ตอนที่ 1 : ก่อนจะเป็นเมืองชายแดน — มุกดาหารในยุคก่อนประวัติศาสตร์
มุกดาหารในวันนี้คือเมืองชายแดนริมแม่น้ำโขง แต่หากย้อนเวลากลับไปก่อนเส้นพรมแดน ก่อนรัฐชาติ และก่อนคำว่า “จังหวัด” จะถือกำเนิดพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นถิ่นอาศัยของผู้คนมาแล้วไม่น้อยกว่า 2,500 ปีหลักฐานสำคัญที่บอกเล่าอดีตของมุกดาหาร ไม่ได้อยู่ในเอกสารลายลักษณ์อักษร แต่อยู่บน ผนังถ้ำ หน้าผาหิน และวัตถุโบราณ ที่หลงเหลืออยู่ตามภูมิประเทศริมฝั่งโขง
ภาพเขียนสี: ร่องรอยความคิดของผู้คนโบราณ
หนึ่งในหลักฐานโดดเด่นของมุกดาหารคือ ภาพเขียนสีบนผนังถ้ำ โดยเฉพาะบริเวณอุทยานแห่งชาติภูผาเทิบและพื้นที่ใกล้เคียง
ภาพเหล่านี้ส่วนใหญ่เขียนด้วยสีแดงคล้ายน้ำหมากปรากฏทั้งภาพคน ภาพมือ สัตว์ เครื่องมือ และสัญลักษณ์ที่ไม่สามารถตีความได้ชัดเจน บางภาพเป็นเงาทึบ หัวโต คล้ายการสวมหน้ากาก ซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับภาพเขียนสีในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง
นักโบราณคดีสันนิษฐานว่า ภาพเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับ พิธีกรรม ความเชื่อ และโลกทัศน์ของผู้คนก่อนประวัติศาสตร์ และสะท้อนความสัมพันธ์ของชุมชนสองฝั่งแม่น้ำโขงที่มีการเคลื่อนไหวและติดต่อกันมาอย่างยาวนาน
กลองมโหระทึก: เสียงสะท้อนของเครือข่ายวัฒนธรรม
นอกจากภาพเขียนสีแล้วมุกดาหารยังเป็นพื้นที่ที่พบ กลองมโหระทึกสำริด ในจำนวนมาก
ซึ่งถือเป็นวัตถุสำคัญของวัฒนธรรมยุคโลหะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
กลองเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องดนตรี แต่มีนัยยะทางพิธีกรรม อำนาจ และสถานะทางสังคม
และยังสะท้อนความเชื่อมโยงของชุมชนในมุกดาหาร กับวัฒนธรรมร่วมสมัยอย่าง ดองซอน ในเวียดนามตอนเหนือรวมถึงกลุ่มวัฒนธรรมตามลุ่มน้ำโขงและชายฝั่งทะเลเวียดนาม
หลักฐานเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่ามุกดาหารไม่ใช่พื้นที่ชายขอบแต่เป็นส่วนหนึ่งของ เครือข่ายวัฒนธรรมขนาดใหญ่ ในภูมิภาคนี้มาแต่โบราณ
กลองมโหระทึกสำริด สะท้อนเครือข่ายวัฒนธรรมและการแลกเปลี่ยนของผู้คนในลุ่มน้ำโขงและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
แม่น้ำโขง: เส้นทางชีวิต ไม่ใช่เส้นแบ่ง
สิ่งที่เชื่อมโยงหลักฐานทั้งหมดเข้าด้วยกัน คือ แม่น้ำโขง แม่น้ำสายนี้ไม่ใช่เพียงแหล่งน้ำ
แต่เป็นเส้นทางคมนาคม แหล่งทรัพยากร และพื้นที่แลกเปลี่ยนผู้คน ความคิด และความเชื่อ
สำหรับผู้คนก่อนประวัติศาสตร์แม่น้ำโขงไม่เคยเป็นเส้นแบ่งระหว่าง “เรา” กับ “เขา”
แต่เป็นพื้นที่ร่วมของชีวิตและวัฒนธรรม
อดีตของมุกดาหารไม่ได้หยุดอยู่แค่ภาพเขียนสีและกลองสำริด
เมื่อกาลเวลาผ่านไป ชุมชนเหล่านี้ค่อย ๆ พัฒนาเป็นบ้านเมือง
และเข้าสู่หน้าประวัติศาสตร์ที่มีชื่อ มีตำนาน และมีการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้อง
📌 ตอนถัดไป: จากชุมชนโบราณสู่เมืองบังมุก — จุดเริ่มต้นของเมืองมุกดาหาร
#ประวัติสาสตร์
#ประวัติสาสตร์ท้องถิ่น
#เมืองชายแดน
#ลุ่มแม่น้ำโขง
#อีสาน
อ้างอิง
กรมศิลปากร. (มกราคม-กุมภาพันธุ์ 2559). ความเป็นไทยและสากลในมรดกความทรงจำแห่งโลก. นิตยสาร
รายสองเดือน กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม. 59(1).
มหาวิทยาลัยศิลปากร. (2565). วัดศรีมงคลใต้ ตำบลมุกดาหาร อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร. หนังสือที่
ระลึกพิธีถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ประจำปี 2565
สุจิตต์ วงเทศ. (2538). มุกดาหารเมืองมุกแม่น้ำโขง. กรุงเทพฯ: มติชน.
สุรจิตต์ จันทรสาขา. (2563). มุกดาหารศึกษา.
- 2
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
