจในการทำให้ศิวิไลซ์" ในโลกภายนอกนั้น เต็มไปด้วยความกังขาที่แฝงไปด้วยการประชดประชัน สำหรับคอนราดแล้ว ไม่มีความแตกต่างทางศีลธรรมใดๆ ระหว่างชาวตะวันตกกับประชากรท้องถิ่นที่พวกเขาปกครองอยู่เลย
ผลงานช่วงปลายชีวิต
พื้นเพความเป็นโปแลนด์ทำให้คอนราดมีความเข้าใจในประเด็นทางการเมืองอย่างลึกซึ้ง ซึ่งประเด็นเหล่านี้ปรากฏชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ ในงานเขียนของเขา ในปี 1904 เขาตีพิมพ์เรื่อง Nostromo ซึ่งเป็นนวนิยายที่ก้าวพ้นจากประสบการณ์ส่วนตัวของเขา ไปสู่การถ่ายทอดความขัดแย้งทางการเมืองและศีลธรรมที่เกิดขึ้นจากการเข้ามาของระบบทุนนิยมโลกในรัฐแห่งหนึ่งในอเมริกาใต้ที่เต็มไปด้วยการฉ้อราษฎร์บังหลวงและความรุนแรง
ในเรื่อง The Secret Agent (1907) เขาใช้ลอนดอนเป็นฉากหลังสำหรับเรื่องราวอันมืดมนเกี่ยวกับภัยคุกคามและความไร้ความหมายของการก่อการร้ายโดยกลุ่มอนาธิปไตย และในเรื่อง Under Western Eyes (1911) เขาได้วิพากษ์วิจารณ์ลัทธิทำลายล้างทางศีลธรรมของกลุ่มผู้ที่ต้องการปฏิวัติในรัสเซีย
คอนราดประสบความสำเร็จอย่างไม่คาดคิดกับนวนิยายเรื่อง Chance ในปี 1913 และในผลงานชิ้นสำคัญช่วงปลายชีวิตเรื่อง Victory (1915) เขากลับไปใช้ฉากหลังเป็นหมู่เกาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อีกครั้ง เพื่อตอกย้ำมุมมองที่ค่อนข้างหม่นหมองต่อชีวิตของเขา นักวิชาการบางคนเสนอว่านวนิยายเรื่องนี้ยังสะท้อนถึงจุดอ่อนอย่างหนึ่งของตัวผู้เขียนเอง นั่นคือความไม่สามารถในการจัดการกับความสัมพันธ์เชิงชู้สาวได้
หลังจากกลายเป็นปรมาจารย์อาวุโสแห่งวงการวรรณกรรมอังกฤษ คอนราดเสียชีวิตในอังกฤษเมื่อปี 1924 หลังจากปฏิเสธการรับบรรดาศักดิ์อัศวินไม่นาน ผลงานของเขายังคงทรงอิทธิพลต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน และได้รับการอ้างถึงโดยบุคคลสำคัญ เช่น ที.เอส. เอเลียต (T.S. Eliot) และ บ็อบ ดิลัน (Bob Dylan) นอกจากนี้ Heart of Darkness ยังเป็นแรงบันดาลใจให้กับภาพยนตร์ที่ได้รับรางวัลออสการ์เรื่อง Apocalypse Now (1980) ของ ฟรานซิส ฟอร์ด คอปโปลา ซึ่งในเรื่องนี้บทของเคิร์ตซ์แสดงโดย มาร์ลอน แบรนโด
ว่าด้วยสไตล์: เรื่องเล่าซ้อนเรื่องเล่า
คอนราดได้พัฒนาเทคนิคการเล่าเรื่องแบบอ้อม (indirect narrative) ซึ่งเรื่องราวในนวนิยายจะถูกถ่ายทอดผ่านสายตาของตัวละครหนึ่ง และตัวละครนั้นก็ถูกแนะนำโดยผู้เล่าเรื่องอีกต่อหนึ่ง
โดยทั้งสองคนไม่จำเป็นต้องมีมุมมองที่ตรงกันเสมอไป นักเล่าเรื่องคนโปรดของเขาคือ กัปตันชาร์ลส์ มาร์โลว์ (Captain Charles Marlow) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในเรื่อง Lord Jim และ Heart of Darkness รวมถึงผลงานเรื่องอื่นๆ ผลที่ได้จากเทคนิคนี้คือการสร้างระยะห่างแบบเย้ยหยันจากเหตุการณ์ดราม่าและการผจญภัยที่ถ่ายทอดออกมา ทั้งยังเป็นการให้ความเคารพต่อความลึกลับซับซ้อนที่เป็นหัวใจสำคัญของแรงจูงใจมนุษย์
เชื่อกันว่าชื่อมาร์โลว์นั้นตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่ คริสโตเฟอร์ มาร์โลว์ (Christopher Marlowe) นักเขียนบทละครยุคเอลิซาเบธ ซึ่งคอนราดน่าจะรู้จักผลงานของเขาผ่านงานแปลของพ่อ
ในบริบท: คอนราดในคองโก
เมื่อคอนราดเดินทางไปยังคองโกในปี 1890 ดินแดนแห่งนี้อยู่ภายใต้การปกครองส่วนบุคคลของกษัตริย์เลโอโพลด์ที่ 2 (Leopold II) แห่งเบลเยียม ซึ่งประกาศเป้าหมายด้านมนุษยธรรมอันสูงส่งให้โลกได้รับรู้
แต่ในความเป็นจริง คองโกกลับถูกกดขี่ขูดรีดทางเศรษฐกิจอย่างโหดเหี้ยม และผู้คนต้องตกเป็นแรงงานทาสพร้อมได้รับบทลงโทษที่ทารุณโหดร้าย ต่อมาในปี 1904 รายงานจากกงสุลอังกฤษผู้ซึ่งคอนราดเคยพบระหว่างที่เขาพำนักอยู่ในคองโก ได้เปิดเผยถึงสภาพความเป็นอยู่ที่เลวร้ายทั้งหมดที่เกิดขึ้น ส่งผลให้กษัตริย์เลโอโพลด์จำต้องเริ่มปฏิรูป และในที่สุดคองโกก็ถูกเปลี่ยนสถานะมาเป็นอาณานิคมอย่างเป็นทางการของเบลเยียมในปี 1908
ที่มา: Writers who changed history
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
