นิ้วบำบัด : ชี้ผิดชีวิตเปลี่ยน
FINGER THERAPY: ONE WRONG CHOICE CHANGES EVERYTHING
“นิ้วบำบัด” วิชาที่ไม่ต้องเรียนแพทย์ ไม่ต้องมีใบประกอบวิชาชีพ ขอเพียงมีอำนาจมากพอ ก็ใช้นิ้วชี้ใครสักคนขึ้นไปนั่งในตำแหน่งสำคัญได้
ชี้ถูก องค์กรได้คนดีมีความสามารถ เรียกว่า “นิ้วคุณภาพ” ชี้ผิด คนทั้งองค์กรต้องช่วยกันบำบัดผลที่ตามมา ส่วนนิ้วเจ้าปัญหาก็อาจบาดเจ็บ หัก หรือถึงขั้นถูกตัด
ประกาศแต่งตั้งออกมาฉบับเดียว คนหนึ่งได้ตำแหน่งใหม่ อีกหลายสิบคนได้หัวหน้าใหม่
ชี้ถูก งานเดินหน้า คนมีโอกาสเติบโต ชี้ผิด เรื่องง่ายกลายเป็นเรื่องยาก บางคนหมดกำลังใจ บางคนลาออก แม้แต่คนที่ได้ตำแหน่งก็อาจไม่มีความสุข
แต่ผลงานไม่ดีไม่ได้แปลว่าเลือกผิดเสมอไป ต้องย้อนกลับไปดูว่าคนชี้รู้อะไร และใช้อะไรตัดสินใจในวันแต่งตั้ง
คนแต่งตั้งเห็นรายงานผลงาน คะแนนประเมิน และการนำเสนองานในห้องประชุม แต่คนที่ทำงานด้วยทุกวันอาจรู้จักผู้ถูกเสนอชื่อดีกว่ามาก
นี่คือปัญหา Information Asymmetry หรือข้อมูลไม่สมมาตร คนมีอำนาจตัดสินใจอาจรู้เรื่องสำคัญน้อยกว่าคนที่ไม่มีสิทธิออกเสียงด้วยซ้ำ
นิ้วนี้ไม่ได้ผิดเพราะไม่มีข้อมูลให้หา แต่เจ้าของนิ้วคิดว่าข้อมูลที่ตัวเองมีเพียงพอแล้ว
พนักงานขายทำยอดสูงที่สุด จึงได้เป็นผู้จัดการฝ่ายขาย แต่ขายเก่งกับบริหารคนเก่งเป็นเรื่องเดียวกันหรือ
งานวิจัย Promotions and the Peter Principle ของ Benson, Li และ Shue (2019) พบว่า ยอดขายส่วนบุคคลที่สูงกว่า สัมพันธ์กับผลงานบริหารทีมที่ต่ำกว่าโดยเฉลี่ยในข้อมูลที่ศึกษา
พนักงานคนนั้นไม่ได้ทำอะไรผิด คนที่เอาไม้บรรทัดวัดยอดขายไปวัดความสามารถในการบริหารคือคนชี้
คนที่เราชอบ พูดอะไรก็ฟังเข้าท่า ส่วนคนที่ไม่คุ้นเคย ต่อให้ผลงานดีก็ต้องพิสูจน์ตัวเองอีกหลายรอบ
จาก “คนที่ฉันไว้ใจ” ค่อย ๆ กลายเป็น “คนที่ดีที่สุดสำหรับตำแหน่งนี้” ทั้งที่ยังไม่เคยเปรียบเทียบกันจริง
เจ้าของนิ้วอาจมั่นใจเต็มที่ว่ากำลังเลือกด้วยเหตุผล ทั้งที่ความรู้สึกตัดสินไปก่อนแล้ว
บางคนเลือกหัวหน้าหรือผู้บริหารเพื่อรักษาฐานอำนาจ ตอบแทนบุญคุณ หรือสร้างพวกพ้อง
แนวคิด Principal-Agent Problem ช่วยอธิบายปัญหาเมื่อผู้ได้รับมอบอำนาจใช้หน้าที่นั้นเพื่อประโยชน์ของตัวเอง
องค์กรอาจไม่ได้เดินหน้าดีที่สุด แต่คนแต่งตั้งนั่งสบายที่สุด
สามนิ้วแรกเลือกผิดโดยไม่ตั้งใจ แต่นิ้วนี้เลือกให้ตรงใจตัวเองตั้งแต่ต้น
ข้อมูลไม่ครบ ก็เปลี่ยนวิธีหาข้อมูล ใช้เกณฑ์ผิด ก็เปลี่ยนเกณฑ์ให้ตรงกับงานใหม่ ถ้าเลือกตามใจตัวเอง ก็ให้คนอื่นร่วมพิจารณาด้วยเกณฑ์เดียวกัน
นิ้วที่เคยชี้ผิดกลับมาเป็นนิ้วคุ
ถ้าได้รับคำเตือนแล้วยังละเลย ใช้เกณฑ์เดิมทั้งที่รู้ว่ามีปัญหา หรือปล่อยให้ความชอบส่วนตัวนำหน้าความสามารถจนเกิดความเสียหายซ้ำ องค์กรอาจต้องจำกัดอำนาจ ให้คนอื่นร่วมตัดสิน หรือพักสิทธิแต่งตั้งไว้ก่อน
เพราะถ้ายังปล่อยให้ชี้เหมือนเดิม ความเสียหายก็จะตกกับคนชุดใหม่อีก
ถ้าตรวจพบการจงใจใช้อำนาจโดยมิชอบอย่างร้ายแรง เพื่อตัวเองหรือพวกพ้อง การถอนอำนาจแต่งตั้งก็จำเป็น
แล้วใครจะเป็นคนตรวจนิ้ว?
ถ้าคนชี้เป็นทั้งคนเลือก คนตรวจ และคนตัดสินว่าตัวเองเลือกถูก การบำบัดก็คงจบด้วยคำว่านิ้วยังแข็งแรงดีทุกครั้ง
องค์กรจึงต้องมีคนตรวจสอบที่เป็นอิสระจากผู้ถูกตรวจ และมีอำนาจจัดการปัญหาได้จริง
รักษานิ้วแล้ว คนทั้งองค์กรไม่ได้หายเจ็บตามไปด้วย งานที่เสียหายยังต้องแก้ คนที่หมดกำลังใจยังต้องได้รับการดูแล คนที่เสียโอกาสก็ไม่ควรถูกลืม
แม้แต่คนที่ถูกแต่งตั้งก็อาจเป็นผู้เสียหาย เพราะถูกวางไว้ในตำแหน่งที่ไม่ถนัด
นิ้วคุณภาพคือนิ้วที่คิดก่อนชี้ ยอมรับเมื่อพลาด และไม่ปล่อยให้คนอื่นแบกผลของการตัดสินใจอยู่ฝ่ายเดียว
นิ้วที่ชี้ผิดอาจเปลี่ยนชีวิตคนทั้งองค์กร แต่การบำบัดต้องเริ่มจากคนที่มีอำนาจชี้
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
