เคน วิลเบอร์ นักปรัชญาแนวจิตวิญญาณร่วมสมัยผู้มีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อวงการจิตวิทยาข้ามบุคคล เสนอแนวคิดเรื่องวิวัฒนาการของจิตสำนึกไว้ในหนังสือ Up from Eden ซึ่งสำนักพิมพ์ Doubleday ตีพิมพ์ในปี 1981 วิลเบอร์ชี้ว่า ประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติคือกระบวนการวิวัฒนาการของจิตสำนึกที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน
ศรีออโรบินโด นักปรัชญาและนักปราชญ์ชาวอินเดียผู้มีชีวิตอยู่ในช่วงปลายศตวรรษที่สิบเก้าถึงกลางศตวรรษที่ยี่สิบ เสนอแนวคิดที่ละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้นไว้ในหนังสือ The Life Divine ซึ่งตีพิมพ์ระหว่างปี 1939 ถึง 1940
ปิแอร์ แตร์ฮาร์ด เดอ ชาร์แด็ง มองเห็นภาพของการเปลี่ยนแปลงนี้ไว้ล่วงหน้าในหนังสือ The Phenomenon of Man ว่า มนุษยชาติกำลังวิวัฒนาการไปสู่การรวมตัวของจิตสำนึกทั้งหมดผ่านชั้นนูโอสเฟียร์ที่จะห่อหุ้มโลกไว้ด้วยความคิดและความรู้ของมนุษย์ทุกคน
หลักฐานเหล่านี้สามารถตีความได้หลายแบบโดยไม่จำเป็นต้องสรุปว่ามนุษยชาติกำลังก้าวสู่ Homo Spiritualis การเพิ่มขึ้นของจำนวนผู้ฝึกสมาธิอาจอธิบายได้ด้วยความเครียดของชีวิตสมัยใหม่ที่ทำให้ผู้คนแสวงหาเครื่องมือจัดการความทุกข์
งานวิจัยประสบการณ์ใกล้ตายเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องมากที่สุดชิ้นหนึ่ง เรย์มอนด์ มูดี้ จิตแพทย์ชาวอเมริกัน บันทึกกรณีผู้ที่หัวใจหยุดเต้นแล้วฟื้นกลับมามีชีวิตไว้ในหนังสือ Life After Life ซึ่งตีพิมพ์ในปี 1975 มูดี้พบว่า
การนำเสนอคำอธิบายเหล่านี้ไม่ได้มีเจตนาจะหักล้างความเชื่อของผู้ที่มองว่ามนุษยชาติกำลังก้าวสู่ Homo Spiritualis หากแต่เพื่อให้ผู้อ่านมีข้อมูลครบทุกด้านก่อนตัดสินใจด้วยตนเอง
นักเขียนแนวจิตวิญญาณเช่นลี แคร์โรลล์ และเจน โทเบอร์ เรียกเด็กเหล่านี้ว่า "เด็กอินดิโก" ในหนังสือ The Indigo Children ซึ่งสำนักพิมพ์ Hay House ตีพิมพ์ในปี 1999 และต่อมามีการเรียกชื่ออื่น ๆ ตามแนวคิดนิวเอจ เช่น เด็กคริสตัลและเด็กสายรุ้งตามลำดับ
ผู้สนใจแนวคิดวิวัฒนาการของจิตสำนึกควรเริ่มจาก Up from Eden ของเคน วิลเบอร์ ซึ่งอธิบายพัฒนาการของจิตสำนึกมนุษย์อย่างเป็นระบบ ตามด้วย The Life Divine ของศรีออโรบินโด เพื่อเข้าใจแนวคิดวิวัฒนาการทางจิตวิญญาณจากมุมมองปรัชญาอินเดีย
ด้านประสบการณ์ใกล้ตาย
Consciousness Beyond Life ของพิม ฟาน ลอมเมล เป็นงานวิจัยที่เข้มงวดที่สุดชิ้นหนึ่งในสาขานี้ ควรอ่านคู่กับ Life After Life ของเรย์มอนด์ มูดี้ ซึ่งเป็นงานคลาสสิกที่บันทึกกรณีประสบการณ์ใกล้ตายไว้อย่างละเอียด
ด้านจิตวิทยาพัฒนาการเด็ก
The Highly Sensitive Child ของอีเลน อารอน เป็นงานสำคัญที่ช่วยให้เข้าใจลักษณะของเด็กที่ถูกเรียกว่าเด็กยุคใหม่จากมุมมองวิทยาศาสตร์ ควรอ่านคู่กับ The Orchid and the Dandelion ของดับเบิลยู โทมัส บอยซ์ เพื่อเข้าใจความหลากหลายทางชีวภาพของเด็ก