บางคนร้องไห้เพราะกลิ่นที่คนอื่นไม่ได้สังเกต
บางครั้งความทรงจำไม่ได้กลับมาจากรูปถ่ายแต่มาจากกลิ่นที่ลอยผ่านเพียงไม่กี่วินาที
มันอาจเป็นเพียงกลิ่นน้ำหอมที่ใครสักคนเดินผ่าน
กลิ่นอาหารจากร้านข้างทาง
กลิ่นเสื้อผ้าที่ตากแดด
หรือกลิ่นฝนหลังอากาศร้อนอบอ้าว
สำหรับคนส่วนใหญ่
มันเป็นเพียงกลิ่นธรรมดาที่ผ่านเข้ามาแล้วก็ผ่านไป
แต่สำหรับใครบางคน
กลิ่นนั้นอาจเป็นประตูสู่ช่วงเวลาหนึ่งของชีวิต
ที่ไม่เคยหายไปไหน
บางคนไม่ได้คิดถึงพ่อทุกวัน
จนกระทั่งได้กลิ่นน้ำมันเครื่องแบบเดิม
ที่เคยติดอยู่บนเสื้อของพ่อหลังเลิกงาน
บางคนไม่ได้ร้องไห้ในงานศพ
แต่กลับร้องไห้หลายปีต่อมา
เมื่อได้กลิ่นน้ำหอมที่เคยลอยอยู่ข้างตัวคนคนนั้น
บางคนไม่ได้คิดถึงบ้านตลอดเวลา
แต่เพียงได้กลิ่นอาหารจานหนึ่ง
หัวใจก็กลับไปอยู่ที่โต๊ะอาหารในวัยเด็กทันที
สิ่งแปลกประหลาดคือ
เราอาจจำวันที่เกิดเหตุการณ์เหล่านั้นไม่ได้แล้ว
จำบทสนทนาไม่ได้
จำรายละเอียดไม่ได้
แต่กลับจำความรู้สึกในวันนั้นได้อย่างชัดเจน
ผ่านกลิ่นเพียงกลิ่นเดียว
นักวิทยาศาสตร์เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "Proust Effect"
เป็นปรากฏการณ์ที่กลิ่นสามารถปลุกความทรงจำและอารมณ์เก่า ๆ ให้กลับมาได้อย่างทรงพลัง
เหตุผลหนึ่งคือ
เส้นทางการรับรู้กลิ่นในสมองมีความเชื่อมโยงกับบริเวณที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และความทรงจำโดยตรง
จึงทำให้กลิ่นสามารถดึงความรู้สึกบางอย่างกลับมาได้อย่างรวดเร็ว
รวดเร็วจนบางครั้งเราไม่ทันตั้งตัว
นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไม
กลิ่นบางอย่างจึงทำให้เรายิ้ม
ทั้งที่ก่อนหน้านั้นเป็นวันธรรมดา
และกลิ่นบางอย่างก็ทำให้เราน้ำตาคลอ
ทั้งที่ไม่ได้คิดถึงเรื่องนั้นมานานแล้ว
ความทรงจำไม่ได้ถูกเก็บไว้แค่ในรูปถ่าย
ไม่ได้อยู่เพียงในสมุดบันทึก
หรือในไฟล์ข้อมูลบนโทรศัพท์มือถือ
ความทรงจำบางส่วนถูกเก็บไว้ในอากาศ
ในกลิ่นของฝนแรก
ในกลิ่นอาหารจากครัว
ในกลิ่นเสื้อผ้าที่เพิ่งพ้นจากแดด
หรือในกลิ่นน้ำหอมของใครบางคน
ที่ไม่ได้อยู่ตรงนี้แล้ว
และบางที
กลิ่นไม่ได้พาเราย้อนกลับไปหาอดีต
แต่อดีตต่างหาก
ที่เดินทางกลับมาหาเรา
ผ่านกลิ่นเพียงไม่กี่วินาที
นั่นอาจเป็นเหตุผลว่า
บางคนร้องไห้เพราะกลิ่นที่คนอื่นไม่ได้สังเกต
เพราะสำหรับคนอื่น
มันเป็นเพียงกลิ่นธรรมดา
แต่สำหรับเขา
มันคือช่วงเวลาหนึ่งของชีวิต
ที่ยังไม่เคยจากไปไหนเลย
อ้างอิง
Herz, R. S., & Schooler, J. W. (2002). A naturalistic study of autobiographical memories evoked by olfactory and visual cues: Testing the Proustian hypothesis. American Journal of Psychology.
Arshamian, A., et al. (2013). The functional neuroanatomy of odor evoked autobiographical memories cued by odors and words. Neuropsychologia.
Saive, A. L., Royet, J. P., & Plailly, J. (2014). A review on the neural bases of odor-evoked autobiographical memories: The Proust phenomenon. Frontiers in Behavioral Neuroscience.
Larsson, M., Willander, J., Karlsson, K., & Arshamian, A. (2014). Odor autobiographical memories. Handbook of Olfaction and Gustation.
Toffolo, M. B. J., et al. (2012). Emotional and physiological responses to trauma-related olfactory cues in PTSD. Journal of Anxiety Disorders.
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
