ทำไมเราถึงฟังเพลงเศร้าตอนที่รู้สึกแย่?
มีน้องๆ วัยรุ่นถามมาเยอะว่า "ทำไมเราถึงฟังเพลงเศร้าตอนที่รู้สึกแย่?"
มีบางช่วงของชีวิตที่เราอยากเปิดเพลงช้าๆ เศร้าๆ ทั้งที่รู้ว่ามันไม่ได้ทำให้อารมณ์ดีขึ้นในทันที แต่ก็ทำ
.
บางคนที่หวังดีบอกว่านั่นคือการ "จมอยู่กับความเจ็บปวด" แต่ถ้ามันเป็นแบบนั้นจริงๆ ทำไมเราถึงรู้สึกดีขึ้นได้บ้างหลังจากนั้นล่ะ?
.
สมองของเราฉลาดและเป็นห่วงเราเสมอ
เมื่อเราฟังเพลงเศร้า หรือกำลังเศร้า สมองจะหลั่งฮอร์โมนและสารสื่อประสาทที่ร่างกายใช้เพื่อรับมือกับความเครียดและปลอบตัวเอง หลังจากอารมณ์ที่ท่วมท้น เช่น ฮอร์โมนโปรแลคติน (Prolactin) ออกซิโทซิน (Oxytocin)
David Huron (2011) นักวิทยาศาสตร์ด้านดนตรีอธิบายว่า สมองของเราไม่ได้แยกแยะว่า "ความเศร้า" นั้นมาจากเหตุการณ์จริงหรือจากเสียงดนตรี มันแค่รับรู้ว่ามีบางอย่างที่ต้องถูกปลอบ แล้วก็หลั่งสารออกมา
พูดง่ายๆ คือ การใช้เพลงเศร้าคือวิธีที่ร่างกายเราใช้ในการ "กอดตัวเอง" จากข้างใน
.
เราไม่ได้เปิดเพลงเศร้าเพื่อจมดิ่ง แต่เราเปิดเพื่อเข้าใจตัวเอง
งานวิจัยของ Van den Tol & Edwards (2013) พบว่าคนส่วนใหญ่ที่เลือกฟังเพลงเศร้าในยามที่รู้สึกแย่ ไม่ได้ทำเพราะต้องการให้รู้สึกแย่กว่าเดิม แต่เพราะเพลงช่วยให้พวกเขา เข้าใจว่าตัวเองกำลังรู้สึกอะไรอยู่
มันเหมือนกับการอ่านบทกวีที่พูดแทนสิ่งที่เราพูดไม่ออก ประโยคในหนังสือ หรือเจอเนื้อร้องในบทเพลง เช่น "ไปจากฉันได้แล้ว"
"กลัวว่าวันหนึ่งฉันจะลืมว่าฉันเคยรักเธอยังไง" หรือ "ถ้าเราได้เจอกัน อีกสักวัน..."
อาจทำให้เรารู้สึกว่า "ใช่เลย นี่แหละที่ฉันรู้สึก"
ดนตรีจึงทำหน้าที่เป็น "กระจก" ไม่ใช่แค่ "หลุม" ที่ให้จมหรือดิ่งแต่เพียงอย่างเดียว
.
ในปี 2021 สาขาดนตรีบำบัด วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดลได้ทุนวิจัยเกี่ยวกับการใช้ดนตรีในวัยรุ่น เราทำการศึกษากับนักเรียนวัยรุ่นกว่า 1,000 คนจากโรงเรียนมัธยมขนาดใหญ่ 5 แห่งในจังหวัดแห่งหนึ่ง เพื่อดูว่ามีความสัมพันธ์กันระหว่างความชอบฟังเพลงเศร้ากับภาวะซึมเศร้าหรือไม่
ผลที่ได้ทำให้ทุกคนประหลาดใจว่า ความชอบในเพลงเศร้าไม่ได้สัมพันธ์กับคะแนนภาวะซึมเศร้า และไม่สัมพันธ์กับความคิดทำร้ายตัวเองเลย
นั่นหมายความว่า การที่คุณชอบฟังเพลงช้า เศร้า หรือเปิดเพลงร้องไห้ฟังคนเดียวนั้นเป็นเรื่องที่เข้าใจได้
.
แต่ก็มีเส้นบางๆ ที่ควรระวังด้วยครับ
McFerran & Saarikallio (2013) ชี้ให้เห็นว่าสิ่งที่สำคัญไม่ใช่ว่าเราฟัง "เพลงอะไร" แต่คือ เราฟังมัน "อย่างไร"
การฟังเพลงเศร้าเพื่อปลดปล่อยความรู้สึก เพื่อทำความเข้าใจตัวเอง หรือเพื่อให้รู้สึกว่าไม่ได้โดดเดี่ยว นั่นคือการใช้ดนตรีอย่าง "มีสุขภาวะที่ดี"
แต่ถ้าเราใช้มันเพื่อหนีออกจากปัญหา ฟังวนซ้ำเพื่อบอกตัวเองว่าทุกอย่างสิ้นหวัง หรือใช้มันเพื่อ "ฟูมฟัก" ความเจ็บปวดโดยไม่ยอมทำอะไร
ตรงนั้นแหละที่ควรหยุดถามและขอความช่วยเหลือ
ดนตรีอาจเป็นเหมือนมีดสองคม...ขึ้นอยู่กับว่าเราหยิบมันขึ้นมาทำอะไร
.
บางทีเราไม่ต้องการคนมาพูดว่า "อย่าเศร้าเลย" หรือ "มองโลกในแง่ดีหน่อยสิ"
เราแค่ต้องการบางอย่างที่ "อยู่ด้วย" โดยไม่ตัดสิน
เพลงเศร้าทำแบบนั้นได้ มันนั่งอยู่ข้างๆ เรา
โดยไม่พูดอะไรให้รู้สึกแย่ลง แต่บอกกับเราเบาๆ ว่า
ความรู้สึกที่เธอเจออยู่นี้มีชื่อเรียก มันเข้าใจได้
และมีคนอื่นในโลกนี้ที่เคยผ่านมันมาก่อน
แล้วบางครั้ง นั่นก็เพียงพอแล้ว
"อ้างอิง"
- Huron, D. (2011). Why is sad music pleasurable? A possible role for prolactin. Musicae Scientiae, 15(2), 146–158.
- Van den Tol, A. J. M., & Edwards, J. (2013). Exploring a rationale for choosing to listen to sad music when feeling sad. Psychology of Music, 41(4), 440–465.
- McFerran, K., & Saarikallio, S. (2013). Depending on music to feel better: Being conscious of responsibility when appropriating the power of music. The Arts in Psychotherapy, 41(1), 89–97.
- กฤษดา หุ่นเจริญ (2021). ความสัมพันธ์ระหว่างความชอบทางดนตรี พฤติกรรมการใช้ดนตรีและภาวะซึมเศร้าในเด็กวัยรุ่น. MU Social Engagement Forum, มหาวิทยาลัยมหิดล.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
