[BETTERCM] 🧚แนวทางปฏิบัติป้องกัน และจัดการ UTI จาก2บทความ 🔹บทความที่1 ปี 2022 (BJU) ทบทวนแนวทางปฏิบัติ (guideline) ระหว่างประเทศที่สำคัญ 9 แห่ง สำหรับการจัดการภาวะติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเป็นซ้ำ (recurrent urina

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

•

8 ต.ค. 2025 เวลา 09:58 • สุขภาพ

🧚แนวทางปฏิบัติป้องกัน และจัดการ UTI จาก2บทความ

🔹บทความที่1 ปี 2022 (BJU) ทบทวนแนวทางปฏิบัติ (guideline) ระหว่างประเทศที่สำคัญ 9 แห่ง สำหรับการจัดการภาวะติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเป็นซ้ำ (recurrent urinary tract infections - rUTI) ในผู้หญิง พบว่ามีข้อตกลงร่วมกันในหลายประเด็น แต่ก็มีความแตกต่างในบางคำแนะนำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในมาตรการป้องกันที่ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ

🔸บทความที่2 ปี 2024 (JAMA) เป็นข้อสรุปมติกลุ่ม WikiGuidelines ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญ 54 คน จาก 12 ประเทศ

⭕นิยามของ rUTI:

การติดเชื้อ 2 ครั้งใน 6 เดือน หรือ 3 ครั้งใน 1 ปี

⭕การตรวจวินิจฉัย:

ปี 2022 ควรเก็บปัสสาวะเพาะเชื้อในช่วงที่มีอาการติดเชื้อเฉียบพลัน โดยเฉพาะในครั้งแรกๆ หรือเมื่อไม่ตอบสนองต่อการรักษา

ไม่แนะนำให้ส่องกล้องตรวจกระเพาะปัสสาวะ (cystoscopy) หรือตรวจภาพรังสี ในผู้หญิงที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยง (เช่น ไม่มีเลือดปนในปัสสาวะ ไม่มีการติดเชื้อจากเชื้อที่ไม่ใช่ E. coli)

ปี2024 การเพาะเชื้อปัสสาวะควรสงวนไว้สำหรับกรณีซับซ้อน หรือกรณีเป็นซ้ำบ่อยๆ

การตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะเพื่อประเมินโรค (Urinalysis) มีคุณค่าจำกัด เนื่องจากค่าพยากรณ์ผลบวกต่ำ สนับสนุนการวินิจฉัยที่อิงตามอาการทางคลินิกเป็นหลัก

ส่วน ภาวะติดเชื้อในปัสสาวะโดยไม่มีอาการ ((Asymptomatic Bacteriuria - ASB) การทดสอบปัสสาวะ มักนำไปสู่การรักษาโดยไม่จำเป็น ซึ่งเป็นสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง เพื่อลดการใช้ยาปฏิชีวนะ

⭕การรักษาเฉียบพลัน:

ปี 2022 ใช้ยาปฏิชีวนะระยะสั้น (ไม่เกิน 7 วัน)

ปี 2024

Cystitis (ผู้ใหญ่): มี ข้อเสนอแนะที่ชัดเจน สำหรับ Fluoroquinolones (3 วัน), Nitrofurantoin (5 วัน), Pivmecillinam (3 วัน), และ TMP/SMX (3 วัน)

Pyelonephritis (ผู้ใหญ่): มี ข้อเสนอแนะที่ชัดเจน สำหรับ β-lactams (7 วัน) และ Fluoroquinolones (5 ถึง 7 วัน)

การติดเชื้อในกระแสเลือด ที่มีแหล่งกำเนิดจากทางเดินปัสสาวะ: มีข้อเสนอแนะที่ชัดเจน สำหรับระยะเวลา 7 วัน

กลุ่มอาการอื่น ๆ (เช่น CAUTI,Prostatitis และ UTI ในเด็ก): หลักฐานไม่เพียงพอที่จะให้ข้อเสนอแนะที่ชัดเจนสำหรับระยะเวลาการรักษา

⭕การป้องกัน:

ปี 2022 ยาปฏิชีวนะป้องกันแบบต่อเนื่อง หรือ แบบกินหลังมีเพศสัมพันธ์ เป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพ

ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะรักษาภาวะติดเชื้อในปัสสาวะโดยไม่มีอาการ

ปี 2024 ยาปฏิชีวนะเชิงป้องกัน (ใช้ต่อเนื่อง/หลังมีเพศสัมพันธ์) ให้ทบทวนทางคลินิก หลักฐานไม่มีคุณภาพเพียงพอ ต้องชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์กับการดื้อยา

⭕การรักษาด้วยตนเอง:

ปี 2022 การวินิจฉัยด้วยตนเอง และการใช้ยาปฏิชีวนะด้วยตนเอง สำหรับผู้ป่วยที่ปฏิบัติตามคำแนะนำ เป็นคำแนะนำระดับปานกลางถึงสูงสำหรับหลายๆประเทศ ส่วน SEIMC แนะนำให้ใช้วิธีนี้เฉพาะในผู้ที่มีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะน้อยกว่า 3 ครั้งต่อปี COMEGO รายงานว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสนับสนุนแนวทางปฏิบัตินี้

1. มาตรการป้องกันที่ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ (Antibiotic-Sparing Preventative Strategies)

▶️ เอสโตรเจนครีมทาช่องคลอด (Vaginal Estrogen)

แนะนำอย่างยิ่ง (Strongly Recommended) ในหญิงวัยหมดประจำเดือน

มีหลักฐานว่าช่วยปรับสภาพแวดล้อมในช่องคลอด ลดการติดเชื้อซ้ำ เนื่องจากช่วยฟื้นฟูจุลินทรีย์ในช่องคลอด

▶️ แครนเบอร์รี่ (Cranberry)

คำแนะนำผสมผสาน (Weak/Strong recommendation)

ข้อมูลการศึกษาขัดแย้งกัน และรูปแบบ/ปริมาณสารออกฤทธิ์ในผลิตภัณฑ์ต่างๆอาจไม่สม่ำเสมอ

ปี 2024 แนะนำผลิตภัณฑ์ที่มีสาร proanthocyanidin 36 mg สามารถลด UTI ซ้ำในผู้หญิง เด็ก และผู้ง่ายต่อการเกิดโรค

▶️ ดี-แมนโนส (D-Mannose)

แนะนำให้พิจารณาใช้ (ระดับปานกลางถึงอ่อน)

มีการศึกษาว่ามีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับการใช้ยาปฏิชีวนะบางชนิดในการป้องกันโรค

ปี2024 ให้ทบทวนทางคลินิก หลักฐานไม่เพียงพอและไม่สอดคล้องกัน ไม่สามารถแนะนำได้

▶️ เมทิลนามีน ฮิปเพอเรต (Methenamine Hippurate)

คำแนะนำแตกต่างกันมาก (บางแห่งแนะนำ บางแห่งไม่แนะนำ)

หลักฐานใหม่ ชี้ว่าประสิทธิภาพไม่ด้อยกว่าการใช้ยาปฏิชีวนะป้องกัน และคาดว่าจะถูกบรรจุใน guideline อนาคต

ปี2024 แนะนำให้ใช้เป็นทางเลือกในการลดการใช้ยาปฏิชีวนะ (1 g วันละ 2 ครั้ง) ในผู้ป่วยที่มีกระเพาะปัสสาวะปกติ

▶️ ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunoactive Prophylaxis - OM-89)

ส่วนใหญ่ระบุว่าหลักฐานยังไม่เพียงพอ แต่บางแนวทาง (เช่น ของยุโรป) แนะนำสารสกัดจากเชื้อที่ช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกาย อาจถูกใช้ไม่เต็มที่เนื่องจากขาดการรับรู้

▶️ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม (Behavioural Modifications)

ยังไม่มีความชัดเจนของข้อมูลในการสนับสนุน (Weak recommendation) (ยกเว้นแนวทางเยอรมันที่แนะนำอย่างมาก) เช่น ดื่มน้ำมากขึ้น ปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ เช็ดจากหน้าไปหลัง หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด แม้หลักฐานโดยตรงจะจำกัด

ปี2024 การดื่มน้ำมากขึ้น มีหลักฐานจำกัด ให้ทบทวนทางคลินิก แต่สมเหตุสมผลที่จะเสนอให้ผู้หญิงสุขภาพดีที่เป็น UTI ซ้ำๆ โดยดื่มน้ำเพิ่มวันละ 1.5 ลิตร เนื่องจากเป็นมาตรการที่มีความเสี่ยงต่ำ

▶️ การรักษาด้วยการฉีดสารเคลือบกระเพาะปัสสาวะ (Intravesical GAG Therapy)

แนะนำในผู้ป่วยที่การรักษาวิธีอื่นล้มเหลวแล้ว

▶️ Probiotics

ปี 2024 ทบทวนทางคลินิก หลักฐานไม่เพียงพอและไม่สอดคล้องกัน ไม่สามารถแนะนำได้

2. การจัดการอาการโดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะทันที (Symptomatic/Deferred Management)

ความเห็นไม่ตรงกัน: บางแนวทาง (เช่น ของอังกฤษ และเยอรมัน) เห็นด้วยกับการให้การรักษาแบบประคับประคองด้วยยาแก้ปวด และรอดูอาการ 48 ชั่วโมงในกรณีที่อาการไม่รุนแรง

ข้อกังวล: แนวทางอื่นๆ (เช่น ของอเมริกา) ไม่สนับสนุนให้เลื่อนการให้ยาปฏิชีวนะ เนื่องจากกังวลว่าอาจทำให้อาการไม่ดีขึ้นหรือนำไปสู่การติดเชื้อที่กรวยไต

⭕ บทสรุปและข้อคิดสำหรับการปฏิบัติงาน:

การวินิจฉัยและการตรวจเพิ่มเติม: ควรทำอย่างสมเหตุสมผล เน้นการซักประวัติและตรวจร่างกายเพื่อหาปัจจัยเสี่ยง หลีกเลี่ยงการตรวจที่มากเกินจำเป็น

ใช้ยาปฏิชีวนะอย่างชาญฉลาด: ใช้ในระยะสั้นสำหรับการรักษาเฉียบพลัน และพิจารณาการป้องกันด้วยยาปฏิชีวนะเมื่อจำเป็นเท่านั้น เพื่อลดปัญหาเชื้อดื้อยา

ให้ความสำคัญกับมาตรการที่ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ: โดยเฉพาะเอสโตรเจนครีมทาช่องคลอดในหญิงวัยหมดประจำเดือน รวมถึง เมทิลนามีน ซึ่งเป็นทางเลือกใหม่ที่มีแนวโน้มดี

⭕ แนวทางในอนาคต: ควรขยายขอบเขตไปสู่กลุ่มผู้ป่วยที่ซับซ้อนมากขึ้น (เช่น ผู้ที่มีความผิดปกติของทางเดินปัสสาวะ ผู้ป่วยที่ต้องสวนปัสสาวะเป็นประจำ) และควรรวมผู้เชี่ยวชาญจากหลายสาขาในการพัฒนาคำแนะนำ

😀มีปัญหาเรื่องการใช้ยา เชิญปรึกษาเภสัชกรประจำร้านยา

💢Guideline of guidelines: management of recurrent urinary tract infections in women, BJU International, May 2022

https://bjui-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bju.15756

Guidelines for the Prevention, Diagnosis, and Management of Urinary Tract Infections in Pediatrics and Adults : A WikiGuidelines Group Consensus Statement, JAMA Netw Open, November 2024

https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2825634

อ่านเพิ่มเติม

แนวทางเวชปฏิบัติการรักษาโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ พ.ศ.2568, สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย

https://idthai.org/2015/files_upload/files/clinical%20practice%20guideline%20UTIs%202568_final.pdf