Shortcut
บางองค์กรมีขั้นตอนชัดเจนทุกอย่าง แต่พอเจอคำว่า ‘เดี๋ยวบอกผู้ใหญ่’ กติกากลับเริ่มไม่มีความหมาย?
มีเรื่องหนึ่งที่ผมนึกถึงวัฒนธรรมองค์กรแบบไทยๆ ที่เราคุ้นเคยกันดีครับ ซึ่งหลายท่านอาจจะเคยมีประสบการณ์? คือ
* เวลามีคนมาสอบถามขั้นตอนการทำงาน เราก็อธิบายไปตามเหตุผลว่าอะไรต้องทำก่อนหลัง มีขั้นตอนไหนที่จำเป็น และทำไมบางเรื่องถึงไม่สามารถข้ามไปได้
* แน่นอนว่าคนฟังอาจรู้สึกว่ายุ่งยาก ซึ่งผมเข้าใจครับ เพราะบางขั้นตอนขององค์กรก็ควรถูกตั้งคำถามและปรับปรุงให้ดีขึ้นเหมือนกัน
แต่สิ่งที่ทำให้ผมสะดุดใจ กลับไม่ใช่การที่อีกฝ่ายไม่เห็นด้วยกับขั้นตอน
แต่เป็นประโยคสั้นๆ ที่ว่า “เดี๋ยวบอกผู้ใหญ่ละกัน” 😅
ฟังเผินๆ อาจดูเหมือนเป็นเรื่องปกติ? แต่ในบางบริบท มันกลับให้ความรู้สึกว่า ถ้าคุยกันด้วยเหตุผลแล้วไม่ได้อย่างที่ต้องการ ก็ยังมีอีกวิธี คือไปหาคนที่มีอำนาจมากกว่าให้ช่วยจัดการ
ผมไม่ได้มีปัญหากับการให้ผู้บริหารช่วยตัดสินใจนะครับ เพราะบางเรื่องก็จำเป็นต้องมีคนช่วยปลดล็อกจริงๆ
“แต่การขอให้ผู้ใหญ่ช่วยแก้ปัญหา กับการใช้ชื่อผู้ใหญ่เพื่อกดดันให้คนอื่นยอม เป็นคนละเรื่องกัน”
และผมคิดว่านี่เป็นหนึ่งในพฤติกรรมที่สะท้อนวัฒนธรรมองค์กรแบบลำดับชั้น ที่แม้หลายองค์กรจะพูดถึงการเปลี่ยนแปลงกันมานาน แต่ก็ยังพบเห็นได้อยู่จนถึงทุกวันนี้
1. เคารพผู้ใหญ่ ไม่ได้แปลว่าต้องยอมให้ผู้ใหญ่ถูกเสมอไป?
การเคารพผู้ใหญ่เป็นเรื่องที่ดีครับ แต่ต้องแยกให้ออกระหว่างการให้เกียรติ กับการยอมให้ตำแหน่งหรือความสัมพันธ์อยู่เหนือเหตุผล
ในบางองค์กร คนที่พยายามอธิบายกติกาหรือยืนยันในหลักการ กลับถูกมองว่าแข็ง ไม่ยืดหยุ่น หรือไม่รู้จักทำงานกับผู้ใหญ่
ขณะที่คนที่รู้จักเข้าหาผู้มีอำนาจ รู้ว่าเรื่องไหนต้องไปหาใคร หรือทำอย่างไรให้ผู้ใหญ่ช่วยพูดให้ กลับได้รับคำชมว่าเป็นคนประสานงานเก่ง ทำให้งานเดินได้เร็ว
แน่นอนว่าการมีความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้บริหารไม่ใช่เรื่องผิด เพราะการทำงานร่วมกันต้องอาศัยความไว้วางใจด้วย
“แต่ถ้าเราเริ่มใช้ความสัมพันธ์แทนเหตุผล หรือใช้ตำแหน่งของคนอื่นมากดดันให้ใครทำสิ่งที่ขัดกับหลักการ นั่นก็คงไม่ใช่การประสานงานที่ดีแล้วครับ”
2. บางองค์กรอาจกำลังให้รางวัลกับคนที่รู้จักใช้เส้นทางลัด มากกว่าคนที่พยายามทำให้ระบบดีขึ้น?
ลองนึกภาพคนทำงานสองคนครับ
* คนแรกพยายามทำความเข้าใจขั้นตอน ประสานงานกับผู้เกี่ยวข้อง รับผิดชอบต่อความเสี่ยง และหาทางให้งานสำเร็จอย่างถูกต้อง
* ส่วนอีกคนพอเจอขั้นตอนที่ยุ่งยาก ก็เลือกเข้าหาผู้บริหารเพื่อขอให้ช่วยสั่งการหรือยกเว้นบางอย่าง
ถ้าสุดท้ายคนที่สองกลับถูกมองว่าเก่งกว่า เพราะทำให้งานเสร็จเร็วกว่า โดยไม่มีใครสนใจว่าความเร็วนั้นได้มาอย่างไร องค์กรก็อาจกำลังส่งสัญญาณบางอย่างให้คนทั้งทีม
นั่นคือ “คนที่เข้าถึงอำนาจได้ง่าย อาจมีโอกาสเติบโตมากกว่าคนที่พยายามสร้างระบบที่ดี”
เมื่อเรื่องแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยๆ คนก็จะค่อยๆ เรียนรู้ว่า การแก้ปัญหาไม่จำเป็นต้องเข้าใจสาเหตุหรือกระบวนการให้ลึกซึ้ง ขอแค่รู้ว่าต้องไปหาใครก็พอ
สุดท้ายเราอาจมีคนที่เก่งเรื่องเดินเข้าหาผู้ใหญ่เพิ่มขึ้น แต่มีคนที่อยากลงมือแก้ปัญหาจริงๆ น้อยลง
3. เมื่อผู้บริหารกลายเป็นทางลัด กติกาก็เริ่มหมดความหมายใช่ไหม?
ผมคิดว่าเรื่องนี้เป็นความรับผิดชอบของผู้บริหารด้วยครับ เพราะวัฒนธรรมแบบนี้ไม่ได้เกิดจากคนที่ชอบอ้างผู้ใหญ่ฝ่ายเดียว แต่เกิดขึ้นได้เพราะวิธีนี้เคยใช้ได้ผลจริง
* ถ้ามีคนมาขอให้ข้ามขั้นตอน ผู้บริหารควรทำความเข้าใจก่อนว่าขั้นตอนนั้นมีไว้เพื่ออะไร มีความเสี่ยงอะไร และสามารถทำให้ง่ายขึ้นได้หรือไม่?
* ถ้าขั้นตอนไม่จำเป็น ก็ควรแก้ไขให้ทุกคนทำงานง่ายขึ้น ไม่ใช่ยกเว้นเฉพาะคนที่เดินมาหาได้ถึงห้อง
* แต่ถ้าเป็นขั้นตอนที่จำเป็น เช่น เรื่องข้อมูล ความปลอดภัย หรือความเสี่ยงขององค์กร ผู้บริหารก็ควรสนับสนุนให้ทำตามกติกา พร้อมช่วยลดความยุ่งยากที่ไม่จำเป็น 🙂
“เพราะถ้าใครไม่พอใจขั้นตอน ก็สามารถไปหาผู้บริหารให้สั่งข้ามได้ตลอด คนทำงานก็คงเริ่มสับสนว่าองค์กรนี้ใช้กติกาเดียวกันจริงหรือเปล่า?” 🤔
4. ความเกรงใจ ไม่ควรทำให้คนไม่กล้าทำในสิ่งที่ถูกต้อง?
อีกเรื่องที่พบได้ในบางองค์กรไทยคือความเกรงใจที่มากเกินไป
บางคนรู้ดีว่าขั้นตอนนั้นจำเป็น แต่พอมีคนอ้างชื่อผู้บริหาร หรือบอกว่าผู้ใหญ่ต้องการ ก็เริ่มไม่แน่ใจว่าควรยืนยันในหลักการต่อหรือไม่
สุดท้ายอาจเลือกยอมเพื่อไม่ให้มีปัญหา หรือเพราะไม่อยากถูกมองว่าเป็นคนขัดขวางงาน
ในระยะสั้นเรื่องอาจจบเร็ว แต่ในระยะยาวเรากำลังทำให้คนเรียนรู้ว่า การรักษาความสัมพันธ์สำคัญกว่าการรักษาหลักการ
ผมคิดว่าองค์กรควรเปิดพื้นที่ให้คนสามารถอธิบายเหตุผล เห็นต่าง และทักท้วงความเสี่ยงได้ โดยไม่ต้องกลัวว่าจะถูกมองว่าไม่ให้เกียรติผู้ใหญ่
“เพราะการเคารพผู้ใหญ่ ไม่จำเป็นต้องแลกมาด้วยการเงียบในเรื่องที่เรารู้ว่าอาจสร้างปัญหาให้กับองค์กร”
⸻
5. แต่ผมก็ไม่ได้คิดว่าทุกขั้นตอนขององค์กรถูกต้องเสมอไปนะครับ 😅
บางองค์กรมีขั้นตอนซ้ำซ้อน อนุมัติหลายชั้น หรือมีข้อกำหนดที่ไม่ตอบโจทย์การทำงานแล้ว คนที่ตั้งคำถามกับสิ่งเหล่านี้จึงไม่ใช่คนผิด
เราควรช่วยกันลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น และเปิดโอกาสให้คนเสนอวิธีทำงานที่ดีกว่าเดิม
แต่การปรับปรุงกระบวนการ กับการข้ามกระบวนการเพียงเพราะตัวเองไม่สะดวก เป็นคนละเรื่องกัน
ถ้าจะยกเว้นกติกา ก็ควรมีเหตุผล มีผู้รับผิดชอบ และมีแนวทางที่ใช้ได้อย่างเป็นธรรม ไม่ใช่ขึ้นอยู่กับว่าใครรู้จักใคร
6. สุดท้ายแล้ว การเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร ไม่ได้เกิดจากการมีระบบใหม่หรือเทคโนโลยีใหม่เพียงอย่างเดียว
ต่อให้องค์กรพูดเรื่องความทันสมัย ความคล่องตัว หรือการให้อำนาจพนักงานมากแค่ไหน แต่ถ้าคนยังต้องคอยดูว่าเรื่องนี้ใครสั่งมา ใครเป็นคนฝาก หรือใครมีผู้ใหญ่หนุนหลัง วัฒนธรรมการทำงานก็คงไม่ได้เปลี่ยนไปมากนัก
และสิ่งที่ผมคิดว่าน่ากังวลที่สุด ไม่ใช่แค่มีคนใช้ความสัมพันธ์เพื่อข้ามกติกา แต่คือการที่องค์กรกลับยอมรับพฤติกรรมแบบนั้นว่าเป็นความสามารถ และบางครั้งอาจให้โอกาสเติบโตด้วยซ้ำ
เมื่อคนเห็นว่าวิธีไหนทำให้ได้รับการยอมรับและก้าวหน้า คนก็ย่อมเรียนรู้ที่จะทำแบบนั้นมากขึ้น
“องค์กรคงเปลี่ยนไปสู่การทำงานอย่างมืออาชีพได้ยาก หากยังให้รางวัลกับคนที่รู้จักใช้ความสัมพันธ์เพื่อข้ามกติกา มากกว่าคนที่พยายามแก้ปัญหาและทำให้ระบบการทำงานดีขึ้นจริงๆ ครับ”
#วันละเรื่องสองเรื่อง
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
