Blockdit Logo (Mobile)
ชตระกูล ศรีสวัสดิ์
•
17 ส.ค. เวลา 14:00 • ข่าวรอบโลก
สหรัฐอเมริกา

โมจตาบาอาจกลายเป็นผู้นำที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดในประวัติศาสตร์อิหร่านหรือไม่?

จากการสังเกตการณ์ในมุมของมุกเก่าๆที่เกี่ยวกับสถานการณ์ในตะวันออกกลางมาหลายปี ณ ตอนนี้....การสืบทอดตำแหน่งในอิหร่านกลับกลายเป็นประเด็นสำคัญไปซะแล้ว...
และถือเป็นเรื่องที่หาได้ยากที่จะเห็นประเทศที่ใกล้ชิดกับอำนาจแบบสุดโต่งจะมีการเปลี่ยนแปลงถึงสองครั้งภายใน 6 เดือน
1
ซึ่งปัญหาในวิกฤตสุขภาพของมุจตาบาในปัจจุบัน...ไม่ใช่เรื่องส่วนตัวที่เกี่ยวข้องกับความเป็นอยู่ส่วนตัวของเขาอีกต่อไป
ดูเหมือนมันเหมือนกับกระจกที่สะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์ที่ยากลำบากทั้งสองด้านของอิหร่านได้อย่างชัดเจน
นั่นคือการกลไกในการถูกโจมตีจากภายนอกและกลไกของการต่อสู้ภายใน(ประเทศ)
ในขณะนี้ผู้นำสูงสุดที่ไม่กล้าแม้แต่จะปรากฏตัวต่อหน้ากล้อง มันแสดงให้เห็นว่าระบอบการปกครองตอนนี้มัน....เปราะบางเพียงใด
2
ด้วยการขึ้นสู่อำนาจของมุจตาบาเป็นไปอย่างรวดเร็วและน่าเศร้า ตั้งแต่เริ่มต้น.....
1
อาลี คาเมเนอี อดีตผู้นำสูงสุด เสียชีวิตเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ การปกครองของเขาถูกยุติลงด้วยการโจมตีจากสหรัฐอเมริกาและอิสราเอล
และมุจตาบา บุตรชายของเขาได้ขึ้นครองอำนาจต่อ
พ่อและลูกชายอยู่ในสถานที่เดียวกันในเวลานั้น คนหนึ่งเสียชีวิตทันที ส่วนอีกคนได้รับบาดเจ็บสาหัส
1
หลังจากที่บิดาของเขาถูกลอบสังหารระหว่างสงครามอิหร่านปี 2569 สภาผู้เชี่ยวชาญได้เลือกเขาให้เป็นผู้นำสูงสุดคนที่3
และเขาได้รับบาดเจ็บจากการโจมตีทางอากาศและไม่ยอมปรากฏตัวต่อสาธารณชนนับตั้งแต่ได้รับการแต่งตั้ง
ทำให้โลกภายนอกไม่ทราบที่อยู่และสภาพของเขา
เขาได้รับบาดเจ็บสาหัสแค่ไหน? ข้อมูลจากหลายฝ่ายที่ผมได้รับมานั้นแตกต่างกันอย่างมาก
แหล่งข่าวกรองจากตะวันตกและฝ่ายค้านมักอ้างว่าเขาได้รับบาดเจ็บสาหัสถึงขั้นเสียโฉม
1
จึงต้องปกปิดเรื่องราวทั้งหมดและอาศัยเพียงคำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรเท่านั้น อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่อิหร่านกลับให้ข้อมูลที่ขัดแย้งกัน
กระทรวงสาธารณสุขระบุว่าอาการบาดเจ็บเบื้องต้นของเขานั้นไม่ร้ายแรง และเจ้าหน้าที่ระดับสูงยืนยันว่าเขายังคงทำหน้าที่บัญชาการทางยุทธศาสตร์ต่อไป
แต่.....ยิ่งทางการปกปิดความจริงมากเท่าไหร่ โลกภายนอกก็ยิ่งตีความไปในทางที่เลวร้ายมากขึ้นเท่านั้น
ด้วยจุดเริ่มต้นที่แท้จริงเกิดขึ้นในช่วงต้นเดือนสิงหาคม แหล่งข่าวใกล้ชิดกับคณะรัฐมนตรีของเปเซฮิตเซียนยืนยันว่า
ไม่มีสมาชิกคณะรัฐมนตรีคนใดได้พบกับมูจตาบา พร้อมทั้งระบุว่าสุขภาพของเขาย่ำแย่มาก และเราจำคำพูดที่แสนเศร้าเหล่านั้นได้อย่างชัดเจน
บุคคลผู้นี้กล่าวกับสื่อฝ่ายตรงข้ามว่า สุขภาพของมุจตาบาแย่มาก และพวกเขาจะไม่แปลกใจเลยหากได้ยินข่าวการเสียชีวิตของเขาในเร็ววัน
แล้ว ....เหตุใดคำพูดเหล่านี้จึงมีน้ำหนักมากเช่นนี้?
นั่นเป็นเพราะมันมาจากภายในระบบ ไม่ใช่มาจากการคาดเดาอย่างไร้เหตุผลของคนภายนอก
1
จากแหล่งข่าวทั้งสองแหล่งนี้
คำกล่าวเพียงประโยคเดียวนี้กลับได้จุดชนวนบรรยากาศตึงเครียดไปทั่วกรุงเตหะราน
ข่าวลือที่ว่าอาการของโมจตาบาอยู่ในขั้นวิกฤตอย่างยิ่ง และเขาอาจเสียชีวิตได้ทุกเมื่อ กำลังแพร่กระจายอย่างกว้างขวางในระดับสูงสุดของระบอบการปกครองอิหร่าน
แน่นอนครับ....สื่ออิสราเอลรีบนำเสนอเรื่องนี้อย่างรวดเร็ว
1
Channel 14 ของอิสราเอล อ้างแหล่งข่าวภายในอิหร่าน รายงานว่าโมจตาบาอยู่ในอาการวิกฤตและถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล
หนังสือพิมพ์ Jerusalem Post ก็รายงานเรื่องนี้ด้วยเช่นกัน โดยแหล่งข่าวที่ไม่เปิดเผยชื่อระบุว่าอาการของเขาวิกฤตอย่างมาก
แต่ๆๆๆๆๆ บุคคลที่กล่าวถ้อยแถลงนั้นไม่สามารถแสดงหลักฐานที่ตรวจสอบได้แม้แต่ชิ้นเดียว และการเปลี่ยนแปลงท่าทีของประธานาธิบดีก็ทำให้ผู้คนรู้สึกไม่สบายใจด้วยเช่นกัน
เมื่อวันพุธที่ผ่านมา เปเซฮิตเซียนยอมรับว่าการติดต่อสื่อสารกับมุจตาบาในขณะนี้เป็นไปอย่างยากลำบาก
1
แต่เขาย้ำว่าการปรากฏตัวของมุจตาบาจะเป็นแหล่งพลังอันยิ่งใหญ่ที่ช่วยให้พวกเขาก้าวต่อไปข้างหน้าได้
ก่อนหน้านี้ ภาพลักษณ์อย่างเป็นทางการที่นำเสนอต่อโลกภายนอกนั้นแตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง
แน่นอนว่าทางการไม่สามารถนิ่งเฉยได้และรีบออกมาปฏิเสธข่าวลือ
ทางด้านสำนักข่าวเมห์ร (Mehr News Agency หรือ MNA) ของอิหร่านซึ่งเป็นสำนักข่าวที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล จึงได้เผยแพร่คลิปวิดีโอที่ไม่ระบุวันที่
ซึ่งในคลิปนั้นโมจตาบาดูมีสุขภาพดี นี่เป็นครั้งแรกที่เมห์รเผยแพร่คลิปวิดีโอของผู้นำสูงสุด
1
และชื่อคลิปที่ดูดึงดูดความสนใจ โดยสื่อของรัฐบาลอิหร่านตั้งชื่อวิดีโอว่า "ภาพแรกของผู้นำ"
ซึ่งแสดงให้เห็นเขากำลังกล่าวสุนทรพจน์ต่อนักศึกษา มันออกมาเผยแพร่หลังจากมีข่าวว่าเขาอาการสาหัสและต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาล
1
ไม่นาน ความอับอายที่ความพยายามที่จะปฏิเสธข่าวลือกลับส่งผลเสียต่อตัวเขาเอง
มุจตาบาไม่ได้ปรากฏตัวต่อสาธารณะอีกเลยนับตั้งแต่เข้ารับตำแหน่งผู้นำสูงสุด ต่อจากบิดาของเขา อาลี คาเมเนอี ซึ่งเสียชีวิตในการโจมตีระลอกแรกของสหรัฐฯ และอิสราเอล
ชาวเน็ตอิหร่านตั้งคำถามถึงความถูกต้องของวิดีโออย่างรวดเร็ว ซึ่งยิ่งทำให้ข่าวลือเรื่องสุขภาพของเขาทวีความรุนแรงขึ้น
ข้อเท็จจริงที่ว่าบุคคลที่กุมอำนาจสูงสุดในกองทัพของประเทศใช้ชีวิตอย่างลึกลับ ไม่มีใครสามารถตรวจสอบได้นั้น
เป็นสิ่งที่บ่งบอกอะไรหลายๆอย่าง
นับตั้งแต่ขึ้นครองอำนาจ โมจตาบาไม่ได้ปรากฏตัวต่อสาธารณะหรือกล่าวสุนทรพจน์ใดๆทางโทรทัศน์เลย และไม่มีวิดีโอหรือบันทึกเสียงใดๆ ของเขาถูกเผยแพร่
การสื่อสารของเขากับสาธารณชนอาศัยเพียงแถลงการณ์เป็นลายลักษณ์อักษรที่มีชื่อของเขาจากสื่อของรัฐเท่านั้น
นอกจากนี้ เขายังไม่ปรากฏตัวในงานศพของบิดาเมื่อเดือนที่แล้ว ซึ่งยิ่งเพิ่มความลึกลับให้กับสถานการณ์และที่อยู่ของเขา
แต่จากมุมมองของอิหร่าน การ "ซ่อนตัว" นี้อาจไม่ใช่เรื่องเลวร้ายเสียทีเดียว
1
หนังสือพิมพ์อิหร่านฉบับหนึ่งที่มีความสัมพันธ์กับรัฐบาลเทศบาลกรุงเตหะรานเคยรายงานว่า ทางการได้ปกปิดบันทึกเสียงของโมจตาบาไว้
เนื่องจากเกรงว่าหน่วยข่าวกรองต่างประเทศจะวิเคราะห์ลักษณะเสียงและเสียงรบกวนในบันทึกเพื่อระบุตำแหน่งหรือสภาพของเขา
1
นี่จึงถูกนำมาอ้างเป็นคำอธิบายว่าทำไมแม้แต่เสียงของเขาก็ยังไม่ถูกเผยแพร่ การทำให้ศัตรูคาดเดาไม่ถูกกลายเป็นรูปแบบหนึ่งของการป้องกันตนเองในยามสงคราม
สิ่งที่บ่งบอกได้ชัดเจนยิ่งกว่าคือ จำนวนเงินรางวัล
1
ความจริงกลายเป็นเครื่องต่อรองไปแล้ว เมื่อ สหรัฐอเมริกาเสนอเงินรางวัลสูงถึงสิบล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับข้อมูลเกี่ยวกับมุจตาบา
ดังนั้น.....ใครที่รู้ที่อยู่แน่ชัดของผู้นำสูงสุดก็จะได้เปรียบ ปัญหาคือ การที่ท่านผู้นำสูงสุดหายตัวไปนานนั้นไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยเลย
ด้วยโมจตาบาเป็นผู้มีอำนาจสูงสุดในการตัดสินใจด้านความมั่นคงต่างประเทศและความมั่นคงภายในที่สำคัญที่สุดของอิหร่าน
และคำถามเกี่ยวกับสุขภาพและการเข้าถึงตัวเขาเป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่งสำหรับเตหะราน
ในขณะที่กำลังพิจารณาข้อตกลงที่อาจกำหนดทิศทางของความขัดแย้งที่ยืดเยื้อมาเกือบ 6 เดือน
งานนี้ สุญญากาศในศูนย์อำนาจ...สามารถทำให้กลไกของรัฐทั้งหมดตกอยู่ในความโกลาหลได้
1
ดังนั้น เกมแห่งการสืบทอดอำนาจจึงเริ่มต้นขึ้นอีกครั้งอย่างเงียบๆ
1
อิหร่านมีกลไกการสืบทอดตำแหน่งผู้นำตามที่รัฐธรรมนูญที่ใช้เป็นหลักในการปกครองได้กำหนดไว้
แต่การทำงานของกลไกนี้ในยามสงครามขึ้นอยู่กับสถานการณ์ สภาผู้เชี่ยวชาญมีหน้าที่เลือกผู้นำสูงสุด และเป็นสภานี้เองที่เลือกโมจตาบาหลังจากที่อาลี คาเมเนอีถึงแก่กรรม
มีข้อแตกต่างที่สำคัญอย่างหนึ่งที่หลายคนมักมองข้ามไป นั่นคือ...การไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ชั่วคราวและการเสียชีวิตเป็นคนละเรื่องกัน
หากมุจตาบาห์ยังมีชีวิตอยู่แต่ไม่สามารถปรากฏตัวต่อสาธารณชนได้
รัฐบาลก็สามารถรักษาอำนาจของเขาไว้ได้ผ่านทางที่ปรึกษา การสื่อสารเป็นลายลักษณ์อักษร และผ่านเจ้าหน้าที่ระดับสูง
อย่างไรก็ตาม หากเขาไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์
ความกดดันจากกระบวนการสืบทอดตำแหน่งอย่างเป็นทางการก็จะยิ่งมากขึ้น หากถึงขั้นนั้นจริงๆ
มุจตาบาห์ก็คงจะถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์ในฐานะผู้นำสูงสุดที่มีวาระการดำรงตำแหน่งเพียงไม่กี่เดือน
1
และการเปลี่ยนผู้นำถึง 2 ครั้งภายใน 6 เดือนแบบนี้ถือเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยากมากในแวดวงการเมืองอิหร่าน
การปรับเปลี่ยนกลุ่มการเมืองและการกระจายอำนาจและทรัพยากรใหม่นี้จะยิ่งเพิ่มความไม่แน่นอนให้กับอนาคตของประเทศเป็นอย่างมาก
เมื่อพิจารณาประวัติของมุจตาบาห์แล้ว จริงๆ แล้วเขาไม่ได้มีตำแหน่งทางศาสนาที่แข็งแกร่งนัก
ตำแหน่งทางศาสนาของเขาคือ "ผู้มีอำนาจทางศาสนาอิสลาม" ซึ่งต่ำกว่าอยาตอลลาห์หนึ่งขั้น
1
ในช่วงที่ราฮีดำรงตำแหน่งประธาน มีการคาดการณ์ว่าเขาอาจเป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง แต่ในขณะนั้นโดยทั่วไปเชื่อกันว่าเขาไม่น่าจะสืบทอดตำแหน่งต่อจากบิดาได้
ข้อเท็จจริงที่ว่าตำแหน่งนี้สืบทอดจากพ่อสู่ลูกนั้นเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันภายในอิหร่าน
และด้วยการสนับสนุนที่แท้จริงของเขามาจากกองกำลังทหารที่อยู่เบื้องหลังของพวกเขา
ที่ผ่านๆมา เขาเข้าร่วมกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามในปี 2530 เข้าร่วมในสงครามอิหร่าน-อิรัก และรับตำแหน่งผู้นำกองกำลังบาซิชในปี 2552
กล่าวอีกนัยหนึ่ง นี่ไม่ใช่การไต่เต้าจากบารมีทางศาสนา
1
แต่เขาไต่เต้าขึ้นมาตามลำดับชั้นโดยอาศัยการบริหารจัดการระบบกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติ
ปัจจุบัน ผู้นำระดับสูงของอิหร่านกำลังเผชิญกับการต่อสู้หลายด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านความสัมพันธ์กับต่างประเทศ
สหรัฐฯ กำลังผลักดันให้มีการจัดตั้งเส้นทางเดินเรือที่ปลอดภัยในช่องแคบฮอร์มุซ แต่แวนซ์กล่าวว่าสหรัฐฯ ไม่ไว้วางใจอิหร่าน
ในขณะที่รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน อาราคชี กล่าวว่า การเปิดช่องแคบอีกครั้งจะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขอื่นๆ และจะต้องมีการชดเชยจากสหรัฐฯ อีกด้วย ฮาาาาาา.
ด้วยการวางไพ่ต่อรองเหล่านี้ อิหร่านได้ลดทอนความเชื่อมั่นจากภายนอกลงอย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างดีจริงๆ
เมื่อผมได้เชื่อมโยงเบาะแสเหล่านี้เข้าด้วยกัน
ยิ่งทำให้เชื่อมากขึ้นเรื่อยๆ ว่าการที่อิหร่านนำภาพวิดีโอเก่าๆ กลับมาเผยแพร่ซ้ำๆ และแถลงการณ์ซ้ำๆ นั้น ไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อรักษาเสถียรภาพ
แต่เป็นการปูทางไปสู่สุญญากาศทางอำนาจที่กำลังอาจจะเกิดขึ้นในอนาคตซะมากกว่า
เอาล่ะๆๆๆๆ แม้ว่ามุจตาบาห์จะกลับมาทำกิจกรรมสาธารณะได้ในอนาคต
แต่ความวุ่นวายที่ยืดเยื้อมานานหลายเดือนนี้ได้กัดกร่อนความน่าเชื่อถือของระบอบการปกครองไปแล้ว
แน่นอนครับ....การที่ผู้นำต้องพึ่งพาคลิปวิดีโอเก่าๆ เพื่อพิสูจน์ว่าตนยังมีชีวิตอยู่นั้นเป็นเรื่องที่สร้างความเสียหายอย่างมาก
หรือไม่ก็มีบางอย่างผิดปกติอย่างร้ายแรงในเตหะราน ผู้นำสูงสุดที่ปฏิเสธที่จะปรากฏตัว ประธานาธิบดีคนปัจจุบันที่ไม่สามารถติดต่อได้
และคำแถลงที่ขัดแย้งกันมากมายเกี่ยวกับสถานที่อยู่ อาการบาดเจ็บ
และใครเป็นผู้เขียนจดหมายในนามของเขา สิ่งเหล่านี้จะไม่เกิดขึ้นกับผู้นำที่เข้มแข็งและมีสุขภาพแข็งแรงใช่หรือไม่ล่ะ?
แต่ "มีบางอย่างที่ผิดพลาด" กับ "เขาจะเสียชีวิตก่อนวันศุกร์" นั้นเป็นคนละเรื่องกันนะครับ
ในขณะนี้มีเพียงคำตอบในข้อแรกเท่านั้นที่ดูสมเหตุสมผลกว่า
1
นอกจากนี้...มันก็ชี้ให้เห็นว่านี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ข่าวการเสียชีวิตของครอบครัวนี้ถูกรายงานผิดพลาด
ซึ่งสถานการณ์เดียวกันนี้เคยเกิดขึ้นกับบิดาของมุจตาบา คือ อาลี คาเมเนอี
มีข่าวลือเรื่องการเสียชีวิตของเขาซ้ำแล้วซ้ำเล่าตลอดหลายปีที่ผ่านมา
ครอบครัวนี้มักตกเป็นเป้าหมายของการโจมตีจากสาธารณชนในระดับนานาชาติอยู่เสมอ รวมถึงข่าวลือที่เคยแพร่สะพัดเป็นอย่างมากในปี 2550 ซึ่งในที่สุดก็ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าเป็นเท็จ
อิหร่านเองก็น่าจะยังคงอยู่ในสภาวะ "เสถียรภาพปนความไม่มั่นคง" ไปอีกระยะหนึ่ง
1
ในแง่ผิวเผิน อิหร่านมีโครงสร้างทางรัฐธรรมนูญที่คอยปกป้องอยู่ แต่เบื้องลึกนั้นกลับเต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากอิทธิพลที่ขยายตัวอย่างไม่หยุดยั้งของกองทัพ
ณ ตอนนี้...บทบาทของกองทัพกำลังกลายเป็นแรงผลักดันหลักมากขึ้นเรื่อยๆ
หมายความว่าอิหร่านจะให้ความสำคัญกับเสถียรภาพในความพยายามต่างๆ ในอนาคต
ไม่ว่าจะเป็นการบริหารเศรษฐกิจภายในประเทศและชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน หรือการมีส่วนร่วมในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
การเปลี่ยนแปลงเล็กๆน้อยๆในพลวัตภายในของเตหะราน
ขณะที่สถานการณ์ที่ตึงเครียดอยู่แล้วในตะวันออกกลาง ก็ยังคงทวีความรุนแรงขึ้นทุกครั้ง
1
ความจริงจะถูกเปิดเผยก็ต่อเมื่อมุจตาบาออกมาปรากฏตัวต่อหน้ากล้องด้วยตนเองเท่านั้น
1
จนกว่าจะถึงเวลานั้น คำแถลงที่ชัดเจนทั้งหมดเป็นเพียงเสียงสะท้อนความจริงท่ามกลางหมอกหนาทึบในเตหะราน....
โฆษณา