หยุดวิ่งทันที แล้วเสียชีวิตได้ จริงหรือไม่
นานมาแล้ว ยุค 60-70 วัฒนธรรมการออกกำลังกายของคนอเมริกัน เน้นกีฬาแข่งขัน ไม่ใช่ Fitness คนออกกำลังเพื่อสุขภาพมีน้อยมาก jogging ถือเป็นเรื่องแปลกประหลาดสำหรับคนทั่วไป (ทำกันเฉพาะนักกีฬา)
ปี 77 Jim Fixx เขียนหนังสือ The Complete Book of Running เล่าประสบการณ์ของตัวเอง ที่วิ่งอย่างสม่ำเสมอ จนกระทั่ง นน.ลดลงจาก 100 มา 75 kg สุขภาพของเขาที่ย่ำแย่มาตั้งแต่ต้น จากเหนื่อยง่าย อ้วน มาเป็นแข็งแรง โดยเขาจะวิ่งแบบสบายๆ pace ประมาณ 8-10 แต่เน้นระยะเวลา (45-90 นาที) สัปดาห์ละ 5-7 วัน หนังสือเขาเป็นที่ฮือฮา ขายได้หลายล้านเล่ม (จัดได้ว่าเป็น influencer ด้านสุขภาพรุ่นแรกๆ) จำนวนคนร่วมวิ่ง marathon จากหลักร้อยเป็น หลักหมื่น การวิ่งกลายเป็น mainstream activity ตั้งแต่นั้นเป็นต้น
Jim Fixx
The Complete Book of Running โดย Jim Fixx
แต่ในวันธรรมดาวันหนึ่งใน summer ปี 1984 Jim Fixx ออกมาวิ่งตามปกติเพียงลำพัง บนถนนที่ไร้คนใน Vermont มีคนพบร่างของเขาตายอยู่ในท่านั่ง (ซึ่งไม่มีใครยืนยันได้) ใครจะไปเชื่อว่าคนที่แข็งแรงอย่างเขาจะตายได้ง่ายๆ ในกิจวัตรที่เขาทำเกือบทุกวัน หลายคนเลยสันนิษฐานการเสียชีวิตของเขาคือ เขาคงหยุดวิ่งทันที (ด้วยสาเหตุอะไร ไม่ทราบ) ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงทันที
ความที่เขานั่งลง(ไมได้นอนลง) จึงทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองและหัวใจไม่พอ จึงทำให้เสียชีวิต ดังนั้นการวิ่งแล้วหยุดทันทีทำให้ตายได้ มีคนเชื่อแบบนั้นอยู่ประมาณนึง
ถ้าจะอธิบายทางสรีรวิทยาของการหยุดวิ่งทันทีจะเป็นดังนี้
การวิ่งนาน>เลือดไปเลี้ยงขาเพิ่มขึ้น(4 เท่า)>หยุดทันทีและยืนนิ่ง>ไม่มี muscle pump> Venous pooling ที่ขา>Venous return ลดลง>Stroke Volume ลดลง> Cardiac Output ลดลง> ความดันเลือดลดลงทันที (MAP = CO x TPR) > เลือดไปเลี้ยงสมองลดลง>presyncope/syncope
ถ้านักวิ่งไม่มี underlying diseases ใด คนที่sensitivity ของ Baro-receptor reflex ไว จะสามารถปรับความดันเลือดได้โดยการเพิ่ม heart rate หรือ เพิ่ม TPR โดยการ constrict หลอดเลือดที่ขา อาจไม่มีอาการ sycope ได้ แต่ถ้าเป็นผู้สูงอายุที่ baro-receptor reflex ไม่ไวพอ จะเป็นลมได้ แต่ไม่ทำให้ตาย เมื่อเราจะเป็นลมเราจะนั่งหรือนอนลงโดยอัตโนมัติ เลือดจะไหลเข้าหัวใจทำให้เราฟื้นคืนสติได้
ข้อแนะนำก็คือ ถ้าวิ่งมานานๆ แล้วต้องหยุดทันที เช่น ต้องเคารพธงชาติ ไม่แนะนำให้ยืนนิ่ง ให้ซอยเท้าอยู่กับที่ หรือถ้าไม่อยากขยับเยอะก็เขย่งส้นเท้าขึ้นลงทั้ง 2 ข้างไว้ตลอด (ต้องดูแลตัวเองด้วย ไม่รักชาติแบบขาดสติ)
กลับมาที่ Jim Fixx มีรายงานทางการแพทย์พบว่าเขา มี severe coronary artery atherosclerosis มีการตีบของ coronary arteries หลายเส้น เป็นไปได้ที่เขาอาจมี plaque rupture ไปอุดเส้นเลือดหัวใจหรือสมองขณะวิ่ง หรืออาจมี ventricular arrhytmia อยู่แล้ว ประเด็นที่สำคัญก็คือแม้คนที่มี cardio respiratory fitness สูง (VO2max สูง) ไม่ได้ลบล้าง genetic factors (พ่อ แม่ เขามีประวัติเสียชีวิตด้วยโรคหัวใจ) และภาวะ artherosclerosis ที่ยังดำเนินต่อไป (แม้จะน้อยลงเพราะการออกกำลัง) เพราะเขามีประวัติสูบบุหรี่และอ้วนมาก
เนื่องจากไม่มีใครเห็นเขาเสียชีวิต มีคนเจอเขาขณะหมดสติ ไม่เห็นว่าเขาหยุดวิ่งทันที และไม่ได้บอกว่าตายอยูในท่านั่งหรือไม่ มีแค่ความเชื่อและเล่ากันต่อๆมา ว่า เขาเสียชีวิตเพราะหยุดวิ่งทันที และนั่งลงไม่ได้นอน จึงทำให้เสียชีวิต ซึ่งไม่ใครบอกได้ เพียงแต่เป็นการคาดเดา โดยสรุปเขาน่าจะเสียชีวิตจาก underlying diseases มากกว่า
สำหรับคนที่ออกกำลังด้วยการวิ่ง ความเสี่ยงเสียชีวิตจากการวิ่งอยู่ในระดับต่ำมาก (ประมาณ <1 ต่อ 100,000 ในกิจกรรมระยะไกล) โดยสาเหตุหลักคือโรคหัวใจแฝง โดยเฉพาะ coronary artery disease ในผู้ใหญ่ และ cardiomyopathy ในผู้ที่อายุน้อย แม้ว่าความเสี่ยงเหตุการณ์หัวใจเฉียบพลันจะเพิ่มขึ้นชั่วคราวระหว่างการออกกำลังกายหนัก (transient risk elevation) แต่การวิ่งอย่างสม่ำเสมอสัมพันธ์กับการลดอัตราการเสียชีวิตโดยรวมและการเสียชีวิตจากโรคหัวใจอย่างมีนัยสำคัญในระยะยาวในระดับประชากร
วิ่งต่อไปนะครับ อย่าหยุดทันที ถ้าจะต้องหยุด เขย่งส้นเท้าขึ้นลงไว้ มีความสุขกับการวิ่งกันครับ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
